II FSK 292/19

Dnia 5 marca 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej w sprawie ze skargi kasacyjnej N. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 629/18 w sprawie ze skargi N. K. na czynność Naczelnika . Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną.

1. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2018 r. o sygn. I SA/Bk 629/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę N. K. (dalej: skarżąca) na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. Jako podstawę prawną powołano art. 58 § 1 pkt 6 (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Skargę kasacyjną od ww. postanowienia WSA w Białymstoku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego), która zaskarżyła to postanowienie w całości. Sformułowała również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 58 § 1 pkt 6, art. 134 § 1 w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi w wyniku błędnego uznania, iż skarga dotyczy zajęcia wierzytelności z dnia 27 września 2017 r.; 2. art. 58 § 1 pkt 1 i 6, art. 134 § 1 w związku z art. 133 p.p.s.a. w związku art. 89 § 1-2 i art. 89a § 1-3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) przez odrzucenie skargi w wyniku błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy przez przyjęcie, że dokonana w dniu 9 sierpnia 2018 r. czynność, polegająca na przekazaniu przez Pierwszy Urząd Skarbowy środków pieniężnych Drugiemu Urzędowi Skarbowemu, nastąpiła w ramach postępowania zabezpieczającego, na podstawie zajęcia wierzytelności z dnia 27 września 2017 r. 2.2. Naczelnik Urzędu Skarbowego w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o oddalenie tej skargi. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie WSA w Białymstoku odpowiada prawu, stąd skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Osią sporu w rozpoznawanej sprawie jest rozstrzygnięcie zagadnienia, czy czynność Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego (dłużnika zajętej wierzytelności), polegająca na przekazaniu nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego (organowi egzekucyjnemu), podlega kontroli legalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z mającym zastosowanie w sprawie art. 89 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Paragraf 2 art. 89 u.p.e.a.. stanowi, że zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Na podstawie art. 89 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1 u.p.e.a. Istotny z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy jest również art. 89a § 1 u.p.e.a., który stanowi, że zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 poz. 800 ze zm.) obejmuje także wierzytelności przyszłe, wynikające z nadpłaty lub zwrotu podatku powstałych w ciągu roku od dnia dokonania zajęcia. Zgodnie z art. 89a § 2 u.p.e.a., dłużnik zajętej wierzytelności składa oświadczenie, o którym mowa w art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a., jednocześnie z przekazaniem organowi egzekucyjnemu kwoty na pokrycie dochodzonych należności albo informuje o braku swojej właściwości, jeżeli nie jest dłużnikiem wierzytelności. Powyżej powołane przepisy nie wskazują na to, że organ egzekucyjny ma obowiązek wskazania w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności, jaką konkretnie wierzytelność zajmuje. W art. 67 § 2 u.p.e.a. zostały wprowadzone elementy składające się na treść zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Z tego przepisu wywieść można, że wolą ustawodawcy jest taka konstrukcja zawiadomienia, która umożliwia identyfikację dłużnika zajętej wierzytelności, zobowiązanego oraz dochodzonych należności, jak również tytułów wykonawczych. O skuteczności zawiadomienia decydować będzie jego kompletność, gdy będzie ono zawierało wszystkie wymienione elementy, które będą prawidłowo skonstruowane. Organ egzekucyjny kierując zawiadomienie, często nie wie o tym, czy zobowiązanemu przysługuje jakakolwiek wierzytelność u dłużnika zajętej wierzytelności, a tym bardziej z jakiego tytułu. Obowiązki dłużnika zajętej wierzytelności ograniczają się w przypadku zajęcia wierzytelności do złożenia oświadczenia o uznaniu zajętej wierzytelności jednocześnie z przekazaniem organowi egzekucyjnemu kwoty na pokrycie dochodzonych należności albo poinformowanie o braku swojej właściwości, jeżeli nie jest dłużnikiem wierzytelności. W dniu 29 września 2017 r. skarżąca otrzymała zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej z dnia 27 września 2017 r. Jako organ egzekucyjny wskazano w nim Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. zaś jako dłużnika zajętej wierzytelności Pierwszy Urząd Skarbowy w B. Na powyższą czynność egzekucyjną skarżąca wniosła skargę, która została oddalona postanowieniem Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia 30 października 2017 r. Od powyższego postanowienia nie zostało wniesione zażalenie, co nadało mu walor ostateczności. Spowodowało to również, że skarżąca nie wyczerpała w powyższej sprawie środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Natomiast uznania zajętej wierzytelności dłużnik dokonał pismem z dnia 12 października 2018 r., a kwota 196.751 zł (powstała w wyniku nadpłaty skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r.) została przekazana organowi egzekucyjnemu w dniu 9 sierpnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., że powyższe czynności, jak również czynność przekazania nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2017 na rachunek Drugiego Urzędu Skarbowego w B., zamiast zwrotu tejże nadpłaty na rachunek bankowy skarżącej, zostały dokonane przez organ egzekucyjny i dłużnika zajętej wierzytelności zgodnie z przepisami prawa, w prawidłowo wszczętym i toczącym się postępowaniu zabezpieczającym. Tym samym przedmiot sprawy został ustalony prawidłowo. Zasadnie podkreślono, że nie można oddzielić samej czynności przekazania nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2017 na rachunek Drugiego Urzędu Skarbowego w B. od postępowania, w jakim ją przekazano, a bezsprzecznie czynności tej dokonano w toczącym się postępowaniu zabezpieczającym. Naczelny Sąd Administracyjny podziela także stanowisko WSA w Białymstoku, który stwierdził, że taka czynność wyłączona jest z sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o czym przekonuje już sama wykładnia językowa art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także argumenty natury funkcjonalnej. Trafnie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że czynności lub akty niewymienione w zamkniętym katalogu zawartym w art. 3 § 2 p.p.s.a. nie są objęte właściwością sądu administracyjnego. O ile w przypadku niektórych aktów i czynności powstają pewne problemy kwalifikacyjne, o tyle w rozpoznawanym przypadku wątpliwości takich być nie może, bo art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wyraźnie stanowi, że kontrola administracji publicznej obejmuje również inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508 ze zm.), a także postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Słusznie wskazano w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia, że art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wskazuje na to, że przepis ten nie ma zastosowania do postępowań, w których ma zastosowanie kodeks postępowania administracyjnego, a w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji stosuje się, w kwestiach nieuregulowanych, przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, o czym mowa jest w odesłaniu z art. 18 u.p.e.a. Dodatkowo zasadnie WSA w Białymstoku stwierdził, że przedmiotem kontroli sądów administracyjnych jest kontrola działalności administracji publicznej, zaś w rozpoznawanej sprawie skarga została wywiedziona na czynność Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego, występującego w spornym postępowaniu nie jako organ egzekucyjny czy też egzekutor, lecz jako dłużnik zajętej wierzytelności. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje możliwości skarżenia czynności dłużnika zajętej wierzytelności dlatego też, również z tej przyczyny, zasadnie Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skargę odrzucił. 3.2. Powyższe powoduje, że za nieuzasadnione należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej zawarte zarówno w jej punkcie pierwszym, jak i drugim. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, ponieważ skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie WSA w Białymstoku odpowiada prawu.