II FSK 3234/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia WSA (del.) Nina Półtorak (sprawozdawca), Protokolant Marta Wyszkowska, po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi E. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2009 r. sygn. akt II FSK 175/08 oddalającym skargę kasacyjną E. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wr 1311/04 w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 9 lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1. wznawia postępowanie sądowe, 2. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 175/08, 3. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wr 1311/04, 4. umarza postępowanie sądowe, 5. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w części, 6. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu na rzecz E. P. kwotę 15722,70 (słownie: piętnaście tysięcy siedemset dwadzieścia dwa złotych i siedemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie.

Wyrokiem z 26 maja 2009 r. (sygn. akt II FSK 175/08) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną E. P. ("Skarżąca"), od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 17 sierpnia 2007 r. (sygn. akt I SA/Wr 1311/04) w przedmiocie zryczałtowanego podatku od osób fizycznych za 2000 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że decyzją z 9 kwietnia 2004 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. ustalił Skarżącej zryczałtowany podatek dochodowy do osób fizycznych za 2000 r. od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych. Decyzję wydano m.in. na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późń. zm.) – powoływanej dalej jako "u.p.d.o.f.". Rozpoznawszy odwołanie Skarżącej, decyzją z 9 lipca 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji, podnosząc przy tym zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 20 ust. 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną i ją oddalił. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżąca podniosła między innymi zarzut naruszenia art. 20 ust. 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię. Wspomnianym na wstępie wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną. Od powyższego wyroku Skarżąca wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego, żądając zmiany zaskarżonego wyroku WSA, polegającą na uwzględnieniu skargi kasacyjnej Skarżącej oraz – w przypadku, gdyby przed wydaniem orzeczenia przez NSA w postępowaniu wznowieniowym, zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z 9 lipca 2004 r. nr [...] została prawomocnie uchylona – wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość, Skarżąca wniosła również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skargę wniesiono na podstawie art. 272 § 1 i art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późń. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". W jej uzasadnieniu wskazano, że zarówno wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 175/08 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wr 1311/04 zostały oparte na art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Tymczasem wyrokiem z 18 lipca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny, w sprawie o sygn. akt SK 18/09 (Dz. U. z 2013, poz. 985), uznał wspomniany przepis, w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, za niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. W piśmie procesowym z dnia 15 maja 2014 r. (znak [...]) Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu poinformował, że na podstawie art. 207 oraz art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późń. zm.), decyzją z 28 kwietnia 2014 r., nr [...], uchylił w całości decyzję własną z dnia 9 lipca 2004 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia 9 kwietnia 2004 r., jak również umorzył postępowanie w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego była zasadna, dlatego podlega uwzględnieniu. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2010 r. (sygn. akt II GPS 1/10), art. 272 § 1 P.p.s.a. "stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie." Mając na uwadze, że w wyroku z dnia 18 lipca 2013 r. (SK 18/09), Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006 (który był podstawą rozstrzygania w wyrokach NSA i WSA w niniejszej sprawie) z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa Skarżącego do ponownego rozpoznania sprawy w następstwie wydania przez Trybunał Konstytucyjny powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wznowić postępowanie w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem i rozpoznać sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 P.p.s.a.). Uwzględniając sentencję i uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. (SK 18/09), Sąd w niniejszym składzie uwzględnił skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem i uchylił wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 175/08, jak również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 17 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wr 1311/04 (art. 282 § 2 P.p.s.a.). Jest bowiem kwestią bezsporną, że podstawą materialnoprawną decyzji, których sprawa dotyczy, oraz podstawą rozstrzygnięć sądów administracyjnych był art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., którego niezgodność z Konstytucją została stwierdzona w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Fakt uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu, w wyniku wznowienia postępowania podatkowego, decyzją z dnia 28 kwietnia 2014 r., nr [...] w całości decyzji wymiarowej tego organu z dnia 9 lipca 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia 9 kwietnia 2004 r. oznacza, że bezprzedmiotowe stało się postępowanie sądowe. Okoliczność ta uzasadnia zatem jego umorzenie (art. 282 § 2 in fine P.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 282 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 1, art. 207 § 2 oraz art. 200 w zw. z art. 276 P.p.s.a. Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a., odstąpiono od zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w części dotyczącej kosztów zastępstwa procesowego na tym etapie postępowania sądowego. Za "przypadek szczególnie uzasadniony", w rozumieniu wymienionego przepisu, Sąd uznał w niniejszej sprawie to, że w dacie orzekania zarówno przez organ podatkowy, jak i sądy administracyjne, art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. pozostawał w obrocie prawnym i korzystał z domniemania zgodności z Konstytucją.