II FSK 3205/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA - del. Krzysztof Przasnyski, Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 17 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Lu 6/17 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 16 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 r. oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 6/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: "WSA") oddalił skargę Spółki P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: "Spółka") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie (dalej: "SKO") z dnia 16 sierpnia 2016 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 r. Podstawą powyższego orzeczenia był art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, że decyzją z dnia 16 sierpnia 2016 r. SKO po rozpatrzeniu odwołania Spółki, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. (dalej: "organ I instancji") z dnia 14 kwietnia 2016 r. odmawiającą uchylenia decyzji tego organu z dnia 28 marca 2014 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2013. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka wniosła skargę do WSA, w której zarzuciła naruszenie art. 17 pkt 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że organ podatkowy podejmując wobec Spółki czynności w toku postępowania podatkowego działał w dobrej wierze w oparciu o treść ujawnionych w tym rejestrze wpisów i wynikających z nich domniemań, w sytuacji gdy J. O. w dniu 20 stycznia 2013 r. złożyła rezygnację z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Spółki, o czym poinformowała na piśmie organ podatkowy w dniu 21 marca 2013 r. Zarzuciła też naruszenie art. 14 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym przez jego niezastosowanie. Spółka podniosła również zarzut naruszenia art. 122 w zw. z art. 123 § 1, art. 138 § 3 w związku z art. 154 § 1, art. 201 § 1 pkt 4, art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "o.p."), zasadniczo poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą prawdy obiektywnej i zasadą czynnego udziału strony w toku postępowania podatkowego i pominięcie okoliczności istotnych w kontekście ustalania przesłanki "braku winy" po stronie podatnika; niezłożenie przez organ podatkowy wniosku o ustanowienie dla Spółki kuratora w sytuacji gdy organ posiadał wiedzę o niemożności prowadzenia swoich spraw przez Spółkę; niepodjęcie niezbędnych czynności dowodowych zmierzających do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy a w konsekwencji brak wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego; nieprzeprowadzenie z urzędu istotnych dowodów w postaci przesłuchania J. O. oraz Z. O. na okoliczność złożonych przez nią oświadczeń o rezygnacji z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Spółki i skuteczności takich oświadczeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA wskazał, że zgodnie z art. 240 § 1 pkt 4 o.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie między innymi, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 4 o.p. zostaje spełniona zarówno wtedy, gdy strona nie brała udziału w całym postępowaniu, jak i wtedy, gdy nie uczestniczyła w niektórych istotnych czynnościach. W rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć aby Spółka nie brała udziału w postępowaniu bez swojej winy. Przeciwne twierdzenie Spółki oparte jest na tezie, że w toku prowadzonego postępowania podatkowego Spółka utraciła organ w postaci jednoosobowego zarządu, ponieważ Prezes Zarządu Spółki J. O. złożyła oświadczenie o rezygnacji z tej funkcji, o czym zawiadomiła organ podatkowy. Jednakże analiza przebiegu postępowania podatkowego prowadzonego przez organ I instancji oraz zachowania reprezentanta Spółki w toku tego postępowania, a także po zakończeniu postępowania podatkowego prowadzą do wniosku, że prawidłowe jest ustalenie organu odwoławczego, że Prezes Zarządu Spółki J. O. w rzeczywistości nie złożyła skutecznej, wywołującej skutki prawne rezygnacji z tej funkcji. Ponadto w aktach sprawy znajduje się odpis postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia 22 października 2012 r., z którego wynika, że w innej sprawie Wójt Gminy W. złożył wniosek o ustanowienie dla Spółki kuratora, bowiem J. O. i Z. O. twierdzili, że Spółka nie ma organów. Jednakże w toku postępowania przed sądem rejestrowym J. O. oświadczyła, że obecnie Spółka ma obsadzone stanowisko Prezesa Zarządu, a z Rejestru Przedsiębiorców wynikało, że jest nim J. O. W związku z tym wniosek o ustanowienie kuratora został oddalony. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego orzeczenia, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, a także zasądzenie kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 7, 10 i 77 k.p.a. w zw. z art. 122 i art. 123 o.p., polegające na przeprowadzeniu postępowania w sposób naruszający zasadę prawdy obiektywnej oraz dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego Spółki wyrażającego się w bezkrytycznym przyjęciu, iż rezygnacja J. O. z pełnienia funkcji prezesa zarządu Spółki była bezskuteczna i nie wywołała skutków prawnych i pomimo wątpliwości co do reprezentacji Spółki, organ I instancji miał prawo zaniechać podjęcia czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, w tym ustalenie osób uprawnionych do podejmowania działań w imieniu Spółki; - art. 138 § 3 o.p., przez nieuwzgednienie jego dyspozycji podczas analizy stanu faktycznego niniejszej sprawy wobec braku zdolności procesowej po stronie Spółki, przejawiającej się w nieistnieniu organu uprawnionego do jej reprezentowania oraz pominięciu okoliczności, iż po uzyskaniu wyżej wymienionej informacji, organ podatkowy zaniechał wystąpienia do sądu z wnioskiem o ustanowienie kuratora podczas, gdy w zaistniałym stanie faktycznym miał obowiązek podjęcia takich czynności; - art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przez jego niezastosowanie i zaniechanie zawieszenia przez WSA niniejszego postępowania z uwagi na braki w składzie organów Spółki będącej stroną postępowania, uniemożliwiające podejmowanie przez Spółkę jakichkolwiek czynności procesowych podczas, gdy ujawnienie się okoliczności wskazujących na utratę organu uprawnionego do jej reprezentacji stanowiło obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie, w konsekwencji prowadząc do niezawinionego przez Spółkę niedziałania w niniejszym postępowaniu, co stanowi przyczynę jego nieważności; - art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na zaniechaniu przez WSA odniesienia się w treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia do wszystkich zarzutów zawartych w skardze w sytuacji, gdy powołany przepis nakłada na WSA taki obowiązek wprost. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostały uszczegółowione powyższe zarzuty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny za całkowicie niezasadne uznaje wszystkie zarzuty naruszenia przez WSA przepisów postępowania, tj. art. 7, 10 i 77 k.p.a. w zw. z art. 122 i art. 123 o.p., art. 138 § 3 o.p. oraz art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej w swoim piśmie nie wykazał, aby WSA w jakikolwiek sposób uchybił wskazywanym wyżej regulacjom prawnym. W rozpatrywanej sprawie WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, właściwie przyjął, że Prezes Zarządu Spółki J. O. w dniu 20 stycznia 2013 r. złożyła rezygnację z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Spółki, o czym poinformowała na piśmie organ podatkowy w dniu 21 marca 2013 r. Nie ulega jednak wątpliwości fakt, że Prezes Zarządu Spółki J. O. w rzeczywistości nie złożyła skutecznej, wywołującej skutki prawne rezygnacji z tej funkcji. Z oceny WSA oraz z ustaleń organów wynika bowiem, że J. O. nigdy nie została wykreślona z Rejestru Przedsiębiorców KRS, a po rzekomej rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu, dalej reprezentowała Spółkę w obrocie gospodarczym. Świadczy o tym treść powołanej przez organ odwoławczy umowy z dnia 30 grudnia 2015 r. sporządzonej w formie aktu notarialnego (akt notarialny; Repetytorium A nr [...]), z której wynika, że J. O., działając jako Prezes Zarządu Spółki P. [...] uprawniona jest do jednoosobowej reprezentacji reprezentowała Spółkę przy sprzedaży Zakładowi P. [...] spółce z o.o. w W. nieruchomości. Należy także podkreślić, że notariusz przy sporządzaniu umowy posługiwał się informacją z dnia 29 grudnia 2015 r. odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców. Ponadto J. O. sama oświadczyła, że dane wynikające z odpisu Rejestru Przedsiębiorców KRS nie uległy zmianie, że nie została odwołana, ani nie zaszły żadne okoliczności mogące spowodować jej wyłączenie ze składu zarządu oraz nie zaszły żadne okoliczności mogące mieć wpływ na jej uprawnienie do reprezentowania Spółki (§ 3 opisanego wyżej aktu notarialnego, znajdującego się w aktach SKO; Repetytorium A nr [...]). Mając na uwadze powyższe wywody, zasadnie przyjął WSA, że w rzeczywistości Spółka w toku postępowania podatkowego nie była pozbawiona organu uprawnionego do jej reprezentacji. Nie może być więc mowy o wykazaniu przez Spółkę podstawy wznowienia postępowania w postaci braku udziału w postępowaniu bez swojej winy. Także prawidłowe było doręczenie decyzji podatkowej na adres Spółki, ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z. O., który miał być umocowany do odbioru korespondencji Spółki, ostatecznie kiedy został wezwany do wykazania się odpowiednim umocowaniem, w piśmie z dnia 2 września 2013 r., zaprzeczył aby był uprawniony do odbioru korespondencji w prowadzonym postępowaniu podatkowym dotyczącym podatku od nieruchomości za rok 2013. Nie wskazano też skutecznie innego adresu Spółki do korespondencji, który by wyłączał możliwość doręczenia decyzji na adres ujawniony w Rejestrze Przedsiębiorców KRS. W sytuacji nie odbierania korespondencji kierowanej do Spółki, prawidłowe było zastosowania fikcji prawnej doręczenia na podstawie art. 150 § 2 o.p. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.