II FSK 345/17

Dnia 20 grudnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej S.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1876/15 w sprawie ze skargi S.Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 14 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia: umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wyrokiem z dnia 8 września 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1876/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S.Z. (dalej jako "Skarżący") na postanowienie Ministra Finansów z dnia 14 maja 2015 r. w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięcie merytoryczne poprzez wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Pismem z dnia 17 października 2017 r. (data wpływu do Naczelnego Sądu Administracyjnego - 24 października 2017 r.) pełnomocnik Skarżącego zawiadomił o jego śmierci. Wskazał, że powyższa informacja została mu przekazana przez rodzinę Skarżącego i że nie dysponuje stosownym aktem stanu cywilnego. W dniu 30 października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny wystąpił do Urzędu Stanu Cywilnego w B. z prośbą o nadesłanie aktu zgonu zmarłego. Odpis skróconego aktu zgonu doręczono do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 13 listopada 2017 r. Wynika z niego, że Skarżący zmarł w dniu [...] 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Śmierć strony postępowania na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", powoduje, w zależności od kategorii przedmiotu sprawy, konieczność zawieszenia lub umorzenia toczącego się postępowania sądowego. Sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela (art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego (art. 124 § 3 P.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. W każdej więc sprawie, w sytuacji potwierdzenia śmierci strony, kiedy sąd dysponuje pewną informacją w tym zakresie, należy rozważyć, czy przedmiot postępowania odnosi się "wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sprawa ze skargi Skarżącego na postanowienie Ministra Finansów z dnia 14 maja 2015 r. w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego dotyczy praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", zgodnie z którym, organy sprawujące nadzór mogą w szczególnie uzasadnionych przypadkach wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Podkreślenia wymaga, że z uwagi na fakt, iż powołany przepis nie zawiera katalogu szczególnie uzasadnionych przypadków, organ nadzoru, na podstawie zebranego materiału dowodowego, uwzględniając wszystkie okoliczności konkretnej sprawy dokonuje ich oceny w celu zbadania, czy okoliczności te stanowią szczególnie uzasadnione przypadki wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Podejmując rozstrzygnięcie należy mieć na względzie uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, określony jednoznacznie poprzez użycie w treści art. 23 § 6 u.p.e.a. słowa "może". Oznacza to, że organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia. Istota uznania administracyjnego wyraża się bowiem w tym, że może on, ale nie musi wstrzymać postępowanie egzekucyjne, nawet w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek uzasadniających to wstrzymanie. Wobec powyższego, a także z uwagi na fakt, że Skarżący argumentuje, iż sytuacja w jakiej się znajduje stanowi szczególny przypadek uzasadniający wstrzymanie egzekucji z powodu jego trudnej sytuacji finansowej, wieku i choroby, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jest to sprawa związana z sytuacją ściśle określonej osoby - konkretnego podatnika. W kontekście poczynionych powyżej rozważań Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że z normy prawnej zawartej w art. 23 § 6 u.p.e.a. wynika, iż wstrzymanie postępowania egzekucyjnego dotyczy prawa ściśle związanego z osobą składającą wniosek. Jeżeli zatem taka osoba zmarła, wówczas brak jest podmiotu uprawnionego do żądania wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny doszedł zatem do wniosku, że w przypadku śmierci strony skarżącej w toku postępowania sądowego w sprawie ze skargi na postanowienie w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a., postępowanie to umarza się na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Tym samym, z uwagi na śmierci osoby wyłącznie zainteresowanej wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego, postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega umorzeniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.