II FSK 2828/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej E. [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. (obecnie: E. [...] sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w G.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Go 150/16 w sprawie ze skargi E. [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 22 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrokiem z 8 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Go 150/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę E. [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej "skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z 22 lutego 2016 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. 2. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że skarżąca kwestionując prowadzenie egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuły wykonawcze podniosła zarzuty oparte na przesłankach, wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2014 r., poz. 1619; dalej: "u.p.e.a."), tj. nieistnienie obowiązku oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Jednocześnie wniosła o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego (pełen tekst orzeczenia, jaki inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). 3. Od wskazanego na wstępie orzeczenia skarżąca wniosła skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., skarżąca złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 207 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: - 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w związku z art. 151 p.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi mimo naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej art. 59 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 59 § 4 u.p.e.a., poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu pomimo uprzedniego niezbadania przez organ egzekucyjny istnienia przesłanki fakultatywnego umorzenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie skorzystał z możliwości udzielenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Z uwagi na datę wszczęcia w rozpatrywanej sprawie postępowania sądowoadministracyjnego (tj. datę wniesienia skargi) znajduje on zastosowanie w tej sprawie. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do oceny zarzutów postawionych wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji. Na wstępie przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem, jest on związany podstawami skargi kasacyjnej. W świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje on sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Tym samym, Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, będąc upoważnionym do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej (por. np. wyrok z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 555/17). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, zauważa, że jej przedmiotem jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 19 grudnia 2014 r., obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za luty i wrzesień 2014 r. Z kolei w skardze kasacyjnej postawiono wyłącznie zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ art. 59 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 59 § 4 u.p.e.a., tj. brak fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Przedstawione w art. 33 § 1 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakakolwiek inna przyczyna niezadowolenia zobowiązanego z przymusowego wykonania jego obowiązku. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc wniesione w terminie i znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 3 grudnia 2013 r., z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13). W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że zobowiązany nie może w dowolnym czasie (tj. po upływie ustawowego terminu 7 dni do wniesienia zarzutów) składać nowych zarzutów lub uzupełniać je o nowe podstawy prawne lub faktyczne, bowiem to wierzyciel i organy egzekucyjne obu instancji muszą znać te zarzuty i je rozpoznać (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 216/10, wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1897/11, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 603/11). Zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2485/04, a także P. Pietrasz, Komentarz do art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX wersja elektroniczna, stan prawny na dzień 1 lipca 2015 r.). Dodatkowe podstawy zarzutów podniesione w zażaleniu nie mogą odnieść skutku i nie mogą zostać rozpatrzone w trybie przewidzianym w art. 33 u.p.e.a. (tak np. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt I SA/Po 387/17). Podkreślenia wymaga, że uznanie za dopuszczalne zmiany podstawy prawnej zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego po terminie do jego złożenia nie tylko powodowałoby obejście przepisów dotyczących terminu na dokonanie czynności procesowej, ale także przerzucałoby konieczność rozpoznawania tego zarzutu po raz pierwszy albo przez organ odwoławczy, albo przez sąd administracyjny (wyrok NSA z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2267/10). Mając powyższe na uwadze, należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że uzupełnienie zarzutów przez skarżącą o ziszczenie się przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a., które nastąpiło dopiero na etapie składania skargi do sądu, należy uznać za spóźnione. Skarżąca po otrzymaniu tytułów wykonawczych zgłosiła zarzuty zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz przedwczesnego wszczęcia postępowania egzekucyjnego i to te zarzuty były rozpoznawane przez organy egzekucyjne. Przede wszystkim należy jednak wskazać, że okoliczność bezskuteczności egzekucji i ewentualnej możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., nie została wymieniona jako jedna z podstaw do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego (art. 33 § 1 u.p.e.a.). Jak wspomniano wcześniej, katalog podstaw zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest zamknięty, a co za tym idzie, nie jest możliwe jego rozszerzanie również o przesłanki ewentualnego umorzenia postępowania. W związku z tym nie jest możliwe badanie w sprawie, której przedmiotem jest zasadność zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, fakultatywnych przesłanek umorzenia postępowania. Badanie tych przesłanek jest możliwe w postępowaniach wszczętych żądaniem zobowiązanego lub wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego bądź w postępowaniach, w których organ egzekucyjny wydał postanowienie o umorzeniu postępowania z urzędu na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. W związku z powyższym za bezzasadny należy uznać zarzut uchybienia art. 59 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 59 § 4 u.p.e.a. Z racji na brak wskazania w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących wcześniej podnoszonych kwestii zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz przedwczesnego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny nie może badać sprawy w tym zakresie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym.