II FSK 2685/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, Sędzia NSA Beata Cieloch, po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 110/16 w sprawie ze skargi I. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 2 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w opłacie skarbowej 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 1 września 2015 r. [...]; 3) umarza postępowanie w przedmiocie określenia zobowiązania w opłacie skarbowej; 4) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz I. S.A. w W. kwotę 337 (słownie: trzysta trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

Zaskarżonym wyrokiem z 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 110/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę I. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z 2 grudnia 2015 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w opłacie skarbowej. Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco: Decyzją z 1 września 2015 r. Prezydent G. określił A.P., reprezentującej I. S.A., wysokość zobowiązania w opłacie skarbowej od złożonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. W odwołaniu od ww. decyzji strona podała, że jej pełnomocnik złożył wniosek o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi Sądu Rejonowego w G., Wydział II Karny, sygn. akt II K 638/05 z dnia 8 grudnia 2005 r. Wniosek trafił do Wydziału I Cywilnego SR i w dniu 6 maja 2015 r. ww. wyrok został zaopatrzony w klauzulę wykonalności - sygn. akt I Co 198/15. Urząd Miejski w G. zwrócił się do Agnieszki Piekarskiej o podanie przyczyny braku uiszczenia 17 zł. tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W odpowiedzi adresat pisma poinformował urząd, że zwalnia się od opłaty skarbowej dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa zgodnie z pkt IV załącznika do ustawy o opłacie skarbowej, tj. zwalnia się od opłaty w sprawach karnych, karnych skarbowych i dyscyplinarnych oraz w sprawa o wykroczenia. Decyzją z dnia 2 grudnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że pełnomocnictwo w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi karnemu nie podlega zwolnieniu w oparciu o pkt IV załącznika do ustawy o opłacie skarbowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. m.in. art. 4 ustawy o opłacie skarbowej w zw. z pkt. IV ustawy o opłacie skarbowej, art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej w zw z art. 5 ust 1 ustawy o opłacie skarbowej, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015, poz. 613 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa)w zw. z art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z 25 § 1 kodeksu karnego wykonawczego, a także przepisów postępowania administracyjnego mających wpływ na wynik postępowania, a w szczególności art. 107 § 3, art. 7, art. 77 k.p.a. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy podzielił stanowisko organów, że postępowanie o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi karnemu stanowi stadium postępowania egzekucyjnego, a nie postępowania karnego, w związku z czym w sprawie sporne zwolnienie nie znajdowało zastosowania. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżąca zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1) P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ustawy o opłacie skarbowej w związku z pkt. IV załącznika do ustawy o opłacie skarbowej poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że pełnomocnictwo w sprawie nadania klauzuli wykonalności wyrokowi karnemu podlega opłacie skarbowej w wysokości 17 zł, kiedy ustawa zwalnia od opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w sprawach karnych, karnych skarbowych i dyscyplinarnych oraz w sprawach o wykroczenia. Na podstawie art. 174 pkt 2) P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj. 1) art. 3 § 1 i art. 145 §1 pkt 1) lit. a) P.p.s.a.poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., w sytuacji kiedy zostały naruszone przepisy prawa materialnego, a to art. 4 ustawy o opłacie skarbowej w związku z pkt IV załącznika do ustawy o opłacie skarbowej, 2) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 25 par. 1 kodeksu karnego wykonawczego poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie, że nadanie klauzuli wykonalności jest integralną i autonomiczną częścią postępowania egzekucyjnego i to stadium postępowania nie jest już postępowaniem karnym, nawet w przypadku nadania klauzuli wyrokowi karnemu, 3) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i w zw. z art. 25 par. 1 kodeksu karnego wykonawczego poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie że skoro nadanie