II FSK 2932/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku A. M. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Go 181/12 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 9 lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

1. Wyrokiem z dnia 17 maja 2012 r., I SA/Go 181/12, Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę A. M. (dalej: Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze (dalej: Dyrektor IS) z dnia 9 lutego 2012 r., nr [...], w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Wyrok jest dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata) wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od ww. wyroku, zaskarżając go w całości i wnosząc o "uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. jak również poprzedzających go decyzji administracyjnych i umorzenie sprawy", ewentualnie "uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. jak również poprzedzających go decyzji administracyjnych i nakazanie wznowienia postępowania podatkowego". 3. Pismem z dnia 3 czerwca 2014 r. Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora IS na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Uzasadniając wniosek Skarżąca podniosła, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ma na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami, które może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu. Komornik sądowy zajął Skarżącej konto bankowe, w związku z czym zajęciu ulegają wszystkie dochody, jakie ona uzyskuje. Wynagrodzenie brutto Skarżącej wynosi 3.500 zł. Potrącenie podatku i składki ZUS oraz zajęcia wynagrodzenia Skarżącej pozostawało w kwocie 1.264,77 zł. Obecnie ze względu na fakt, że komornik sądowy zajął konto bankowe Skarżącej nie ma ona żadnych środków do życia. Jedynym źródłem utrzymania jest pomoc rodziców. Skarżąca nadal ponosi koszty utrzymania w postaci czynszu za wynajem mieszkania w kwocie 887,10 zł, opłatę za Internet 39,90 zł, telefon komórkowy 54 zł, dojazdy do pracy 90 zł. W chwili obecnej oprócz zajęcia wynagrodzenia, które jest bezpośrednio przelewane przez pracodawcę zajęte jest także konto bankowe Skarżącej. W tym stanie rzeczy zasadne jest ponowne rozważenie wstrzymania wykonalności decyzji Dyrektora IS. Skarżąca jest ubogą osobą, mającą bardzo znikome dochody, które są całkowicie zajmowane. Obecnie mimo wykonywanej pracy nie otrzymuje ona żadnego wynagrodzenia, żyje wyłącznie z pomocy rodziców. Brak jakichkolwiek dochodów, a co za tym idzie, niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jest "bez wątpienia jedną z przesłanek z art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a.". 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Wniosek Skarżącej, pomimo błędnego jego sformułowania, jest zasadny, zatem wykonanie zaskarżonej decyzji Dyrektora IS podlega wstrzymaniu. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że Skarżąca, pomimo reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji, powołując konsekwentnie (w petitum wniosku i jego uzasadnieniu) jako podstawę prawną art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Tymczasem norma zawarta w tym przepisie jest normą kompetencyjną skierowaną do organów administracyjnych, które po wniesieniu skargi (za ich pośrednictwem) mogą z urzędu lub na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie w całości lub w części zaskarżonej decyzji lub postanowienia (§ 2 pkt 1 ww. przepisu p.p.s.a.). Podstawą prawną skierowania do sądu administracyjnego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu i jego merytorycznego rozpoznania przez tenże sąd jest tylko i wyłącznie art. 61 § 3 p.p.s.a., który na mocy normy zawartej w art. 193 p.p.s.a. znajduje zastosowanie w przypadku skierowania ww. wniosku do Naczelnego Sądu Administracyjnego (tak jak w rozpoznawanej sprawie). Ponieważ sformułowanie językowe wniosku Skarżącej i jego uzasadnienie nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do intencji strony, w rozpoznawanej sprawie merytoryczne rozpoznanie ww. wniosku jest możliwe, pomimo błędnego wskazania podstawy prawnej. Kierując się zasadą ekonomii procesowej (art. 7 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje wniosek Skarżącej, bowiem w tym przypadku nie zachodzi konieczność jego ponownego sformułowania przez Skarżącą, tym razem w sposób prawidłowy, gdyż intencja strony jest klarowna w świetle skierowanego do Sądu pisma z dnia 3 czerwca 2014 r. 4.2. Postanowieniami z dnia: 27 listopada 2012 r., 14 listopada 2013 r. i 19 marca 2014 r., wszystkie pod sygnaturą II FSK 2932/12, oddalił kolejnej wnioski Skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora IS. Składając kolejne wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Skarżąca nie podawała żadnych nowych okoliczności, które spowodowałyby przyznanie jej ochrony tymczasowej. Z pewnością, nie było jedną z przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji kwestia zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego Skarżącej (postanowienie z dnia 15 stycznia 2014 r., II FSK 2932/12), ze względu na pytanie prawne skierowane do Trybunału Konstytucyjnego. W dniu 3 czerwca 2014 r. Skarżąca po raz kolejny skierowała do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji Dyrektora IS. W przeciwieństwie do wcześniejszych wniosków o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w rozpoznawanym wniosku Skarżąca precyzyjnie wskazała zaistnienie "niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody" (art. 61 § 3 p.p.s.a.) w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora IS. Okoliczność zajęcia wynagrodzenia ze stosunku pracy Skarżącej oraz jej konta bankowego została przez nią uprawdopodobniona poprzez przedłożenie stosownych dokumentów, tj. kopii dokumentu księgowego obrazującego otrzymywane wynagrodzenie oraz kopii dokumentów bankowych obrazujących przelewy dokonane tytułem zajęcia egzekucyjnego (k. 68-72 akt NSA). Skarżąca po potrąceniu egzekucyjnym otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1.1.82,01 zł, a z jej rachunku bankowego kwota ta jest przekazywana także tytułem zajęcia egzekucyjnego. Aczkolwiek Skarżąca nie wyjaśniła, ani nie wykazała, czy podjęła próbę usunięcia nadmiernie obciążającego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego w sytuacji, gdy zajęciu podlega "u źródła" jej wynagrodzenie, to jednak zestawienie powyższej kwoty ze wskazanymi wydatkami Skarżącej uzasadnia przyznanie ochrony prawnej ze względu na trudną sytuację materialną. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: np. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., II FSK 1064/12; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2014 r., II FSK 1653/14, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., II FSK 2540/13 i powołane tam orzecznictwo, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W rozpoznawanej sprawie Skarżąca przedstawiła swoją sytuację majątkową oraz uprawdopodobniła ją stosownymi dokumentami, zatem wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, bowiem podstawowe potrzebny egzystencjalne Skarżącej mogą być zagrożone ze względu na pogorszenie jej trudnej sytuacji majątkowej. 4.3. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Dyrektora IS na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 61 § 5 i art. 193 p.p.s.a.