II FSK 261/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Fundacji [...] z siedzibą w W. w sprawie ze skargi kasacyjnej I.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 października 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 424/20 w sprawie ze skargi I.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: dopuścić Fundację [...] z siedzibą w W. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.

Wyrokiem z 14 października 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 424/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę I. S. (dalej jako "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 23 marca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności w podatku dochodowym od osób fizycznych. Od powyższego wyroku skarżąca złożyła skargę kasacyjną. Pismem z 21 czerwca 2023 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek Fundacji [...] z siedzibą w W. o dopuszczenie Fundacji do udziału w postępowaniu. Wraz z wnioskiem przedłożono Statut Fundacji [...] oraz odpis KRS. Uzasadniając swój wniosek Fundacja argumentowała, że rozstrzygana przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawa ma duże znaczenie nie tylko dla strony postępowania, gdyż dotyczy sposobu dokonywania wykładni prawa i oceny działań organów podatkowych, co rzutuje na bezpieczeństwo obrotu prawnego w Polsce. Dodała, że po wejściu w życie klauzuli in dubio pro tributario sposób rozpoznania spraw prowadzonych przez organy podatkowe, ma istotne znaczenie dla realizacji celów Fundacji. W uzasadnieniu wniosku podkreślono również, że w rozpoznawanej sprawie doszło do tego, że na obywatela nałożony został podatek na podstawie decyzji organu podatkowego, która uzasadniona była przede wszystkim jednolitą w tamtym czasie linią orzeczniczą, która następnie uległa całkowitej zmianie, a organ, mając o tym wiedzę, nie tylko nie podjął z urzędu żadnych działań, ale gdy z wnioskiem o stwierdzenie nieważności takiej decyzji wystąpił obywatel, to organ, a za nim sąd pierwszej instancji, odmawiają stwierdzenia jej nieważności. Zdaniem Fundacji jej interwencja w sprawie wydaje się zasadna. W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 sierpnia 2023 r., strony zostały wezwane do złożenia oświadczenia, w terminie tygodniowym, czy wyrażają zgodę na dopuszczenie Fundacji do udziału w sprawie. Pismem z 18 sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku oświadczył, że nie wyraża zgody na dopuszczenie Fundacji do udziału w sprawie, gdyż zakres statutowej działalności Fundacji nie uzasadnia spełnienia przesłanki z art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Zdaniem organu postępowanie w sprawie dotyczy indywidualnej decyzji podatkowej, która nie należy do zakresu statutowej działalności wnioskodawcy, a Fundacja nie wykazała związku między zakresem statutowej działalności a przedmiotem sprawy. Skarżąca wyraziła zgodę na udział Fundacji w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Złożony przez Fundację wniosek zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wymaga podkreślenia, że stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Zgodnie z powołanym art. 25 § 4 p.p.s.a., zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. O tym, że sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej można mówić wówczas, gdy przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Fundacje, stosownie do art. 1 ustawy z 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2018 r. poz. 1491), mogą być ustanowione dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami. Cele te określa ustalony przez fundatora statut (art. 5 ust. 1 u.o.f.). W statucie Fundacji zostało przewidziane, że jej celem jest wspieranie działań na rzecz ochrony podatników, zaś sposobem realizacji tego celu jest między innymi wspieranie podatników dotkniętych niejasnością obowiązujących przepisów i ich stosowaniem oraz występowanie w sprawach podatników w charakterze uczestnika postępowania na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 p.p.s.a. Odnosząc powyższą argumentację do stanowiska Fundacji wyrażonego we wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie. Porównanie zakresu całokształtu działalności Fundacji z przedmiotem rozstrzyganej sprawy wskazuje, że dotyczy ona wymienionego powyżej zakresu statutowej działalności Fundacji, a udział w tym postępowaniu realizuje interes społeczny. Tym samym nie ma racji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku twierdząc, że rozpoznawana sprawa nie należy do działalności statutowej Fundacji [...]. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.