II FSK 3172/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Wolf- Kalamala, Sędzia WSA del. Małgorzata Bejgerowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G.G. i A.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 2750/18 w sprawie ze skargi G.G. i A.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 lipca 2018 r. nr 1401-IOD-1.4102.64.2018.2.KK w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania postanawia: odmówić dokonania wykładni wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13 maja 2022 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 3172/19.

1. Wyrokiem z dnia 13 maja 2022 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 3172/19, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), uchylił w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2019 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2750/18, oddalający skargę A.G. i G.G. oraz uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 lipca 2018 r., nr 1401-IOD-1.4102.64.2018.2.KK, w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dostępna jest na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/. W motywach orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kluczowym w niniejszej sprawie jest ustalenie, kto jest stroną postępowania na etapie składania odwołania, w którym widnieją dane tylko A.G. Organ podatkowy, kierując jedną przesyłkę, wezwał bowiem zarówno A.G., jak i G.G. do uzupełnienia braku formalnego pisma, oczekując złożenia podpisu. Powołując treść art. 148 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. – dalej w skrócie: "O.p."), z którego wynika, że pisma doręcza się osobom fizycznym, uznano, że korespondencja winna być kierowana oddzielnie do każdego z małżonków - jako osoby fizycznej. Stąd znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, adresowanej do obojga małżonków, zawierającej wezwanie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może zostać uznane za dowód tego, że sformalizowana procedura doręczenia zastępczego została przeprowadzona w sposób prawidłowy. Mając na uwadze powyższe jako przedwczesne przyjęto stwierdzenie, że w sprawie zaistniały jednoznaczne podstawy do pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. 2. Organ odwoławczy składając wniosek o wykładnię wyroku, powołał treść art. 133 § 3 O.p. i poddał w wątpliwość wykonanie wskazań zawartych w powyższym wyroku, "w przypadku gdy mamy do czynienia z małżonkami, którzy są jedną stroną postępowania i złożenie podpisu przez któregokolwiek z nich pod odwołaniem usuwałoby brak formalny odwołania". Organ uznał, że zgodnie z zaleceniami powyższego wyroku winien de facto potraktować każdego z małżonków jako osobną stronę postępowania i do każdego z nich wysłać odrębne wezwania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Nie zachodzą podstawy do dokonywania wykładni powyższego wyroku z dnia 13 maja 2022 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 3172/19. W świetle art. 158 P.p.s.a. konieczność dokonania wykładni wyroku (postanowienia) zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania. Tymczasem zalecenia zawarte w uzasadnieniu powyższego orzeczenia są jasne, a wniosek o dokonanie wykładni wyroku nie może być próbą polemiki, czy podważania prawomocnego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł, że zachodzi konieczność ustalenia kto jest stroną postępowania, ale co kluczowe na etapie składania odwołania. Umknęło bowiem organowi, że w treści tego środka zaskarżenia widnieją tylko dane A.G. i co istotniejsze pismo rozpoczyna się od zwrotu: "imieniem własnym, składam odwołanie". Sąd kasacyjny, zwracając uwagę na treść art. 148 § 1 O.p., który stanowi, że pisma doręcza się osobom fizycznym, uznał, że co do zasady korespondencja winna być kierowana oddzielnie do każdego z małżonków - jako osoby fizycznej, a na gruncie niniejszej sprawy - do autora odwołania. Powyższy sposób rozumienia powyższych regulacji, ogólnie potwierdził organ odwoławczy w rozpatrywanym wniosku o wykładnię wyroku, choć nie do końca zaakceptował. 3.1. Stosownie do postanowień art. 133 § 3 w związku z art. 92 § 3 O.p. w przypadku wspólnego opodatkowania małżonków - małżonkowie są jedną stroną postępowania i każdy z nich jest uprawniony do działania w imieniu obojga. Odróżnić jednak należy wydanie jednej decyzji podatkowej na oboje małżonków, stanowiące realizację przepisu art. 133 § 3 O.p., od zachowania gwarancji procesowych każdego z małżonków do działania osobno, w sytuacji gdy jeden z małżonków wyraża wprost wolę działania indywidualnie (tylko we własnym imieniu). Nie kwestionując, że w świetle art. 133 § 3 O.p. małżonkowie stanowią jedną stronę postępowania, zauważyć należy, że na ową stronę składają się dwie osoby fizyczne, z których każda objęta jest ochroną wynikającą z zasad procesowych, co nie wyklucza stosowania przy doręczeniach regulacji zawartej w art. 148 § 1 O.p. Jak wspomniano na podstawie art. 133 § 3 O.p. każdy z małżonków jest uprawniony do działania w imieniu obojga, czyli przepis ten stanowi tylko i wyłącznie o uprawnieniu, a nie o obowiązku procesowym działania każdego z małżonków w imieniu obojga. Treść art. 133 § 3 O.p. nie wyłącza zatem obowiązku stosowania przez organy art. 148 § 1 O.p., zgodnie z którym pisma doręcza się osobom fizycznym. Z akt niniejszej sprawy wynika wprost, że tylko A.G. złożył odwołanie od decyzji, wyraźnie wskazując, że czyni to "imieniem własnym". Powyższe wątpliwym czyni założenie organu, że skarżący działał w imieniu obojga małżonków, w myśl art. 133 § 3 O.p. W tej sytuacji kierowanie, w jednej kopercie, wezwania o uzupełnienie braku formalnego zarówno do skarżącego, jak i do jego małżonki, uznano za nieuprawnione. Wobec powyższego przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien na podstawie art. 148 § 1 O.p. kierować korespondencję do osoby fizycznej (autora odwołania), aby następnie móc ocenić skuteczność doręczenia w świetle przepisów O.p. 3.2. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 158 w zw. z art. 166 i 193 P.p.s.a. M. Bejgerowska T. Kolanowski M. Wolf-Kalamala