II FSK 2427/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. P.-H. "S." L.N. R.N. sp.j. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Po 979/18 w sprawie ze skargi P. P.-H. "S." L.N. R.N. sp.j. z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 21 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. P.-H. "S." L.N. R.N. sp.j. z siedzibą w S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 14 marca 2019 r., I SA/Po 979/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowego S. Spółka Jawna na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 21 września 2018 r., w przedmiocie uznania zarzutów za bezzasadne. 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku spółka wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi podczas, gdy skarga zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu w zaskarżonym postanowieniu następujących przepisów: 1) art. 33 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314, ze zm., dalej: "u.p.e.a") w zw. z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, że zastosowanie środków egzekucyjnych w postaci zajęcia rachunku bankowego i wierzytelności pieniężnej od U. sp. z o.o. sp. k. jest prawidłowe w sytuacji, gdy organ egzekucyjny nie posiadał pełnej wiedzy o majątku skarżącego kasacyjnie, 2) art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez zaakceptowanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy tytuły wykonawcze, będące podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie spełniały wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., 3) art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez akceptację niezawarcia w postanowieniu organu odwoławczego uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie wniosku skarżącego kasacyjnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego, 4) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie spornego postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł natomiast o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. 3. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest także wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi kasacyjnej, nie zasługują na uwzględnienie. Wskazuje przy tym, że stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Z uwagi na datę wszczęcia w rozpatrywanej sprawie postępowania sądowoadministracyjnego, tj. datę wniesienia skargi na postanowienie, znajduje on zastosowanie w tej sprawie. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków, środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przepis ten statuuje dwie zasady, tj. zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Wskazać należy, że celem każdego postępowania egzekucyjnego prowadzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela. W tym kontekście z treści przywołanego przepisu jednoznacznie wynika konieczność zastosowania takiego środka lub środków egzekucyjnych, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Natomiast zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odnosząc się do zarzutu sformułowanego w punkcie 1) skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że w sytuacji gdy cel egzekucji i przekazanie sprawy wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu tego wymaga, organ egzekucyjny może stosować wszystkie dostępne środki egzekucyjne jednocześnie. Uwzględniając okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd pierwszej instancji słusznie zwrócił uwagę, że w sprawie niniejszej nie można było uznać, iż zastosowano zbyt uciążliwe środki egzekucyjne polegające na egzekucji środków z rachunku bankowego oraz egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. "Uciążliwość" w świetle art. 33 pkt. 8 u.p.e.a. to dokuczliwość zastosowanego środka dla codziennego życia czy prowadzonej działalności powodująca niemożność czy utrudnienia w codziennym funkcjonowaniu zobowiązanego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie wykazał takich przesłanek ani na etapie wnoszenia skargi do Sądu pierwszej instancji ani na etapie postępowania kontradyktoryjnego. Skarżący ograniczył się bowiem wyłącznie do ogólnego stwierdzenia, że zastosowany środek egzekucyjny uniemożliwia mu prowadzenie działalności gospodarczej. Podniósł także, że niemożność dysponowania wierzytelnością pieniężną spowoduje utratę kontrahentów, co w konsekwencji doprowadzi do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę. Zobowiązany nie wskazał organowi również innego majątku, z którego istniałaby możliwość zaspokojenia egzekwowanych należności. Ponadto z informacji uzyskanych z banku wynika, że wskazany rachunek zobowiązanego został zajęty już w 2014 r. Podobna sytuacja dotyczy wierzytelności w spółce. Wobec tego zastosowane środki egzekucyjne nie mogą mieć wpływu na bieżące problemy spółki i jej aktualną sytuację. Wobec powyższych argumentów, twierdzenia strony nie znajdują uzasadnienia, i nie można uznać ich za słuszne. Tym samym wniesiony zarzut dotyczący naruszenia art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przechodząc do zarzutu niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., należy zauważyć, że zgodnie z dyspozycją przepisu art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., tytuł wykonawczy powinien zawierać klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Ustawodawca nie wskazuje natomiast kształtu klauzuli ani jej treści. Nie nakazuje umieszczenia w niej podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego. Tym samym już tylko z tego powodu zarzut dotyczący naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. W badanej sprawie organ egzekucyjny działał równocześnie jako wierzyciel. Dlatego też ewentualny zarzut mógłby odnosić się do naruszenia przepisu art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Jednakże w analizowanej sprawie również ten zarzut okazałby się chybiony, co również zauważył Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wskazany przepis wymaga bowiem jedynie złożenia podpisu, a nie podpisu czytelnego. Podpis osoby jest tylko jeden. Stanowi on sporządzony osobiście, własnoręcznie, niepowtarzalny z założenia znak graficzny, mający identyfikować autora, ale nie tyle poprzez materialną treść, ile poprzez swoją niepowtarzalność, unikalność. Takie niepowtarzalne podpisy zostały złożone na tytułach wykonawczych w niniejszej sprawie, zaś same w sobie nie miały one potwierdzać umocowania do działania w imieniu wierzyciela. Takie potwierdzenie wynika z odrębnie udzielonego upoważnienia, które zostało zakomunikowane w treści pieczęci odciśniętych przy podpisach. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. należało uznać za nieuzasadniony. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., należy wskazać, że organy administracyjne nie musiały w sposób odrębny uzasadniać nieistnienia podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Okoliczność ta wynikała bowiem z faktu niezasadności zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wobec tego nie zachodziły również podstawy do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.