II FSK 2703/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku J. P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 48/17 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 15 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: oddalić wniosek.

Sygnatura akt II FSK 2703/17 U z a s a d n i e n i e Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 31.05.2017 r. oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. Od tego orzeczenia skarżący wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W piśmie procesowym z dnia 28.05.2019 r. skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wskazał, że w stosunku do zajętych tytyłem wykonawczym nieruchomości lokalowych został wyznaczony termin licytacji tych nieruchomości na 27.06.2019 r. Dodatkowo, że w stosunku do jednego z wierzycieli został skutecznie wniesiony do Sądu Okręgowego w K., I Wydział Cywilny, pozew o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, (sygn. akt [...]). Podkreslił, że w wyniku wcześniejszych postępowań egzekucyjnych pozbawiony został praktycznie całego majątku; ma problemy ze znalezieniem pracy; zajmuje się matką która wymaga stałej bezpośredniej opieki, jak rownież kosztownego leczenia. Wskazał, że cena licytacji komorniczych jest zaniżona, w stosunku do rynkowej wartości sprzedawanych nieruchomości. W jego ocenie, z uwagi, że przedmiotem licytacji ma być sześć nieruchomości lokalowych powstała szkoda, na skutek obniżenia wartości każdej z nich może sięgać nawet pół miliona złotych i to w sytuacji kiedy ,,wciąż istnieje stan niepewności co do tego czy egzekucja ta w ogóle powinna być prowadzona". Wskazał, że odnosząc się do przesłanki nieodwracalności skutków ciężko wyobrazić sobie ewentualne późniejsze odkupienie wszystkich nieruchomości, znajdujących się nie tylko w dobrej lokalizacji, ale także w jednym miejscu co znacznie ułatwić może późniejsze zarządzanie nimi. W ocenie skarżącego, biorąc pod uwagę warunki panujące na rynku nieruchomości nie jest możliwe nie tylko przywrócenie poprzedniego stanu, ale także odtworzenie podobnego. Do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dołączył kopię tytułu wykonawczego, zawiadomienie od Komornika z 7.05.2019 r., wydruk z systemu [...] o doręczeniu pozwu z załącznikami dla P. SA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Jak stanowi art. 61 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: P.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z dnia 3.07.2014 r. (II OZ 661/14) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia". Z kolei w postanowieniu z dnia 29.05.2009 r. (I FZ 148/09) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Trudna sytuacja materialna nie jest sama w sobie przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, której przedmiotem jest wymiar podatku. Wykonanie wyrażonego w tej decyzji obowiązku nie jest bowiem uzależnione od sytuacji materialnej skarżącego, gdyż obowiązek taki musi być wykonany mimo ewentualnych trudności płatniczych zobowiązanego do świadczenia. Ponadto wykonanie obowiązku o charakterze pieniężnym ze swej istoty ma charakter odwracalny, gdyż pobrane kwoty mogą zostać zwrócone; doprowadzenie do jego wykonania nie powoduje więc niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wreszcie, trudna sytuacja materialna może mieć niewątpliwie wpływ na przyznanie prawa pomocy, natomiast nie można utożsamiać przesłanek do przyznania tego prawa, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a., z podstawami do wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub decyzji, gdyż są to przesłanki zasadniczo odmienne. Jednocześnie, podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem - przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia. Będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia gdyż przedmiot ten nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie miałaby znaczenia dla strony. Z akt sprawy wynika, że na dzień 27.06.2019 r. został wyznaczony pierwszy termin licytacji nieruchomości. Niemniej, zajęcie nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym jak i jej sprzedaż w wyniku licytacji mają charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu decyzji zajęta w postępowaniu egzekucyjnym nieruchomość zostaje zwolniona z pod egzekucji, a należność pieniężna uzyskana poprzez sprzedaż w wyniku licytacji zostaje zwrócona. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Tym samym wniosek pozbawiony jest uzasadnionych podstaw, bowiem skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia przesłanek, które dawałyby podstawę do zastosowania środka ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek skarżącego nie zawiera bowiem argumentów uzasadniających zawarte w nim żądanie, jako że argumentu takiego nie stanowi ani samo wniesienie skargi do sądu, ani potencjalna możliwość uwzględnienia tej skargi, ani wysokość ciążących na skarżącym zobowiązań, ani sam obowiązek ich uregulowania, także w trybie postępowania egzekucyjnego, ani wreszcie trudna sytuacja materialna skarżącego. Należy zauważyć, że sądy administracyjne są właściwe w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych do nich orzeczeń organów administracji, natomiast nie wywierają wpływu na postępowanie egzekucyjne. Oznacza to, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w postępowaniu administracyjnym, pozostaje bez wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, jako że jego przedmiotem jest zobowiązanie podatkowe ukształtowane w ostatecznej decyzji wymiarowej. Obawa przed zaniżeniem ceny nieruchomości w wyniku sprzedaży licytacyjnej może być ewentualnie zniweczona przez dobrowolne wykonanie egzekwowanego obowiązku po korzystniejszym zbyciu nieruchomości przez samego zobowiązanego. Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń merytorycznych, które prowadziłoby do wstrzymania wykonania decyzji w postępowaniu egzekucyjnym, a na to zdaje się liczy skarżący w złożonym wniosku. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego do sądu aktu lub czynności ma na celu tymczasowe ukształtowanie sytuacji prawnej wnioskującego o wstrzymanie do momentu wydania przez sąd rozstrzygnięcia w sprawie będącej przedmiotem skargi. Ukształtowanie sytuacji prawnej tej osoby polega na tym, że poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zostanie ona zabezpieczona przed skutkami jego wykonania. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dotyczy tylko tych z nich, które nadają się do wykonania i takiego wykonania wymagają. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący nie wykazał okoliczności świadczących o wystąpieniu przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia wykonaniem decyzji znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a. oddalił wniosek skarżącego.