II FSK 2238/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala, Sędzia del. WSA Mirosław Surma (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej N. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 140/19 w sprawie ze skargi N. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 7 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrokiem z 28 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 140/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę N. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z 7 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. 1.1 W uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji wskazał, że wobec doręczenia decyzji skarżącemu w dniu 11 czerwca 2018 r., to skuteczne wniesienie odwołania winno nastąpić najpóźniej 25 czerwca 2018 r. Bezspornym jest, że odwołanie zostało złożone w organie pierwszej instancji w dniu 13 listopada 2018 r., a więc z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Tym samym organ podatkowy był nie tylko uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (pełny tekst uzasadnienia oraz inne powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na są na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku N. S. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego. Na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy istniały przesłanki do uchylenia postanowienia jako wydanego przez organ z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. z naruszeniem art. 121 § 1, art. 122, art. 169 § 1, art. 220 § 1, art. 222, art. 223 § 1 i § 2, art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji Podatkowej, a także na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego w zakresie momentu złożenia odwołania od decyzji; b) art. 169 § 1 w zw. z art. 222 Ordynacji podatkowej poprzez usankcjonowanie przez sąd działania organu w postaci braku należytego wezwania skarżącego do usunięcia braków odwołania w postępowaniu podatkowym, co umożliwiłoby skarżącemu usunięcie braków odwołania wniesionego w terminie; c) art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez stwierdzenie przez sąd, że organ był zobowiązany do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy organ winien był w należycie przeprowadzonym postępowaniu zidentyfikować podanie wniesione w terminie jako odwołanie. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1 Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest także wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 3.2 Strona skarżąca podniosła zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a które to nakierowane zostały na podważenie ustaleń co do daty złożenia przez skarżącego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji i w konsekwencji nieuprawnionego, zdaniem strony, stwierdzenia uchybienia terminu dla złożenia tegoż odwołania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty sformułowane w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. 3.3 Sedno sporu dotyczy prawidłowości kwalifikacji złożonej przez skarżącego w dniu 18 czerwca 2018 r. do organu podatkowego pierwszej instancji "Informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, o gruntach i o lasach osób fizycznych". Zdaniem strony, informację tę odwoławczy organ podatkowy winien potraktować jak odwołanie, stąd nie miał on podstaw do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybieniu terminu do wniesienia tego środka, a w którym to przyjął, że odwołanie zostało złożone dopiero w dniu 13 listopada 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając postawione w skardze kasacyjnej zarzuty, nie potwierdził prawidłowości prezentowanego przez skarżącego wnioskowania. 3.4 Ramy prawne dla wydania poddanego kontroli sądowej postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do złożenia odwołania wyznacza w szczególności treść art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Z normy tej wynika obowiązek organu odwoławczego do stwierdzenia, że strona nie zachowała 14 - nasto dniowego terminu do złożenia odwołania, liczonego od dnia doręczenia decyzji tejże stronie. Zakres ustaleń faktycznych dla zastosowania tej normy sprowadza się do ustalenia daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji i daty złożenia odwołania. Wymogi formalne odwołania określa natomiast przepis art. 222 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że odwołanie powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. 3.5 W realiach niniejszej sprawy niesporne jest, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu 11 czerwca 2018 r. Sporny pozostaje natomiast moment złożenia odwołania, co wynika z faktu, że w terminie do złożenia odwołania skarżący nie złożył pisma spełniającego wymogi wskazane w art.222 Ordynacji podatkowej dla odwołania, a nową "Informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, o gruntach i o lasach osób fizycznych". Jego zdaniem, informacja ta powinna zostać uznana za odwołanie, a jeśli organ odwoławczy miał wątpliwości co do intencji strony, czy też informacja ta nie spełniała wszystkich wymogów formalnych odwołania, to organ powinien wezwać skarżącego do uzupełnienia jego braków. W tym zakresie też skarżący postawił zarzuty naruszenia prawa procesowego, w szczególności odwołał się do naruszenia wyrażonej w art.121 § 1 Ordynacji podatkowej zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie. W kontekście powyższego stanowiska należy podkreślić, że zgodnie z art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdza, że stosowanie tej zasady informowania powinno sprzyjać zarówno prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie (art.121 § 1 Ordynacji podatkowej), jak i realizacji zasady prawdy obiektywnej (art.122 Ordynacji podatkowej). Decydujące znaczenie zawsze powinny mieć rzeczywiste intencje strony, a nie sam tytuł, czy nawet literalne brzmienie jej pisma. Wbrew jednak twierdzeniom skarżącego organy podatkowe sprostały obowiązkom wynikającym ze wskazanych powyżej przepisów prawa. Otóż w reakcji na złożoną przez skarżącego w dniu 18 czerwca 2018 r. "Informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, o gruntach i o lasach osób fizycznych" organ pierwszej instancji pismem z 2 lipca 2018 r. wezwał stronę do wyjaśnienia przyczyny złożenia tej informacji (korekty), wskazując że 7 czerwca 2018 r. w decyzji organ podatkowy ustalił wysokość podatku od nieruchomości na 2018 r. Decyzja ta, jak wskazał tenże organ, została doręczona stronie 11 czerwca 2018 r. i strona nie wniosła odwołania. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nie potwierdził, że powyższą informację należy potraktować jako odwołanie, a wskazał, że "[...] korekta z dnia 11-06-2018 została złożona zgodnie ze stanem faktycznym nieruchomości i funkcją jaką spełnia budynek". Tym samym organy podatkowe nie miały podstaw dla uznania, że intencją strony było złożenie w dniu 18 czerwca 2018 r. odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Jedocześnie należy zauważyć, że skarżący w doręczonej mu decyzji z 7 czerwca 2018 r. został prawidłowo pouczony o tym, że służy mu prawo odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej za pośrednictwem organu podatkowego pierwszej instancji w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Odwołanie takie (skierowane do tegoż Kolegium) złożył dopiero w dniu 13 listopada 2018 r., co skutkowało stwierdzeniem przez organ odwoławczy na podstawie art.228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej uchybienia terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również pogląd wyrażony przez sąd pierwszej instancji, że nieuprawnione jest stanowisko skarżącego, jakoby wskazana wyżej "Informacja o nieruchomościach..." stanowiła środek zaskarżenia. Dokument ten bowiem są obowiązane złożyć osoby fizyczne organowi podatkowemu w sytuacji wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia mającego wpływ na opodatkowanie (art. 6 ust. 6 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1445 ze zm.). 3.6 Podsumowując, niezasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalenia momentu złożenia przez skarżącego odwołania. Organy podatkowe, co słusznie zaakceptował sąd pierwszej instancji, przeprowadziły niezbędne czynności wyjaśniające dla prawidłowej kwalifikacji procesowej pisma strony, a tym samym, wbrew twierdzeniom wyrażonym w skardze kasacyjnej, nie dopuściły się naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie. Konsekwencją zaś braku podważenia przez skarżącego powyższych ustaleń faktycznych było zaakceptowanie zastosowania w sprawie przepisu art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej zobowiązującego do stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania. 3.7 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.