II FSK 2709/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA Jan Grzęda (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 107/17 w sprawie ze skargi E. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 9 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wyegzekwowanych kwot 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od E. O. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 107/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a." oddalił skargę E. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 9 grudnia 2016 r. w przedmiocie odmowy zwrotu wyegzekwowanych kwot. Wyrok ten, jak i pozostałe wymienione w niniejszym uzasadnieniu, jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. We wniesionej skardze kasacyjnej, Skarżąca zarzuciła powyższemu wyrokowi naruszenie art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 2014, poz. 1647 ze zm.), w związku z art. 27 § 1 pkt 3 , art. 29 § 1 oraz art. 60 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1066 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.) - dalej: "u.p.e.a." oraz art. 6, art. 8, art. 19 i art.,124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23) dalej jako: "K.p.a.") w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 2 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) dalej: "O.p." w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania co stanowi przesłankę skargi kasacyjnej określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. poprzez: - uznanie za legalne i nie mające wpływu na wynik rozstrzygnięcia wskazywanie przez organy egzekucyjne jako podstawy prawnej wydanych postanowień norm ordynacji podatkowej nie mającej zastosowania w postępowaniu prowadzonym przez organy egzekucyjne; - nie wskazanie podstawy prawnej uznania za legalne działania organu egzekucyjnego w zakresie określania prawidłowej kwoty należności budżetowych i prawidłowego określenia wielkości egzekwowanego obowiązku w przypadku egzekucji należności pieniężnej poprzez prawidłowe określenie kwoty odsetek; - błędne uznanie, że nie stanowi naruszenia prawa, naruszenie właściwości rzeczowej przez organy egzekucyjne, przy bezwzględnym obowiązku przestrzeganiu z urzędu właściwości rzeczowej i miejscowej przez organy wynikającej z art. 19 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., które w postępowaniu wszczętym na podstawie 60 § 1 u.p.e.a. zmieniają wielkość kwoty podlegającej egzekucji określonej w tytule wykonawczym, zmieniają treść tytułu wykonawczego wystawianego przez Wierzyciela, oraz uznaniu że zmiana treści tytułu wykonawczego w zakresie wielkości kwoty należności pieniężnej polegającej egzekucji, nie jest naruszeniem jednoznacznego ograniczenia organu egzekucyjnego wynikającego z art. 29 §1 u.p.e.a. w zakresie badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym - uznanie za legalne prowadzenie przez organ egzekucyjny, bez podstawy prawnej i z naruszeniem właściwości rzeczowej, postępowania w sprawie prawidłowego określenia wielkości zaległości w zobowiązań polegających egzekucji i pominięcie faktu przedawnienia egzekwowanego zobowiązania; - uznanie za legalne prowadzenie postępowania w sprawie prawidłowego określenia wielkości egzekwowanej zaległości podatkowej przez organ do tego nieuprawniony, uznanie za legalne naruszeniem prawa podatnika zagwarantowanych w przepisach Ordynacji podatkowej i Konstytucji R.P. w zakresie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, do przedstawienia swoich argumentów w sprawie określenia należności publicznoprawnych; - uznanie na legalne zastosowanie przez organy egzekucyjne art. 60 §1 u.p.e.a. w zakresie skutków umorzenia postępowania egzekucyjnego w części. Stosowanie istniejącej normy z pominięciem jednoznacznej dyspozycji tej normy prawnej z pominięciem pozostałych norm prawnych i jej ścisłego powiązania z art.59 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; - poprzez błędne uznanie za legalne i utrzymanie w obrocie prawnym postanowień organów egzekucyjnych dokonujących podziału przez organ egzekucyjny zakresu złożonego wniosku przez stronę, określania zakresu prowadzonego postępowania w sposób dowolny i wygodny dla organu egzekucyjnego z pominięciem obowiązków organu egzekucyjnego wynikających z obowiązujących norma prawa, oraz nieuzasadnione przekroczenie zakresu sprawy rozpatrywanej przez WSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlegała oddaleniu. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z jednolitym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczalne jest umorzenie postępowania egzekucyjnego w części. Co prawda przepis art. 59 § 1–5 u.p.e.a. nie mówi nic o możliwości takiego rozstrzygnięcia, jednakże z mocy art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się odpowiednio, jeżeli przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej, przepisy K.p.a. Wśród nich stosuje się przepis art. 126 K.p.a. dotyczący postanowień, a w tym i art. 105 K.p.a. Ten ostatni przepis w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r. dopuszcza także możliwość umorzenia postępowania w części, jeżeli bezprzedmiotowość dotyczy części tego postępowania. Bez wątpienia ma on także zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym i miał zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Umorzenie postępowania egzekucyjnego w części oznacza, że w rozpoznawanej sprawie nie będzie miał zastosowania art. 60 § 1 u.p.e.a. dotyczący umorzenia postępowania egzekucyjnego i jego skutków powodujących uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Artykuł 59 § 1–5 u.p.e.a. dotyczy jedynie umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości, natomiast umorzenie w niniejszej sprawie nastąpiło na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 i 3 i art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., których to przepis art. 60 § 1 u.p.e.a. nie wskazuje (podobnie m.in. wyroki NSA z 8 marca 2019 r. sygn. akt II FSK 2682/17, II FSK 3957/17, II FSK 791/17). Prawidłowe jest zatem stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że skoro nie dopatrzono się wadliwości tytułów wykonawczych będących podstawą prowadzonego postępowania egzekucyjnego, ponieważ samo postępowanie umorzono jedynie w części dotyczącej kwoty wadliwie obliczonych odsetek, to brak jest podstaw do uchylenia dokonanych w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych. Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że art. 60 § 1 u.p.e.a. stanowi, że umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich, nabyte na skutek tych czynności. Przepis ten nie jest samodzielną podstawą prawną do domagania się przez dłużnika zwrotu wyegzekwowanych należności. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela również pogląd wyrażony w wyroku NSA z 28 maja 2008 r. sygn. akt II FSK 485/07 zgodnie z którym, jeżeli organem egzekucyjnym - tak jak w rozpatrywanej sprawie - jest wierzyciel, będący organem podatkowym, ewentualne zaniechanie zwrotu otrzymanej kwoty może być rezultatem różnych okoliczności, w tym m. in. zaliczenia jej na inne zobowiązania. Spór podatnika z organem co do zasadności zatrzymania otrzymanej kwoty toczy wówczas w innych trybach, poza postępowaniem egzekucyjnym, np. w trybie stwierdzenia nadpłaty podatku. Skoro zatem w omawianym przypadku podstawą zwrotu wyegzekwowanych kwot nie jest art. 60 § 1 u.p.e.a. ani żaden inny z przepisów tej ustawy, za niezasadne należy również uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące prawidłowości określenia przez organy kwoty należności budżetowych oraz właściwości organów w tym zakresie, oparte na naruszeniu przepisów K.p.a. i u.p.e.a. Weryfikacja wspomnianych wyliczeń i zastosowanych przez organy przepisów byłaby możliwa w ww., innych trybach. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut uznania za legalne i nie mające wpływu na wynik rozstrzygnięcia wskazywanie przez organy egzekucyjne jako podstawy prawnej wydanych postanowień norm Ordynacji podatkowej nie mającej zastosowania w postępowaniu prowadzonym przez organy egzekucyjne. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał bowiem w jaki sposób to domniemane naruszenie wpłynęło na wynik sprawy co uniemożliwia odniesienie się do tego zarzutu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.