II FSK 3018/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej "K." z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1595/13 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "K." z siedzibą w K. na uchwałę Rady Miejskiej w K. z dnia 13 marca 2013 r., nr [...] w sprawie opłat za odbiór odpadów komunalnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

II FSK 3018/14 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1595/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "K." z siedzibą w K. na uchwałę Rady Miejskiej w K. z dnia 13 marca 2013 r. w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości opłaty i stawki opłaty za pojemnik odrzucił skargę. Z uzasadnienia Sądu pierwszej instancji wynika, że Spółdzielnia Mieszkaniowa K. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ze skargą na uchwałę Rady Miejskiej w K. Nr [...] z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości opłaty i stawki opłaty za pojemnik wskazując, że działa w imieniu grupy mieszkańców. W wykonaniu zarządzenia z dnia 28 kwietnia 2014 r. zobowiązano ją do podania listy osób wchodzących w skład grupy mieszkańców, w imieniu której wniesiono skargę oraz przedłożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa wystosowanego przez te osoby lub Spółdzielnię Mieszkaniową "K." działającą w imieniu tych osób. W zarządzeniu zakreślono siedmiodniowy termin na jego wykonanie pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono spółdzielni w dniu 5 maja 2014 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, akta sprawy k. 231). W piśmie procesowym z dnia 12 maja 2014 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącej wskazał, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "K." w tym postępowaniu nie działa w imieniu grupy mieszkańców, a w imieniu własnym, zaś w aktach znajduje się wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wskazanym na wstępie postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił ww. skargę. Sąd podniósł, że nie został zachowany warunek zachowania tożsamości podmiotu dokonującego wezwania i podmiotu wnoszącego skargę, wynikający z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.). Zaznaczył, że z treści wezwania do usunięcia naruszenia prawa wynika, że zostało ono wystosowane w imieniu jednego podmiotu jakim jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "K." w K.; natomiast wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej zawartym w piśmie z dnia 12 maja 2014 r. wniesienie skargi nastąpiło w imieniu grupy mieszkańców, co wynika z treści wniesionej skargi (akta sprawy, k. 3, k. 6), w której skarżąca jednoznacznie podkreśla, że działa w imieniu grupy kilkuset mieszkańców gminy K., którzy wyrazili na to pisemną zgodę. Sąd podniósł, że spółdzielnia mieszkaniowa jest odrębnym podmiotem posiadającym osobowość prawną, który może wnieść skargę na uchwałę organu samorządu terytorialnego działając bądź w imieniu własnym bądź w imieniu grupy mieszkańców - w niniejszej sprawie skarga została wniesiona w imieniu grupy mieszkańców, przy czym nie spełniono wymogu wezwania do usunięcia naruszenia. W skardze kasacyjnej na to postanowienie spółdzielnia zaskarżyła je w całości, podnosząc naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 52 § 4 i art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez błędne uznanie, że skarga została wniesiona przez Spółdzielnię Mieszkaniową "K." w K.w imieniu grupy mieszkańców – co zdaniem WSA miało doprowadzić do braku prawa do wniesienia skargi – w sytuacji gdy skarga została wniesiona przez spółdzielnię w imieniu własnym i jest dopuszczalna, co wynika również z wcześniejszych ustaleń Sądu; 2) art. 52 § 4 i art. 53 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez błędne uznanie – pomimo oświadczeń pełnomocnika skarżącego w tym zakresie – iż skarga została wniesiona przez spółdzielnię w imieniu grupy mieszkańców – w sytuacji gdy została wniesiona przez spółdzielnię w imieniu własnym, o czym Sąd został powiadomiony pismem z dnia 12 maja 2014 r.; 3) art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że wniesienie skargi jest niedopuszczalne i niezasadne jej odrzucenie – w sytuacji gdy zasługiwała ona na rozpoznanie. