II FSK 310/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Edyta Anyżewska, WSA del. Jacek Pruszyński, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Bd 612/08 w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 8 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w B. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

II FSK 310/09 Uzasadnienie 1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w sprawie o sygnaturze akt I SA/Bd 612/08, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1290) dalej u.p.p.s.a., oddalił skargę M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 8 sierpnia 2008 roku w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że pismem z dnia 2 lipca 2008 roku M.S. zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 16 maja 2008 roku nr [...] ustalającej mu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za 2005 rok. W uzasadnieniu wniosku podatnik stwierdził, że przedmiotowa decyzja nie została mu doręczona, nie dotarło też do niego żadne awizo pocztowe informujące o możliwości odbioru przesyłki z poczty. O tym, że przedmiotowa decyzja jest ostateczna dowiedział się z informacji uzyskanej telefonicznie z Urzędu Kontroli Skarbowej w B., a nadto otrzymał informację, że przesyłka zawierająca przedmiotową decyzję była awizowana. Dalej wyjaśnił, iż nie wie, czy awizo było wrzucone do właściwej skrzynki, czy też inna osoba awizo to usunęła, niemniej z przyczyn od niego niezależnych został pozbawiony możliwości odbioru decyzji w urzędzie pocztowym. Wraz z powyższym wnioskiem podatnik złożył odwołanie od ww. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. Postanowieniem z dnia 08 sierpnia 2008r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. odmówił stronie przywrócenia terminu. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku Nr 8, poz. 60) należy przywrócić termin, jeżeli zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej podatnik nie wskazał okoliczności, które świadczyłyby o braku winy w niedopełnieniu obowiązku i które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu. Wyjaśnił, że przesyłka zawierająca decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 16 maja 2008 roku nadana została w Urzędzie Pocztowym. Po raz pierwszy awizowana była w dniu 19 maja 2008 roku, a ponownie w dniu 27 maja 2008 roku. Doręczyciel dokonując doręczenia w dniu 19 maja 2008 roku nie zastał skarżącego w domu. Z tego też względu, jak również z uwagi na niemożność doręczenia przesyłki "pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, który podjął się oddania pisma adresatowi" odnotował ten fakt na potwierdzeniu odbioru decyzji, wskazując jednocześnie, że z powodu niemożności doręczenia, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP i zaznaczając, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Organ zauważył, że na przedniej stronie koperty w sposób czytelny wpisane zostały daty awizowania przesyłki i podpis. Organ podatkowy wskazał ponadto, że na przedniej stronie koperty znalazła się informacja - "Zwrot nie podjęto w terminie" z której wynikało, że z uwagi na to, że podatnik nie odebrał przedmiotowej przesyłki urząd pocztowy dokonał w dniu 5 czerwca 2008 roku zwrotu przesyłki do adresata. Organ zaznaczył, że powyższe potwierdzone zostało w piśmie Poczty Polskiej Centrum Sieci Pocztowej Urząd Pocztowy nr [...] z dnia 28 lipca 2008 roku w oparciu o zapisy księgi dosłanych i zwróconych przesyłek z dnia 5 czerwca 2008 roku. W tej sytuacji, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, podnoszona przez stronę okoliczność prawdopodobnego - dwukrotnego - zaginięcia awiza pocztowego informującego o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym nie znalazła uzasadnienia. Wobec powyższego organ uznał, że przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 2 czerwca 2008r. Wyjaśnił, że 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania zaczął biec w dniu 3 czerwca 2008 roku i upłynął z dniem 16 czerwca 2008 roku. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyniku przeprowadzenia sądowej kontroli objętego skargą postanowienia, stwierdził, że nie narusza ono prawa. Sąd wskazał, że spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył tego, czy organ podatkowy prawidłowo uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Sąd następnie argumentował, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu podniósł, że nie otrzymał żadnego powiadomienia (awiza pocztowego) o nadejściu przesyłki z urzędu kontroli skarbowej, wyrażając przy tym przypuszczenie, że awizo było wrzucone do niewłaściwej skrzynki lub też inna osoba awizo to usunęła. W związku z powyższym z przyczyn od niego niezależnych został pozbawiony możliwości odbioru decyzji organu podatkowego I instancji. Sąd wskazał na art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w razie niemożności doręczenie pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. W takiej sytuacji - stosownie do art. 150 § 1a Ordynacji podatkowej - adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej. Dodał, że powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Natomiast art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej stanowi, że zawiadomienie o pozostawaniu pisma umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się go w aktach sprawy. Sąd argumentował w dalszej kolejności, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że doręczyciel nie umieścił w skrzynce pocztowej skarżącego zawiadomień o pozostawaniu w urzędzie pocztowym przesyłki nadanej przez urząd kontroli skarbowej lub też o wrzuceniu ich do niewłaściwej skrzynki. Sąd podzielił stanowisko organu podatkowego, że podnoszona przez podatnika okoliczność dwukrotnego zaginięcia awiza pocztowego informującego o możliwości odbioru przesyłki jest nieuzasadniona. Sąd odmówił przeprowadzenia na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dowodu na okoliczność potwierdzenia odbioru całej korespondencji urzędowej adresowanej do podatnika w toku tego postępowania oraz w zakresie potwierdzającym jego aktywność jako strony tego postępowania, ponieważ zgromadzony w aktach materiał dowodowy jest wystarczający dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia. 3. