Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II FSK 3451/17

Wyrok NSA z 11 października 2019 r., II FSK 3451/17 – podatek od czynności cywilnoprawnych

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
11 października 2019
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia WSA (del.) Bogusław Wolas (sprawozdawca), Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 11 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 1439/16 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 25 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 25 lutego 2016 r. nr [...], 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie na rzecz A. D. kwotę 520 (słownie: pięćset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1439/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 25 lutego 2016 r. w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji podał, że Burmistrz Miasta P., decyzją z dnia 26 stycznia 2015 r., ustalił A. D. (dalej jako "Skarżący") wysokość zobowiązania podatkowego na rok 2015 w kwocie 895 zł, w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. Wysokość zobowiązania wynika z opodatkowania podatkiem od nieruchomości: budynku mieszkalnego o pow. 234,12 m2, budynku gospodarczego o pow. 35,00 m2 i gruntów pozostałych o pow. 536 m2 oraz podatkiem rolnym użytków rolnych o pow. 2,1281 ha. Skarżący w odwołaniu od powyższej decyzji wniósł o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wskazał na niezasadność obciążenia go podatkiem od nieruchomości od budynków mieszkalnego i gospodarczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ciechanowie decyzją z dnia 15 kwietnia 2015 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy pierwszej instancji, wskazując na konieczność zastosowania procedury postępowania podatkowego przewidzianej w dziale IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm., dalej jako "O.p.") przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Burmistrz Miasta P. postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia Skarżącemu wysokości zobowiązania podatkowego na rok 2015, a po wyznaczeniu stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, decyzją z dnia 29 maja 2015 r. ustalił wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2015 w kwocie 895 zł. Skarżący w odwołaniu od powyższej decyzji, podniósł niezasadność obciążenia go podatkiem od nieruchomości od budynków: mieszkalnego i gospodarczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ciechanowie po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 22 września 2015 r., ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy pierwszej instancji, wskazując na konieczność wyczerpującego uzasadnienia decyzji, umożliwiającego stronie możliwość oceny tej decyzji z prawem. Burmistrz Miasta P., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 28 października 2015 r. ustalił Skarżącemu wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2015. Organ wskazał, iż Skarżący będąc właścicielem działki nr [...], położonej w P. przy ul. M., zabudowanej budynkiem mieszkalnym i gospodarczym, jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Wysokość zobowiązania wynika z opodatkowania podatkiem od nieruchomości: budynku mieszkalnego o powierzchni użytkowej 234,12 m2, budynku pozostałego o powierzchni użytkowej 35,00 m2 i gruntu pozostałego o powierzchni 534 m2 oraz podatkiem rolnym gruntu o powierzchni 2,1281 ha. Skarżący w odwołaniu od ww. decyzji wniósł o jej uchylenie w całości oraz wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez błędne uzasadnienie faktyczne i prawne w zaskarżonej decyzji; 2) art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1 pkt 2 oraz art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 849, ze zm., dalej jako "u.p.o.l.") poprzez błędną interpretację i bezpodstawne zastosowanie, 3) art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. poprzez ich niezastosowanie; 4) art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm., dalej jako: "Prawo geodezyjne i kartograficzne"), § 63 ust. 1, § 68 oraz załącznika nr 6 ust. 3 pkt 1 do Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez niezastosowanie się do nakazu uwzględnienia danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków przy wymiarze podatku, nierespektowanie zapisów ewidencji; 5) art. 10 Konstytucji RP, 6) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 194 O.p. poprzez rażące naruszenie przepisów prawa, naruszenie zaufania do organu podatkowego, pominięcie istotnych okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ciechanowie decyzją z dnia 25 lutego 2016 