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznania kosztów postępowania w tym również kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 wskazanej wyżej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie, mając na uwadze zawarte w skardze sformułowania, Sąd pierwszej instancji uznał, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "K." w K. wniosła skargę na uchwałę nie w imieniu własnym, lecz reprezentując grupę mieszkańców; toteż w wykonaniu zarządzenia z dnia 28 kwietnia 2014 r. wezwał skarżącą do podania listy osób wchodzących w skład grupy mieszkańców, w imieniu której wniesiono skargę oraz do przedłożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa wystosowanego przez te osoby lub ww. spółdzielnię działającą w ich imieniu. Bowiem, jak podkreślił Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, przesłanką wniesienia skargi na uchwałę rady gminy jest uprzednie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które – z zachowaniem ustawowych wymogów – należy Sądowi przedstawić. Mając na uwadze, że ww. dokumentów spółdzielnia nie przedstawiła, Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., z czego wynika, że bezpośrednią przyczyną odrzucenia był jej niedopuszczalny charakter, stanowiący konsekwencję dwóch ustaleń: 1) skarga została wniesiona w imieniu grupy mieszkańców; 2) nie dopełniono wymogu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Tym samym, wobec niepowołania podstawy prawnej w postaci art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., uznać trzeba, że bezpośrednim powodem orzeczenia określonej treści nie było nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Mając powyższe na uwadze podkreślić należy, że ujemne dla strony konsekwencje mogą być skutecznie zastosowane nie wtedy, gdy strona nie wykona jakiegokolwiek wezwania do usunięcia braków, ale tylko wtedy, gdy niewykonanie wezwania spowoduje niemożność nadania biegu temu pismu (por. postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1822/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zwana dalej: CBOSA). Nie ulega wątpliwości, że strona nie przedłożyła dokumentów, o które była wzywana. Istotnym jednak jest, że w przewidzianym na uzupełnienie braków terminie nadesłała odpowiedź, w której wyjaśniła, iż spółdzielnia nie działa w imieniu w grupy mieszkańców, a we własnym. Stanowisko to było o tyle nowe, że w nagłówku skargi wskazano, iż spółdzielnia działa "w imieniu grupy mieszkańców". Uznać należy, że na danym etapie postępowania, poprzedzającym merytoryczne rozpoznanie skargi i sprawdzającym jej warunki formalne, możliwe jest doprecyzowanie treści skargi polegające na wyjaśnieniu tego w czyim imieniu działa dany podmiot – czy we własnym czy reprezentując grupę mieszkańców gminy, którzy wyrazili na to pisemną zgodę (art. 101 ust. 2a ustawy o samorządzie gminnym). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie zdarza się zwracać uwagę na wymóg szczególnej staranności stawiany profesjonalnemu pełnomocnikowi reprezentującemu stronę w postępowaniu. Chociaż w niniejszej sprawie wnoszącym skargę jest spółdzielnia mieszkaniowa, co do której oczekiwać należy wykazania pewnego profesjonalizmu, to nie jest ona jednak podmiotem, który określa się mianem "profesjonalnego pełnomocnika". Naczelny Sąd Administracyjny uznaje tym samym, że zawarte w skardze sformułowanie "działający w imieniu grupy mieszkańców", użyte przez stronę niefortunnie w kontekście art. 101 ust. 2a ustawy o samorządzie gminnym, jest możliwe do skorygowania na obecnym etapie, to znaczy: etapie, na którym nie bada się jeszcze merytorycznej zasadności skargi. Odnosząc się do spostrzeżenia dokonanego przez Sąd pierwszej instancji, jakoby mylne określenie zostało powtórzone na karcie nr 6 akt administracyjnych ("Skarżący działają w imieniu grupy kilkuset mieszkańców gminy K., którzy wyrazili na to pisemną zgodę") wskazać należy, iż pierwotnie skarga wnoszona była nie tylko przez spółdzielnię, ale także Redakcję Portalu Ka., która w odpowiedzi na stosowne wezwanie wskazała w czyim imieniu działa (wymieniając liczne podmioty), co w konsekwencji – wobec braku wezwań tych podmiotów do usunięcia naruszenia prawa – doprowadziło do odrzucenia skargi w tym zakresie. Podobnego wezwania nie wystosowano w stosunku do spółdzielni, z góry zakładając, że nie działa ona we własnym imieniu. Do tego, przywołane wyżej stwierdzenie nie zostało sformułowane na tyle precyzyjnie by móc z całą pewnością uznać, że dotyczy ono obu skarżących, redakcję oraz spółdzielnię, czy tylko redakcję (co sugerowałaby odpowiedź na wezwanie) czy także spółdzielnię. Nadto, podkreślić należy doniosłe znaczenie wskazanego wyżej, wyrażanego niejednokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, zgodnie z którym oceniając niewykonanie wezwania należy uwzględnić możność nadania pismu biegu. W niniejszej sprawie wyjaśnienia strony, złożone w terminie przewidzianym na uzupełnienie braków formalnych, z których wynika, że nie działa ona w imieniu grupy mieszkańców, a w imieniu własnym, pozwalają nadać skardze bieg. Końcowo należy zauważyć, że strona podnosiła, iż w aktach znajduje się wezwanie do usunięcia naruszenia prawa złożone przez spółdzielnię – jego treść również przekonuje do tego, że działała ona w imieniu własnym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zwrot kosztów postępowania (w tym również zwrot kosztów zastępstwa procesowego), Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od ich zasądzenia, mając na uwadze treść uchwały Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (CBOSA), w której przyjęto, że art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie