II FSK 263/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski, po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej V. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1010/19 w sprawie ze skargi V. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej z dnia 17 maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną.

1. Postanowieniem z 14 października 2019 r., I SA/Gl 1010/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), odrzucił skargę V. P. (dalej: "skarżąca", "strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej z 17 maja 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2017 r. 2. Jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia, zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja Kolegium z 17 maja 2019 r. wieńczyła postępowanie przeprowadzone w pierwszej instancji w sprawie wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z 3 marca 2017 r. Od decyzji tej w myśl art. 220 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. - Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: "o.p.") służyło stronie odwołanie, o czym skarżącą prawidłowo pouczono doręczając decyzję. W rezultacie wniesienie przez stronę skargi do sądu administracyjnego na tę decyzję naruszyło art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia i skutkować musiało odrzuceniem skargi. 3. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę kasacyjną żądając jego uchylenia, zasądzenia kosztów postępowania wraz z kosztami adwokackimi według norm przepisanych, a następnie rozpoznanie ponowne sprawy na rozprawie z udziałem strony. Strona wniosła także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie z jej udziałem. Zdaniem strony zaskarżone postanowienie narusza art. 174 pkt 2 w zw. z art. 52 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm., dalej: "p.u.s.a."), tj. narusza przepisy postępowania, gdyż uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wskazano w uzasadnieniu, skarżąca nie wniosła odwołania od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 17 maja 2019 r., a zatem decyzja ta stała się prawomocna, a stronie po upływie 14-dniowego terminu, a przed upływem 30-dniowego terminu (art. 53 § 1 p.p.s.a.) przysługiwało prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Na wstępie, odnosząc się do wniosku o rozpoznanie na rozprawie skargi kasacyjnej od zaskarżonego postanowienia odrzucającego skargę, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Z art. 182 § 1 p.p.s.a. wynika zasada, że Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Należy zauważyć, że w art. 182 § 1 ustawodawca używa zwrotu "może rozpoznać", natomiast w § 2 "rozpoznaje", co świadczy, że w przypadku postanowień rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest fakultatywne, a w sytuacjach opisanych w § 2 obligatoryjne (por. postanowienie NSA z 20 kwietnia 2017 r., I FSK 319/17, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"). W rozpoznawanej sprawie przedmiot sprawy nie uzasadniał przeprowadzenia rozprawy i w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wystarczające będzie rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. 4.2. Stosowne do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. skarga może zostać wniesiona do Sądu po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidziany został więc wyjątek od obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia określonego w art. 52 § 1 p.p.s.a. Mianowicie w treści art. 52 § 3 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Gramatyczna wykładnia § 3 uzasadnia przyjęcie, że procedura przewidziana w tym przepisie dotyczy jedynie tych przypadków, w których ustawa w sposób jednoznaczny ustanawia instytucję ponownego rozpatrzenia sprawy. Powyższa regulacja nie znajdzie więc zastosowania w wypadku odwołania, o którym mowa w art. 221 § 1 i 2 o.p., mimo że w sytuacjach określonych w tym przepisie organem rozpoznającym odwołanie, podobnie jak w przypadku ponownego rozpatrzenia sprawy, jest organ, który wydał zaskarżoną decyzję (por. A. Kabat w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 7). Autor skargi kasacyjnej błędnie więc utożsamia "odwołanie" z "wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy". 4.3. Stwierdzanie nieważności decyzji ostatecznej jest środkiem nadzorczym umożliwiającym z urzędu lub na żądanie strony eliminowanie z obiegu prawnego ostatecznych orzeczeń, obciążonych kwalifikowanymi wadami, wymienionymi w art. 247 § 1 o.p. Właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta jest samorządowe kolegium odwoławcze jako organ wyższego stopnia (art. 248 § 2 pkt 1 o.p.). Rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Stosownie do art. 220 o.p. odwołanie przysługuje od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Przedmiotem odwołania mogą być zarówno decyzje wydane w postępowaniu zwykłym, jak i w trybach nadzwyczajnych. Co do zasady, organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ podatkowy wyższego stopnia, jednakże, w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze, odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym (art. 221 § 1 o.p.). W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego kończyła postępowanie przeprowadzone w pierwszej instancji w sprawie wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta B. Od decyzji tej w myśl art. 220 § 1 o.p. służyło więc odwołanie, o czym strona została w prawidłowy sposób pouczona przez organ. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, z faktu, że skarżąca nie skorzystała z tej możliwości, nie można wnioskować, że po upływie 14 dni, a przez upływem 30 dni przysługuje jej prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W konsekwencji zasadnie sąd pierwszej instancji uznał, że wniesienie przez skarżącą skargi do sądu administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej z 17 maja 2019 r. naruszyło art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., a skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 §1pkt 6 p.p.s.a. Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 52 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. "w zw. z § 2 p.u.s.a." jest więc niezasadny. 4.4. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.