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazało, iż w przedmiotowej sprawie, osoba podatnika podatku rolnego została ustalona na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej przez Starostę P. - zawiadomienie o zmianie z dnia 19.01.2012 r. Z dokumentu tego wynika, że działki o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], o łącznej pow. 2,1820 ha, położone w obrębie: Miasto P., stanowią własność Skarżącego. W ocenie organu oznacza to, że obowiązek podatkowy ciąży na osobie wskazanej w ewidencji jako właściciel i jest nim Skarżący. Organ stwierdził, iż Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego, ponieważ powierzchnia użytków rolnych, stanowiących jego własność, przekracza 1 ha. Wyjaśnił, że przy wymiarze podatku rolnego ma zastosowanie art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, należy także uwzględnić art. 12 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, na mocy którego są zwolnione od podatku rolnego użytki rolne klasy V, VI i VIz oraz grunty zadrzewione i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych, ponieważ część działki nr [...] o pow. 0,0337 ha stanowią grunty rolne R klasy V. Organ stwierdził, iż po ustaleniu podstawy opodatkowania podatkiem rolnym - ustaleniu ilości hektarów przeliczeniowych - 1,7361 ha oraz podstawy obliczenia podatku rolnego stanowiącej równowartość 2,5 q żyta - 153,43 zł, a także uwzględnieniu ustawowego zwolnienia od podatku, wysokość podatku rolnego na rok 2015 wynosi 266,37 zł, a po zaokrągleniu do pełnych złotych - 266 zł. SKO zwróciło uwagę, iż w/g danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków Skarżący jest właścicielem działki o nr ew. [...] o pow. 0,2303 ha, która w części o pow. 0,0536 ha jest sklasyfikowana jako tereny mieszkaniowe "B". Na tej działce został wybudowany budynek mieszkalny i gospodarczy; budynki te są uwzględnione w ewidencji gruntów i budynków. Organ stwierdził, iż grunt sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako B - tereny mieszkaniowe, a także budynki: mieszkalny i gospodarczy podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. SKO podniosło, iż Skarżący nie kwestionuje faktu istnienia budynków mieszkalnego i gospodarczego na działce nr [...], a także powierzchni użytkowych tych budynków, a wyłącznie fakt ich opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W celu opodatkowania budynków istotne jest ustalenie ich powierzchni użytkowej, ponieważ podstawę opodatkowania budynków lub ich części stanowi powierzchnia użytkowa - art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy. SKO podkreśliło, iż organ podatkowy przed wydaniem zaskarżonej decyzji, uzyskał dane do opodatkowania budynków istniejących na działce nr [...] obręb Miasto P., ul. M. w P.: - wypis z kartoteki budynków Starostwa Powiatowego w P. z dnia 4.02.2014 r. określający funkcję budynków: mieszkalny i inny niemieszkalny, - zaświadczenie Starosty P. z dnia 7.04.2014 r. nr [...] o treści ewidencji budynków wg stanu na dzień 31.12.2011 r., - decyzję o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego z dnia 1.12.1998 r. nr [...] wydaną Skarżącemu przez Kierownika Urzędu Rejonowego w P., - decyzję o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego z dnia 14.08.1998 r. nr [...] wydaną Skarżącemu przez Kierownika Urzędu Rejonowego w P., - zawiadomienie z dnia 6.05.2003 r. złożone przez Skarżącego, o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego oraz przystąpieniu do użytkowania tych obiektów z dniem 26.05.2003 r. - zawiadomienie z dnia 10.04.2003 r. złożone przez Skarżącego, o zakończeniu budowy i przystąpieniu do użytkowania instalacji gazowej na nieruchomości przy ul. M. w P. Organ zwrócił uwagę, iż w zawiadomieniu z dnia 6 maja 2003 r. o zakończeniu budowy obiektu budowlanego i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania, Skarżący podał powierzchnie użytkowe budynku mieszkalnego i gospodarczego wynoszące odpowiednio 234,12 m2 i 35,00 m2, które zostały uwzględnione przy wymiarze podatku od nieruchomości od tych budynków. Organ podniósł, iż wymiar podatku od nieruchomości następuje przy zastosowaniu stawek określonych uchwałą Rady Miejskiej w P. z dnia 24 października 2013 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości i zwolnień z tego podatku. Do opodatkowania gruntu pozostałego ma zastosowanie stawka w wysokości 0,39 zł/m2, do budynku mieszkalnego - stawka w wysokości 0,70 zł/m2, natomiast do budynku gospodarczego jako pozostałego ma zastosowanie stawka w wysokości 7,32 zł/m2. Organ przedstawił sposób wyliczenia podatku od nieruchomości. Organ zaznaczył, iż Skarżący jest podatnikiem podatku rolnego i podatku od nieruchomości, dlatego wysokość należnego na rok 2015 zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego została ustalona w jednej decyzji, na podstawie art. 6c ust. 1 ustawy o podatku rolnym. Na wysokość zobowiązania podatkowego na rok 2015 składa się podatek rolny w kwocie 266 zł i podatek od nieruchomości w kwocie 629 zł, które łącznie stanowią kwotę 895 zł. Kolegium stwierdziło, iż wysokość zobowiązania podatkowego została ustalona prawidłowo decyzją Burmistrza Miasta P. z dnia 28 października 2015r. i brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. SKO wskazując na treść art. 6 ust. 2 u.p.o.l. uznało, iż złożenie w dniu 6.05.2003 r. zawiadomienia o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania budynków, oznacza powstanie obowiązku podatkowego od tych budynków z dniem 1 stycznia 2004 r. Organ zauważył, iż faktycznie pomimo istnienia obowiązku podatkowego, budynki te nie były opodatkowane, aż do roku 2015. W ocenie Kolegium postępowanie podatkowe dotyczące roku 2015 zostało przeprowadzone prawidłowo, nie zostały naruszone przepisy ustawy Ordynacja podatkowa odnoszące się do postępowania podatkowego. Wszczęcie postępowania było uzasadnione, w świetle treści art. 165 § 5 O.p., ponieważ wymiar podatku od nieruchomości miał dotyczyć także budynków, które w latach poprzednich nie były opodatkowane, a zatem stan faktyczny, na podstawie którego ustalano wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres uległ zmianie. Według SKO jako zmianę stanu faktycznego należało uznać zmianę, w stosunku do poprzednich decyzji, w zakresie przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości - oprócz opodatkowania gruntu nastąpiło opodatkowanie budynków. Zmiana stanu faktycznego nie musi się wiązać ze zmianami w ewidencji gruntów i budynków. Dotychczasowe dane, które nie były dotychczas w pełni uwzględniane, posłużyły do wymiaru podatku od nieruchomości, uwzględniającego wszystkie podstawy opodatkowania tym podatkiem. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż przy wymiarze podatku organy podatkowe kierowały się treścią art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne. W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez niewyjaśnienie w toku postępowania wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, co doprowadziło do wydania decyzji bez zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz do dowolnej oceny poszczególnych dowodów; - art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez: a) ustalenie łącznego wymiaru podatku za rok 2015 w oparciu o dane, które nie znajdują się w ewidencji gruntów i budynków tj. decyzję o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego z dnia 1 grudnia 1998r., decyzję o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego z dnia 14 sierpnia 1998r., zawiadomienie z dnia 6 maja 2003r. o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego i gospodarczego, zawiadomienie z dnia 10 kwietnia 2003r. o zakończeniu budowy i przystąpieniu do użytkowania instalacji gazowej i przyjęcie, że powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego znajdującego się na działce [...] wynosi 234,12m2 natomiast budynku o innym przeznaczeniu 35m2, w sytuacji gdy organ nie mógł oprzeć swoich ustaleń o dane inne niż te zawarte w ewidencji gruntów i budynków, b) ustalenie osoby podatnika podatku rolnego w oparciu o zawiadomienie o zmianie w ewidencji gruntów z dnia 19 stycznia 2012r. (str. 4 uzasadnienia), w sytuacji gdy zawiadomienie to stanowiło integralną treść decyzji Starosty P. z dnia 4 stycznia 2012r. która została w całości uchylona decyzją Starosty P. z dnia 21 lutego 2012r., - art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. poprzez ustalenie wymiaru podatku dla budynku mieszkalnego i niemieszkalnego położonych w P. na działce o numerze ewidencyjnym [...], w sytuacji gdy z wypisu z kartoteki budynków z dnia 4 lutego 2014r., na której organ wyłącznie mógł oprzeć swą decyzję, brak jest danych odnośnie powierzchni użytkowej, która mogłaby stanowić podstawę opodatkowania. W ocenie Skarżącego powyższe naruszenia skutkowały ustaleniem osoby podatnika co do podatku rolnego o dokument, który nie funkcjonuje w obrocie prawnym oraz ustaleniem wymiaru podatku od nieruchomości co do budynku mieszkalnego oraz innego budynku niemieszkalnego znajdujących się w P. na działce o numerze [...], w sytuacji gdy organ powinien ustalić wymiar podatku wyłącznie w oparciu o dane z kartoteki budynków, w której brak jest powierzchni użytkowej budynków koniecznej do ustalenia podstawy opodatkowania w świetle art. 4 ust.1 pkt 2 u.p.o.l. