II FSK 2529/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 51/16 w sprawie ze skargi Z. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 8 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrokiem z dnia 10 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 51/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Z. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Jak wynika z uzasadnienia wyroku, Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. w prowadzonym postępowaniu w sprawie podatku od spadków i darowizn, działając na podstawie art. 216 § 1, art. 180 § 1, art. 197 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej "Ordynacja podatkowa") oraz art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2015 r. poz. 86 ze zm., dalej "u.p.s.d."), wobec braku zgody strony na podwyższenie wartości nieruchomości, powołał biegłego w celu wydania opinii w sprawie określenia wartości rynkowej nabytego przez niego w spadku lokalu mieszkalnego. Z uwagi na fakt, że wycena lokalu dokonana przez biegłego w sporządzonym operacie szacunkowym była o 58,12 % wyższa od wartości wskazanej przez skarżącego, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 15 października 2015 r. obciążył podatnika kosztami postępowania w kwocie 984 zł, z tytułu wynagrodzenia biegłego za sporządzenie opinii. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji zawarł stosowne pouczenie o sposobie i terminie wniesienia zażalenia. W ocenie organu odwoławczego, postanowienie zostało skutecznie doręczone adresatowi w dniu 30 października 2015 r. Bieg terminu do wniesienia zażalenia rozpoczął się 31 października 2015 r. i upłynął w dniu 6 listopada 2015 r. Zażalenie na powyższe postanowienie strona wniosła w dniu 10 listopada 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej poinformował, że wniesiony przez stronę wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia zostanie rozpatrzony w odrębnym piśmie. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez skarżącego. Podał, że w aktach Naczelnika Urzędu Skarbowego jest cały komplet dokumentów, w których jest dowód, że ma znaczny stopień niepełnosprawności. Wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniu celowo nie ujawnił, że skarżący cierpi na schizofrenię a Urząd Skarbowy zmusza go w tak ciężkiej chorobie do zachowań, których nie jest w stanie ogarnąć. Wniósł również o adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 2 marca 2016 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. 2. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 października 2015 r. zostało doręczone osobiście skarżącemu w dniu 30 października 2015r. za pośrednictwem poczty (k. 154 akt podatkowych). W ocenie Sądu pierwszej instancji postanowienie zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia zażalenia. Zażalenie złożone zostało zaś w dniu 10 listopada 2015r. w Kancelarii Urzędu Skarbowego w N.. Zdaniem Sądu prawidłowo wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, że bieg terminu do wniesienia zażalenia rozpoczął się w dniu 31 października 2015 r. i upłynął w dniu 6 listopada 2015 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, iż zażalenie od wymienionego wyżej postanowienia organu pierwszej instancji w przedmiocie obciążenia skarżącego kosztami postępowania podatkowego wniesione zostało z uchybieniem 7 – dniowego terminu, o którym mowa w art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W świetle zaś treści art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej przekroczenie tego terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. 3. W skardze kasacyjnej profesjonalny pełnomocnik ustanowiony z urzędu na podstawie art. 173 § 1 i § 2, art. 174 pkt 2 oraz art. 176 § 1 i § 2 i art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") zaskarżył w całości powyższy wyrok. Zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. Nr 30, poz. 168 ze zm. dalej "K.p.a.") "poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz oddalenie skargi, pomimo, że w toku postępowania administracyjnego organ nie dopełnił obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem z uwagi na słuszny interes obywateli, było dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i podjecie wszelkich działań, których efektem miało być potwierdzenie wiarygodności okoliczności, na które powołał się skarżący wnioskując o przywrócenie terminu i podając przyczynę niezłożenia w terminie zażalenie". Pełnomocnik w piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2016 r. zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. 4. Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona uzasadnionych podstaw wobec czego należało ją oddalić. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Rozpoznając sprawę na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza zatem, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd pierwszej instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem niniejszej skargi kasacyjnej jest orzeczenie Sądu pierwszej instancji oddalające skargę na postanowienie w sprawie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się w swej istocie do wykazywania na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a naruszeń przepisów K.p.a. w zakresie zasad prowadzenia postępowania w sprawie. Profesjonalny pełnomocnik w skardze kasacyjnej zarzucił wyrokowi sądu pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Odnosząc się do powyższych zarzutów uznać należy, że nie zasługiwały one na uwzględnienie bowiem, ani sąd pierwszej instancji, ani organ podatkowy nie uwzględniali w swoich rozstrzygnięciach przepisów K.p.a. Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 2 k.p.a. przepisów tego kodeksu nie stosuje się do spraw uregulowanych w Ordynacji podatkowej, za wyjątkiem działów IV, V i VIII. Artykuł 7 zamieszczony jest w dziale I k.p.a. Zasada w nim wyrażona obowiązuje również w postępowaniu podatkowym (art. 120 Ordynacji podatkowej), jednakże z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzutami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), Sąd ten nie może zastępować strony w precyzowaniu i formułowaniu podstaw kasacyjnych poprzez podstawienie przepisów właściwych, dotyczących postępowania podatkowego zamiast błędnie przez stronę przywołanych przepisów k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt FSK 13/04, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Abstrahując od powyższych ułomności skargi kasacyjnej, które w świetle faktu sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika nie znajdują żadnego usprawiedliwienia, merytoryczna ocena podniesionych zarzutów, nie może w rozpoznawanej sprawie prowadzić do zakwestionowania prawidłowości wyniku kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.