II FSK 2438/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, , po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Fundacji P. z siedzibą w W. w sprawie ze skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 561/20 w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: dopuścić Fundację P. z siedzibą w W. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.

Wyrokiem z 22 czerwca 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 561/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. K. (dalej jako "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 31 stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. Od powyższego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną. Podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 12 kwietnia 2023 r. Prezes Fundacji P. z siedzibą w W. złożył ustnie wniosek o dopuszczenie Fundacji do udziału w postępowaniu. Pełnomocnik skarżącego wnioskował o dopuszczenie Fundacji do udziału w postępowaniu. Z uwagi na konieczność rozpoznania wniosku Fundacji w oparciu o dokumenty, Naczelny Sąd Administracyjny odroczył rozprawę, zobowiązując jednocześnie Fundację do złożenia w terminie 7 dni pisemnego wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie wraz z uzasadnieniem, statutem i wykazaniem umocowania dla osoby składającej wniosek, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Statut Fundacji P. wraz z odpisem KRS został przesłany do tut. Sądu przez Prezesa Fundacji 12 kwietnia 2023 r. Pismem z 17 kwietnia 2023 r. Fundacja złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Uzasadniając swój wniosek argumentowała, że rozstrzygana przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawa ma duże znaczenie nie tylko dla stron postępowania. Ma ona znacznie szerszy wymiar, dotyczy bowiem sposobu dokonywania wykładni prawa i oceny realizacji prawnego związania działań organów podatkowych, co rzutuje na bezpieczeństwo obrotu prawnego w Polsce i zaufania do państwa. Dodała, że po wejściu w życie klauzuli in dubio pro tributario sposób rozpoznania spraw prowadzonych przez organy podatkowe, ma wyjątkowe znaczenie dla realizacji celów Fundacji. W uzasadnieniu wniosku podkreślono również, że w rozpoznawanej sprawie doszło do tego, że obywatel wprowadzony został w błąd przez organ państwa i w istocie zmuszony do skorygowania poprawnie złożonej deklaracji. Po kilku latach okazało się, że organ nie działał na podstawie prawa, ale kierował się błędną linią orzeczniczą NSA i nie tylko nie doprowadził do zwrotu obywatelowi pieniędzy, które wpłacone zostały wskutek wprowadzenia go w błąd, ale również odmawia ich zwrotu, powołując się na rzekome przedawnienie prawa do stwierdzenia nadpłaty, gdy obywatel sam o nią wystąpił. Zdaniem Fundacji niezwykle istotne jest ustalenie czy państwo może czerpać korzyści z własnej niegodziwości, z prowadzania w błąd obywateli. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Złożony przez Fundację wniosek zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wymaga podkreślenia, że stosownie do art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Zgodnie z powołanym art. 25 § 4 p.p.s.a., zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. O tym, że sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej można mówić wówczas, gdy przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Fundacje, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2018 r. poz. 1491), mogą być ustanowione dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami. Cele te określa ustalony przez fundatora statut (art. 5 ust. 1 u.o.f.). W statucie Fundacji zostało przewidziane, że jej celem jest wspieranie działań na rzecz ochrony podatników, zaś sposobem realizacji tego celu jest między innymi wspieranie podatników dotkniętych niejasnością obowiązujących przepisów i ich stosowaniem oraz występowanie w sprawach podatników w charakterze uczestnika postępowania na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 p.p.s.a. Odnosząc powyższą argumentację do stanowiska Fundacji wyrażonego we wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie. Porównanie zakresu całokształtu działalności Fundacji z przedmiotem rozstrzyganej sprawy wskazuje, że dotyczy ona wymienionego powyżej zakresu statutowej działalności Fundacji, a udział w tym postępowaniu realizuje interes społeczny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.