klauzuli wykonalności jest instytucją zaczerpniętą z prawa cywilnego, to w konsekwencji postępowanie w sprawie jej nadania jest sprawą cywilną, kiedy postępowanie to normuje kodeks postępowania karnego oraz kodeks kamy wykonawczy, który jedynie odsyła do odpowiednich przepisów kodeksu postępowania cywilnego w zakresie nadania klauzuli wykonalności, 4) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 26 kodeksu karnego wykonawczego poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że postępowanie o nadania klauzuli wyrokowi karnemu jest sprawą cywilną, kiedy przepis ten stanowi, iż postępowanie w zakresie nadania klauzuli wyrokowi karnemu klauzuli wykonalności toczy się na podstawie przepisów kodeksu karnego wykonawczego i jedynie z uwzględnieniem przepisów art. 776-795 kodeksu postępowania cywilnego, 5) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 par. 1 i 2 kodeksu postępowania karnego poprzez jego niezastosowanie kiedy przepis ten w sposób oczywisty stanowi, że na żądanie osoby uprawnionej sąd kamy, który orzekał co do roszczeń majątkowych, nadaje klauzulę orzeczeniu podlegającemu wykonaniu w drodze egzekucji, w tym orzeczenia nakładające obowiązek naprawienia szkody, jeżeli nadają się one do egzekucji w myśl przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, dlatego podlega uwzględnieniu. Istota zgłoszonych we wniesionym środku zaskarżenia zarzutów sprowadza się do zakwestionowana prezentowanego przez organy oraz sąd administracyjny pierwszej instancji stanowiska, zgodnie z którym, postępowanie o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi karnemu stanowi stadium postępowania egzekucyjnego, a nie postępowania karnego, w związku z czym do wniesionego w sprawie Skarżącej pełnomocnictwa nie stosuje się zwolnienia przewidzianego w art. 4 ustawy o opłacie skarbowej w zw. z pkt IV załącznika do ustawy o opłacie skarbowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rację w tym sporze przyznać należy Skarżącej. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że jakkolwiek sporne postępowanie w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi karnemu toczyło się na podstawie przepisów k.p.c., to stosowanie przepisów procedury cywilnej miało swą podstawę prawną w odesłaniu zawartym w art. 25 § 1 k.k.w. Przepis ten stanowi, że egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny, świadczenia pieniężnego oraz należności sądowych prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Co istotne, przepis odsyłający zawarty został w Rozdziale IV (Postępowanie wykonawcze) Odział 3 (Postępowanie egzekucyjne) kodeksu karnego wykonawczego, a więc stanowi integralną część karnego postępowania wykonawczego. Zawarte w nim odesłanie należy rozumieć w ten sposób, że w zakresie prowadzonej w ramach postępowania karnego wykonawczego egzekucji wskazanych w art. 25 § 1 k.k.w. należności stosuje się przepisy zawarte kodeksie postępowania cywilnego, co nie implikuje jednak wniosku, że mamy w tym wypadku do czynienia z cywilnoprawnym postępowaniem egzekucyjnym. Normy prawne zawarte w akcie regulującym procedurę cywilnoprawną – z uwagi na ekonomikę legislacyjna i procesową – są jedynie wykorzystywane (stosowane) w celu realizacji jednego z zadań procesu karnego, jakim jest doprowadzenie do wykonania – w zakresie wskazanym w tym przepisie - zapadłego w tym postępowaniu orzeczenia. Nie jest to jednak postępowanie cywilne, lecz ostatnie stadium postępowania karnego. Twierdzenie sądu, że klauzula wykonalności jest "instytucją zaczerpniętą z prawa cywilnego" trudno uznać za argument na płaszczyźnie normatywnej; geneza danej instytucji prawnej, co oczywiste, sama w sobie nie może przesądzać o jej zakwalifikowaniu do danej gałęzi prawa, a decydujące znaczenie w tym zakresie ma konstrukcja powołanych powyżej przepisów. Warto zwrócić w tym względzie uwagę na fakt, że w art. 25 k.k.w. ustawodawca zawęził zakres stosowanego odesłania, wskazując, że ustanowiona w nim zasada obowiązuje jedynie w przypadkach, gdy "niniejsza ustawa nie stanowi inaczej". Przyjęcie takiej konstrukcji normatywnej determinuje tezę, że egzekucji przedmiotowych należności nie prowadzi się w ramach postępowania cywilnego, lecz przebiega ona w ramach postępowania karnego (wykonawczego), w którym przepisy k.p.c. stosuje się jedynie subsydiarnie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny – uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona – orzekł jak sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 145 § 3 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania w sprawie sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz 203 pkt 1) tej ustawy.