II FSK 244/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 5 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej A. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 października 2016 r. sygn. akt I SA/Go 248/16 w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 3 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji.

Wyrokiem z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt I SA/Go 248/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę A. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z 3 czerwca 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. Skarżąca wywiodła od tego wyroku skargę kasacyjną. W piśmie z 10 sierpnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazał, że wykonanie decyzji doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody bądź wyrządzenia trudnych do odwrócenia skutków, gdyż przed rozstrzygnięciem sprawy dojdzie do zbycia nieruchomości należącej do skarżącej w drodze licytacji. Pełnomocnik poinformował, że 27 lipca 2018 r. doręczono mu obwieszczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z 10 lipca 2018 r., zgodnie z którym [...] 2019 r. dojdzie do licytacji nieruchomości gruntowej o powierzchni 464 m2, częściowo zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie bliźniaczej położonej w S. (oszacowana wartość [...] zł). Pełnomocnik twierdzi, że sprzedaż nieruchomości za 1/3 jej wartości doprowadzi do wyrządzenia skarżącej znacznej szkody i wymusi na niej spłatę kredytu. Pełnomocnik dodał następnie, że jeśli skarga kasacyjna skarżącej zostanie oddalona, to uiści ona należne zobowiązanie podatkowe bez konieczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego; pozwolą bowiem na to środki, jakie posiada skarżąca i jej mąż. Skarżąca nie zapłaciła należnego podatku nie dlatego, że nie posiada środków, lecz dlatego, że nie zgadza się z rozstrzygnięciami w tej sprawie. Następnie pełnomocnik przedstawił argumenty przemawiające ‒ jego zdaniem ‒ za tym, że organy podatkowe i sąd pierwszej instancji przyjęły błędne stanowisko co do meritum sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. W świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi wskazać więc konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy jeszcze raz podkreślić – jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a. Nie może budzić wątpliwości, że analizowany art. 61 § 3 p.p.s.a. dopuszcza możliwość wstrzymania wykonania decyzji wyłącznie w sytuacji, w której obiektywnie, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności istotnych w sprawie, właśnie z powodu wykonania decyzji może dojść do zaistnienia zdarzeń w nim opisanych i może być stosowany tylko wtedy, gdy ochrona tymczasowa jest niezbędna do uniknięcia takich skutków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca nie wykazała, że zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Analiza wniosku skarżącej może prima facie sugerować, że w rzeczywistości w sprawie zaistniało ryzyko zarówno trudnych do odwrócenia skutków, jak i wyrządzenia jej znacznej szkody. Pełnomocnik skarżącej załączył bowiem do wniosku kserokopię obwieszczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. o licytacji nieruchomości należącej bez wątpienia do skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że z treści tego obwieszczenia nie wynika jednak, iż dotyczy ono zobowiązania skarżącej określonego w zaskarżonej decyzji. Na jego podstawie można stwierdzić jedynie, że [...] 2018 r. odbędzie się I licytacja nieruchomości strony, jednak nie da się wywnioskować, że licytacja ta związana jest z egzekucją należności wynikającej z zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim jednak na szczególną analizę zasługuje ta część wniosku skarżącej, w której pełnomocnik w jej imieniu stwierdza, iż nie zapłaciła należnego podatku nie dlatego, że nie posiada środków, lecz dlatego, że nie zgadza się z rozstrzygnięciami wydanymi wobec niej w tej sprawie. Podkreślił, że skarżąca dysponuje wystarczającymi środkami pieniężnymi i po ewentualnym przegraniu sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym uiści należność bez konieczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z opisanego fragmentu wniosku wynika bezsprzecznie, że skarżąca celowo zobowiązania nie wykonała, mimo że posiada środki na jego wykonanie. Skarżąca z rozmysłem doprowadziła do sytuacji, w której organ podatkowy rozpoczął procedurę prowadzącą do egzekucji należności wynikającej z zaskarżonej decyzji w drodze licytacji nieruchomości. Biorąc pod uwagę tę okoliczność należy wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie może służyć instrumentalnemu wykorzystaniu ‒ tak jak to skarżąca chce uczynić w tej sprawie ‒ by nie doprowadzić do jakiejkolwiek egzekucji aż do zakończenia postępowania sądowego. Przekonanie skarżącej o tym, że decyzje wydane w jej sprawie są błędne, nie uzasadnia udzielenia ochrony tymczasowej, a tymczasem skarżąca w istocie właśnie z tej przyczyny udzielenia ochrony oczekuje; sama bowiem przyznała, że posiada środki finansowe na zapłacenie należności wynikających z zaskarżonej decyzji. Ochrona tymczasowa przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczy sytuacji, w których wykonanie decyzji obiektywnie niesie ze sobą ryzyko trudnych do odwrócenia skutków bądź wyrządzenia stronie znacznej szkody. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności przedstawionych we wniosku, a więc nie tylko fakt toczącej się egzekucji z nieruchomości, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie obiektywnie nie wystąpiło ani ryzyko wyrządzenia znacznej szkody, ani też trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca może bowiem sama, poprzez uiszczenie z posiadanych środków należności wynikającej z zaskarżonej decyzji, zapobiec licytacji należącej do niej nieruchomości. Skarżąca nie podała natomiast żadnych argumentów mogących świadczyć o tym, że uiszczenie tej należności z dostępnych jej środków spełnia przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga przy tym, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314, ze zm.) organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Organ nie prowadziłby więc egzekucji z nieruchomości skarżącej, jeśli miałby możliwość zastosowania innego, mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Na marginesie dodać należy, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma charakter fakultatywny, a więc sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, nawet gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie, od których zaistnienia ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, lecz nie musi tego robić. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego bez wątpienia przyznanie skarżącej ochrony tymczasowej w tej sprawie byłoby sprzeczne z zasadami sprawiedliwości. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 1 i § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. wniosek oddalił.