II FSK 2913/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Protokolant Katarzyna Domańska, po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 33/11 w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 30 września 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1) oddala skargę kasacyjną, 2) przyznaje od Skarbu Państwa z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata P. L. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2010 r. na podstawie art. 165 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. z 2005 r. Dz.U. Nr 8 poz.60 ze zm., dalej O.p.) Prezydent Miasta K. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od środków transportowych za rok podatkowy 2010, za pojazdy KWC6925 TAM AUTOBUS i KKK 4549 AUTOSAN stanowiące własność M. B. ("Skarżący"), który pomimo wezwania nie złożył deklaracji na podatek od środków transportowych. W zażaleniu od powyższego postanowienia Skarżący domagał się jego zmiany poprzez nieokreślenie zobowiązania podatkowego od środków transportu zarzucając, że nie jest właścicielem środków transportu określonych w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2010 r. albowiem środki te zostały sprzedane. Postanowieniem z dnia 30 września 2010 r. na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239, art. 165 § 2 O.p. SKO w K. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. W jego uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał treść art. 165 § 1 cyt. ustawy i art. 236 § 1 O. p. W tej sytuacji zasadnym było stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia. W skardze od powyższego postanowienia wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skarżący zarzucił, że postanowienie organu odwoławczego jest w stosunku do niego zbyt restrykcyjne, ponieważ pozbawia go możliwości przedstawienia swoich racji. Stwierdził, że na postanowienie o wszczęciu postępowania powinien przysługiwać środek zaskarżenia. Na rozprawie w dniu 12 kwietnia 20011 r. skarżący złożył pismo procesowe, w którym wskazał, że organ podatkowy naliczał i nadal nalicza podatek od środków transportu oraz przedłożył dokumenty z których wynikało, że zostały mu zajęte konta bankowe. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i przytoczył ponownie argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2011r., sygn. akt I SA/Kr 33/11, oddalił skargę. Sąd oceniając postanowienie będące przedmiotem skargi stwierdził, że nie narusza ono prawa. Zgodnie z treścią art. 236 § 1 O.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. W przypadku wszczęcia postępowania wymagane jest wydanie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. W tej sytuacji zasadnym było stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia na zasadzie art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art.239 cyt. ustawy. Odnosząc się do zarzutu skargi Sąd stwierdził, że przez wydanie postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia na postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego skarżący nie został pozbawiony możliwości przedstawienia swoich racji , bowiem taką możliwość ma zapewnioną w toku samego postępowania podatkowego , a także potem, w razie niekorzystnego rozstrzygnięcia w odwołaniu od decyzji oraz w skardze do sądu administracyjnego od decyzji organu odwoławczego. Pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania , co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a".) poprzez nierozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata przed rozpoznaniem skargi. Wskazując na powyższe uchybienia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej za zasadzie art. 250 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. W myśl art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy uregulowana w Oddziale 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Przyznanie stronie prawa pomocy uzależnione jest od jej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Skoro ustawodawca przewidział w przepisie art. 245 p.p.s.a. możliwość przyznania prawa pomocy także przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i uzależnił jego przyznanie od sytuacji materialnej, nie ograniczając przy tym prawa do konkretnej instancji sądowej, to brak jest podstaw do uznania, że nierozpoznanie przez sąd przed wydaniem wyroku wniosku strony o przyznanie prawa pomocy, pozbawiło stronę prawa do sądu. Pełnomocnik ustanowiony z urzędu jest bowiem takim samym pełnomocnikiem jak pełnomocnik z wyboru, zaś jedyną różnicą jest zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia kosztów związanych z jego ustanowieniem. W związku z tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z dnia 17 czerwca 2011 r. przyznał podatnikowi prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika stwierdzić należy, że w myśl art. 254 p.p.s.a. był sądem właściwym rzeczowo do jego rozpatrzenia i mógł wydać odpowiednio postanowienie na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 lub art. 260 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy rozciąga się na całe postępowanie sądowoadministracyjne, a więc również na postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym . Wobec tego rzeczą pełnomocnika ustanowionego z urzędu było wywiedzenie w imieniu strony skargi kasacyjnej i wskazanie przepisów naruszonych przez sąd pierwszej instancji podczas kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia. Okoliczność rozpatrzenia przez sad pierwszej instancji wniosku o przyznanie prawa pomocy już po rozpoznaniu sprawy w pierwszej instancji nie stanowi naruszenia prawa skutkującego uchyleniem zaskarżonego wyroku, gdyż o przyznaniu prawa pomocy decydowały wyłącznie względy majątkowe podatnika a nie okoliczności merytoryczne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono zgodnie z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).