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.S. zaskarżył wskazany powyżej wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie art. 3 § 1 i § 2 u.p.p.s.a. poprzez niewłaściwe sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej i w konsekwencji doprowadzenie do uznania za prawidłowe działanie Dyrektora Izby Skarbowej w kwestii odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 16 maja 2008 roku. Drugi zarzut skargi kasacyjnej dotyczył naruszenia przez Sąd art. 106 § 3 u.p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów wnioskowanego przez skarżącego mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzucono w ramach tego zarzutu nieuwzględnienie słusznego interesu strony, niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności występujących w sprawie oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego co rodzić miało sprzeczności w ustaleniach poczynionych przez Sąd. Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 4. Dyrektor Izby Skarbowej w Odpowiedzi na skargę kasacyjną domagał się jej oddalenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Argumentował, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw ani zarzutów, a zaskarżony wyrok odpowiadał prawu. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw ani zarzutów, a zatem należało ją oddalić. Zarzuty w niej zawarte zostały oparte na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 2 u.p.p.s.a., to jest naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania. Pierwszy z nich dotyczył uchybienia przez Sąd art. 3 § 1 i § 2 u.p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie naruszył jednak norm zawartych w tym przepisie. Sąd ten przeprowadził bowiem postępowanie mające na celu dokonanie sądowej kontroli objętego skargą postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 8 sierpnia 2008 roku oraz zastosował środki przewidziane w ustawie, o czym mowa w art. 3 § 1 u.p.p.s.a. Sąd przeprowadził rozprawę, a po jej zamknięciu wydał wyrok. Argumenty zawarte w skardze kasacyjnej świadczące o tym, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z objętym skargą kasacyjną wyrokiem, nie mogą przemawiać za uznaniem zarzut naruszenia art. 3 § 1 i 2 u.p.p.s.a. za usprawiedliwiony. Uzasadnienie skargi kasacyjnej na str. 3 wskazuje dodatkowo, że w istocie autor skargi kasacyjnej skarżył w niej ustalenia faktyczne poczynione przez organy podatkowe, a przyjęte przez Sąd pierwszej instancji za podstawę orzekania w sprawie. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł merytorycznie odnieść się do tych kwestii z uwagi na brak podniesienia skutecznych zarzutów, wskazujących na naruszenie konkretnych przepisów prawa pod adresem Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Granice badania zaskarżonego wyroku w postępowaniu kasacyjnym wyznaczają zgodnie z art. 183 § 1 u.p.p.s.a. zarzuty skargi kasacyjnej oraz jej podstawy, którymi Naczelny Sąd Administracyjny jest związany. Nie dotyczy to jedynie wad prawnych powodujących nieważność postępowania, które w rozpatrywanej sprawie nie występują. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może badać zgodności zaskarżonego wyroku z przepisami nieprzytoczonymi w skardze kasacyjnej, nie może korygować ani uściślać zarzutów skargi kasacyjnej. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia przez Sąd art. 106 § 3 u.p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem przeprowadzenia dowodu z dokumentu przed sądem administracyjnym, wbrew opinii autora skargi kasacyjnej, nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych dotyczących danej sprawy. Sąd bowiem nie dokonuje ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Podstawowym warunkiem przeprowadzenia postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym jest jego uzupełniający charakter, na co zwrócił słusznie uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. Sąd ten prawidłowo na stronie 6 uzasadnienia wyroku odmawiając przeprowadzenia dowodu na okoliczność potwierdzenia odbioru korespondencji wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia. Uzupełniające postępowanie dowodowe przewidziane w art. 106 § 3 u.p.p.s.a. o zakresie ograniczonym do dowodów z dokumentu, ma na celu jedynie skonfrontowanie z dokumentami prawidłowości ustaleń dokonanych w toku postępowania na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, o ile istnieją istotne wątpliwości. Postępowanie dowodowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc dopuszczalne jedynie w zakresie uzasadnionym celami postępowania sądowadministracyjnego, a więc dla umożliwienia sądowi dokonania ustaleń, które mają dać podstawę oceny zgodności zaskarżonego postanowienia z prawem. Dodatkowo podnieść należy, że autor skargi kasacyjnej przedstawiając zarzut naruszenia w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji art. 106 § 3 u.p.p.s.a., nie wskazał żadnych konkretnych dokumentów, z których w jego ocenie dowód należało przeprowadzić. Nie podniósł także istnienia wątpliwości w sprawie, które miałby by zostać wyjaśnione przeprowadzeniem postępowania dowodowego oraz wreszcie nie wskazał w jaki sposób uchybienie Sądu w zakresie naruszenia art. 106 § 3 u.p.p.s.a. mogło w stopniu istotnym wpłynąć na wynik sprawy. Obowiązek autora skargi kasacyjnej w tym zakresie wynikał z art. 174 punkt 2 u.p.p.s.a. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowiono natomiast w oparciu o art. 204 punkt 1 u.p.p.s.a. oraz § 14 pkt 2 lit b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).