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę podkreślił, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wydana w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. czyli dotyczy wymiaru podatku od nieruchomości i rolnego – łącznie. Jako podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości przyjęto: budynek mieszkalny o pow. 234,12 m2, budynek gospodarczy o pow. 35,00 m2 oraz grunty pozostałe o pow. 536m2. Za podstawę opodatkowania podatkiem rolnym przyjęto użytki rolne o pow. 2,1281 ha. Powyższe dane zostały ustalone przez organ I instancji w oparciu o wypis z rejestru gruntów – na podstawie art. 21 Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz na podstawie: wypisu z kartoteki budynków Starostwa Powiatowego w P. z dnia 4.02.2014 r., zaświadczenia Starosty P. z dnia 7.04.2014 r. o treści ewidencji budynków wg stanu na dzień 31.12.2011 r., decyzji o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego z dnia 1.12.1998 r., decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego z dnia 14.08.1998 r., zawiadomienia z dnia 6.05.2003 r. złożonego przez Skarżącego, o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego oraz przystąpieniu do użytkowania tych obiektów z dniem 26.05.2003 r. oraz zawiadomienia z dnia 10.04.2003 r., złożonego przez Skarżącego, o zakończeniu budowy i przystąpieniu do użytkowania instalacji gazowej na nieruchomości przy ul. M. w P. Sąd zaznaczył, że analiza podniesionych w skardze zarzutów wskazuje, że Skarżący kwestionuje: ustalenie przez organy podatkowe, iż Skarżący jest podatnikiem podatku rolnego, przyjęcie do opodatkowania podatkiem od nieruchomości powierzchni użytkowej budynków z pominięciem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz brak podstaw prawnych do opodatkowania podatkiem od nieruchomości zarówno gruntu jak i posadowionych na nim budynków (mieszkalnego i gospodarczego). Sąd I instancji zwrócił następnie uwagę, że spór w sprawie sprowadza się w istocie do oceny znaczenia i mocy wiążącej wpisów ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków. Mając na uwadze treść art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, WSA w Warszawie zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych w zasadzie powszechnie przyjmowany jest pogląd, że podstawę wymiaru podatków (od nieruchomości, rolnego, leśnego) stanowią zapisy uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków. Organ podatkowy nie może więc samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków. Jednakże organy podatkowe mogą odstąpić od obowiązku uwzględnienia danych z ewidencji gruntów, ale na zasadzie wyjątku od powyższej reguły. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego opodatkowania podatkiem rolnym, Sąd przypomniał, że podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów. Sąd za zasadne uznał stanowisko Kolegium, że organy podatkowe dokonujące wymiaru podatku rolnego ustalają właściciela gruntów rolnych na podstawie informacji lub deklaracji na podatek, a dopiero gdy dokumenty te nie zostały złożone przez podatnika - na podstawie danych z ewidencji gruntów, prowadzonej przez starostów, gdyż ewidencja obejmuje oprócz danych dotyczących gruntów także dane dotyczące właścicieli nieruchomości. W sprawie, w ocenie Sądu I instancji, osoba podatnika została prawidłowo ustalona na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę P. - zawiadomienie o zmianie z dnia 19.01.2012 r., z której wynika, że działki o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], o łącznej pow. 2,1820 ha, położone w obrębie: Miasto P., stanowią własność Skarżącego. W związku z tym za niezasadny uznano zarzut Skarżącego dotyczący nieprawidłowego ustalenia osoby podatnika podatku rolnego. Skarżący uzasadniając swoje stanowisko wskazywał, że ustalenie to zostało oparte przez organy podatkowe na dokumencie, który nie funkcjonuje w obrocie prawnym. Skarżący wskazywał na fakt, że dane zawarte w zawiadomieniu Starostwa Powiatowego z dnia 19 stycznia 2012 r., stanowiące podstawę ustaleń dotyczących osoby podatnika podatku rolnego, zostały zmienione. Sąd zwrócił uwagę, że organy podatkowe prawidłowo wskazywały w tym zakresie, że zmiana danych dotyczyła tylko użytków gruntowych w działce o nr ew. [...], natomiast nie uległ zmianie zakres podmiotowy wskazany w tym zawiadomieniu oraz zakres przedmiotowy odnoszący się do pozostałych działek, a zmiany odnośnie klasyfikacji użytków gruntowych działki nr [...] zostały uwzględnione przy ustalaniu wysokości zobowiązania podatkowego. Zarówno bowiem w zawiadomieniu z dnia 19 stycznia 2012 r., jak i w zawiadomieniu z dnia 24 lutego 2012 r. jako właściciel działek został wskazany Skarżący. Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących opodatkowania podatkiem od nieruchomości, Sąd I instancji wskazał, odnosząc się do treści art. 2 ust. 1 u.p.o.l., że zarówno grunty jak i budynki stanowią odrębne przedmioty opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Przepis ten nie pozwala zatem na opodatkowanie tym podatkiem albo gruntów albo budynków. Opodatkowaniu podlegają bowiem zarówno grunty jak i budynki, jeśli oczywiście znajdują się na gruncie. Sąd I instancji podkreślił, że Skarżący nie kwestionuje istnienia na działce nr [...] budynków, co potwierdza wypis z kartoteki budynków wydany przez Starostę P. dnia 7 grudnia 2012 r. Powyższe wynika także z ewidencji gruntów i budynków. Sąd zauważył jednak, że ewidencja dotycząca niniejszej sprawy nie zawiera danych stanowiących podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynków, gdyż zawiera dane o powierzchni zabudowy tych budynków, a nie o ich powierzchni użytkowej. Również Skarżący, choć był do tego zobowiązany mocą art. 6 ust. 6 u.p.o.l., nie złożył do organu podatkowego informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, z której wynikałaby powierzchnia użytkowa budynków, będących własnością Skarżącego. W takiej sytuacji organ podatkowy prawidłowo posłużył się danymi wynikającymi z innych dokumentów, tj. zawiadomienia z dnia 6 maja 2003 r. o zakończeniu budowy obiektu budowlanego i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania (złożonego przez Skarżącego w Starostwie Powiatowym w P.), w celu ustalenia podstawy opodatkowania (234,12 m2 i 35,00 m2). Skarżący nie kwestionował tych wielkości. W związku z tym zarzut naruszenia przez organy podatkowe art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego został uznany za niezasadny. Brak w ewidencji gruntów i budynków informacji istotnej w związku z ustaleniem wysokości zobowiązania podatkowego, tj. powierzchni użytkowej budynków, uzasadniał posłużenie się przez organy podatkowe danymi zawartymi w zawiadomieniu z dnia 6 maja 2003 r. o zakończeniu budowy i nie naruszało art. 21 ust. 1 ww. ustawy. Uznanie zasadności zarzutu Skarżącego prowadziłoby do sytuacji, w której organ podatkowy ustaliłby wysokość podatku w oparciu o powierzchnię zabudowy, a nie powierzchnię użytkową, co stałoby w sprzeczności z treścią powołanego art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Końcowo Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś przepisy prawa materialnego, jak również postępowania administracyjnego zostały właściwie zastosowane przez organy obu instancji. We wniesionej przez Skarżącego skardze kasacyjnej powyższy wyrok został zaskarżony w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", w zw. z art. 141§4 p.p.s.a., poprzez całkowite pominięcie przez Sąd treści pisma Skarżącego, stanowiącego odpowiedź na pismo SKO z dnia 27 kwietnia 2017 r., w którym został podniesiony przez stronę min. zarzut przesłania niekompletnych akt sprawy administracyjnej, który to zarzut do chwili obecnej nie został rozpoznany, co oznacza, że Sąd mógł wyrokować na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, 2. naruszenie prawa materialnego – art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organy podatkowe mogą odstąpić od obowiązku uwzględnienia danych z ewidencji gruntów i budynków przy ustalaniu zobowiązania podatkowego i posługiwać się danymi z innych źródeł, w sytuacji gdy z treść przepisu wynika, że podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią wyłącznie dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, a zatem organy nie mogą korzystać z innych źródeł przy ustalaniu wymiaru podatków. W związku z powyższymi naruszeniami, Skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Przed przystąpieniem do oceny kwestii spornych zaistniałych w rozpoznanej sprawie należy poczynić kilka uwag odnośnie mocy wiążącej wpisów do ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej: "u.p.g.k.") podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, użyty w art. 21 ust. 1 u.p.g.k. zwrot "wymiar podatku" należy interpretować jako ustalenie (określenie) zobowiązania podatkowego, z uwzględnieniem elementów przedmiotowych jak i podmiotowych zawartych w ewidencji gruntów i budynków (wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II FSK 2018/17). W orzecznictwie sądów administracyjnych, co prawidłowo zaznaczył Sąd I instancji, dość powszechnie przyjmowany jest pogląd, w świetle którego, stosownie do przywołanej regulacji, organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09). Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku), dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Jednakże, na co również zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13, wskazana reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych sytuacjach wyjątkowych może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Może to mieć miejsce w przypadku, gdy oparcie się na danych ewidencyjnych pozostawałoby w sprzeczności z innymi bezwzględnie obowiązującymi regulacjami prawnymi (np. zawartymi w ustawie o księgach wieczystych i hipotece) lub też musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (ww. wyrok z dnia 4 czerwca 2019 r.). Rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego, podziela w tym zakresie pogląd WSA w Warszawie, że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w związku z art. 194 § 3 O.p.). Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności – także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 u.p.g.k.). O bezwzględnie wiążącym charakterze wpisów do ewidencji gruntów i budynków w przypadku użytków rolnych świadczy treść art. 1a ust. 3 pkt 1 u.p.o.l., w myśl którego przez użytki rolne rozumie się grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków. A contrario, nie sklasyfikowanie w ewidencji określonych gruntów jako użytki rolne, wyklucza możliwość objęcia ich podatkiem rolnym. Tezę tę potwierdza też treść art. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1381 ze zm.), w myśl którego, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. W judykaturze prezentowany jest pogląd, podzielany również przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że do czasu zmiany ewidencji gruntów i budynków obowiązujące w niej zapisy wiążą w tym przedmiocie wszystkie organy i sądy. Tak długo, jak długo zawarte w ewidencji zapisy nie ulegną zmianie, organ podatkowy nie jest władny do przyjęcia innego przeznaczenia nieruchomości na potrzeby wymiaru podatku od nieruchomości (wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1175/13; także ww. wyrok z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II FSK 2018/17). Przechodząc zatem na grunt rozpoznanej sprawy wymaga w pierwszej kolejności podkreślenia, że w sprawie nie jest sporne, że na działce nr [...], stanowiącej własność Skarżącego istnieją dwa budynki: mieszkalny i niemieszkalny. Nie jest również sporne, że ewidencja budynków prowadzona przez Starostwo Powiatowe zawiera jedynie powierzchnię zabudowy budynków, nie zawiera natomiast powierzchni użytkowej, która stanowi podstawę opodatkowania dla budynków. Art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. stanowi bowiem wprost, że podstawę opodatkowania dla budynków lub ich części stanowi powierzchnia użytkowa. Wyżej wskazany art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ustanawia zasadę związania organów tymi danymi, które ewidencja zawiera. W sytuacji, gdy ewidencja danych tych nie zawiera, dane natomiast zawarte w zgłoszeniu dokonanym dla celów prawa budowalnego były kwestionowane przez Skarżącego i nie odpowiadały kryteriom zakreślonym przez ustawodawcę w art. 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.p.d.o.f., to wskazane było rozważanie zastosowania przez organy podatkowe innych instrumentów w celu realizacji zasady z art. 122 O.p. i ustalenia powierzchni użytkowej budynków w prawidłowym rozmiarze. Ma to bowiem bezpośredni wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego. W szczególności zasadne było zatem, dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, przeprowadzenie przez organy podatkowe oględzin i obmiaru "spornej" nieruchomości, ewentualnie poprzestanie na tych samych ustaleniach, jak w stosunku choćby do roku podatkowego 2017. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że na obecnym etapie postępowania istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i rozpoznał skargę. Uwzględniając zaś skargę, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 193 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję SKO. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 209, art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni ww. stanowisko Sądu kasacyjnego.

Informacje o sprawie

Data wpływu
25 października 2017
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości Podatek rolny
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Andrzej Jagiełło /przewodniczący/ Beata Cieloch Bogusław Wolas /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny