II FSK 3417/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 09 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2380/15 w sprawie ze skargi I. J. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 17 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I.J. na postanowienie Ministra Finansów w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący: Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B., będący zarówno wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym, wszczął postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16 maja 2011 r. nr [...], obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2009 od przychodów z papierów wartościowych i instrumentów finansowych. Zawiadomieniem z dnia 23 maja 2011 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Skarżąca pismem z dnia 24 czerwca 2011 r. złożyła skargę na czynności egzekucyjne, podnosząc, że nie wypłacono jej kwoty z tytułu zwrotu kosztów zakupu sprzętu rehabilitacyjnego oraz odmówiono przeprowadzenia kontroli w B. S. M. w zakresie rozliczenia kosztu wymiany okien oraz kosztów procesu z tą Spółdzielnią, przez co naruszono art. 32 w związku z art. 8 Konstytucji RP. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach oddalił skargę jako nieuzasadnioną, a Minister Finansów postanowieniem z dnia 13 lutego 2012 r. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 8 stycznia 2013 r. (III SA/Wa 1636/12) uchylił postanowienie Ministra Finansów oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach stwierdzając, że skarżąca przedłożyła tylko kserokopię pełnomocnictwa procesowego, dlatego też konieczne jest wezwanie jej do przedłożenia oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu tego pełnomocnictwa. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach po wezwaniu skarżącej do wskazania, czy w postępowaniu występuje osobiście, czy przez pełnomocnika oraz uzyskaniu odpowiedzi, że swoim pełnomocnikiem ustanowiła R. M. J. oraz że zmuszanie jej do ponoszenia kosztów związanych z przekazaniem pełnomocnictwa notarialnego jest żądaniem, które wykracza poza jej możliwości finansowe, postanowieniem z dnia 18 listopada 2013 r. ponownie oddalił skargę. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca podniosła, że nie otrzymała wydanego w jej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a tym samym nie może się wypowiedzieć, komu Sąd ten nakazał uzupełnienie odpisu pełnomocnictwa. Ponadto ponowiła zarzuty związane z rozliczeniem kosztów wymiany okien i nieprawidłowościami w działaniu B. Spółdzielni Mieszkaniowej. Minister Finansów postanowieniem z dnia 17 czerwca 2015 r. ponownie utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, wyjaśniając, że organ administracji publicznej orzekając ponownie w tej samej sprawie nie może nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań, wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż jest nimi związany. Wezwanie skarżącą do wskazania, czy występuje osobiście, czy reprezentuje ją pełnomocnik, było wykonaniem obowiązku nałożonego przez Sąd. Natomiast R. M. J. pismem z dnia 4 listopada 2013 r. wniósł stosowne wyjaśnienia w zakresie sposobu reprezentacji. Skierowanie postanowienia do skarżącej nie wpłynęło na możliwość realizacji przysługujących jej praw, choć w świetle znajdujących się w aktach sprawy wyjaśnień należy uznać, że wolą skarżącej jest działanie przez pełnomocnika. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia jest art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619, dalej: u.p.e.a.), ale w ramach skargi na czynności egzekucyjne nie można skutecznie podnosić zarzutów dotyczących podstawy wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na które przysługuje zobowiązanemu inny środek zaskarżenia. Skarga na czynności egzekucyjne przysługuje wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone przez inny środek prawny, przewidziany w ustawie. Brak jest zatem podstaw prawnych dla uznania, że wniosek obliguje organ do przeprowadzenia kontroli podatkowej w B. S. M. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 32 Konstytucji RP oraz art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, wyrażając niezadowolenie z organizacji państwa i traktowania obywateli oraz ponownie podnosząc kwestie sporu z B. Spółdzielnią Mieszkaniową. Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zajęcie prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, dokonane zostało zgodnie z przepisami prawa. Ponadto odnosząc się do kwestii dotyczących sporu z B.S.M. wskazał, że okoliczności te nie podlegają rozpoznaniu w trybie art. 54 u.p.e.a. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne i nie można podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie: 1. art. 80 § 1 u.p.e.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie do twierdzenia o dokonaniu zajęcia wierzytelności z nieistniejącego rachunku bankowego; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 P.p.s.a., przez oddalenie skargi, w sytuacji, gdy wszystkie postanowienia, zarówno Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, jak i Ministra Finansów, zostały wydane z naruszeniem art. 105 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: K.p.a.), stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym z mocy art. 18 u.p.e.a., a uzasadniających umorzenie postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne z powody jego bezprzedmiotowości, ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na twierdzeniu przez organy podatkowe dokonana czynności egzekucyjnej nieistniejącego rachunku bankowego, co potwierdza pismo banku z dnia 2 czerwca 2011 roku. Minister Finansów nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną ani nie zajął stanowiska co do jej zasadności w innej formie procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może na posiedzeniu niejawnym rozpoznać skargę kasacyjną od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W takim przypadku Sąd ten orzeka w składzie jednego sędziego, o czym stanowi art. 182 § 3 P.p.s.a. Uwzględniając fakt, że zaskarżone postanowienie zalicza się do postanowień kończących postępowanie w sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do procedowania w trybie przewidzianym w art. 182 § 1 i § 3 P.p.s.a. Powyższe nie oznacza jednak, że skargi kasacyjnej, która jest rozpoznawana w składzie jednego sędziego na posiedzeniu niejawnym, nie dotyczą wymogi wynikające z przepisów Działu IV "Środki odwoławcze" Rozdziału 1 "Skarga kasacyjna" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisów tych wynika między innymi, że skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach, a mianowicie: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.). Postawienie zarzutów wymaga zatem wskazania konkretnych przepisów prawa, których to naruszenia miał dopuścił się Wojewódzki Sąd Administracyjny, wydając zaskarżone orzeczenie. Analiza skargi kasacyjnej wskazuje, że jej zarzuty nie odnoszą się do istoty postępowania w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne i sądowej kontroli wydanych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, w ramach skargi na czynności egzekucyjne nie można skutecznie podnieść zarzutów dotyczących podstawy wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na które przysługuje zobowiązanemu inny środek zaskarżenia. Skarga na czynności egzekucyjne przysługuje wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone z wykorzystaniem innego środka prawnego, przewidziany w ustawie. Zatem podnoszone przez stronę w skardze na dokonaną czynność egzekucyjną zarzuty dotyczące nieprawidłowości działania organu podatkowego oraz spółdzielni mieszkaniowej, pozostają poza sferą i zakresem podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć, gdyż brak jest podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować, jako uniwersalny środek zaskarżenia przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych w toku całego postępowania egzekucyjnego, a nawet także poza tym postępowaniem Niezależnie jednak od tego, jeżeli – jak wywodzi skarżąca – zajęcie jej wierzytelności z rachunku bankowego było nieskuteczne z uwagi na okoliczność, że rachunku takiego Bank B. dla skarżącej nie prowadził, oznacza to, że skutek podjęcia takiej czynności był dla skarżącej obojętny, tak prawnie, jak i faktycznie, gdyż taka nieskuteczna czynność nie mogła dotknąć jej interesów. Tym bardziej więc niecelowe jest prowadzenie w tej sprawie dalszego postępowania administracyjnego, a także sądowoadministracyjnego. Ponadto, skoro zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie było możliwe, nie mogło także dojść do naruszenia art. 80 § 1 u.p.e.a., który to przepis reguluje sposób przeprowadzenia takiej czynności. Z kolei gdyby Minister Finansów zastosował art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. i umorzył postępowanie odwoławcze, podjąłby rozstrzygnięcie sprzeczne z żądaniem skarżącej, która domagała się rozpatrzenia wniesionego zażalenia. Nie dopatrując się naruszenia tego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył więc ani art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. (przez jego niezastosowanie), ani art. 151 P.p.s.a. (przez niezasadne zastosowanie). Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skoro żaden z zarzutów, podniesionych w skardze kasacyjnej, nie okazał się uzasadniony, skarga ta, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.