II FSK 219/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia del. WSA Paweł Kowalski, Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Wójta Gminy B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Ol 10/16 w sprawie ze skargi [...] Specjalnej Strefy Ekonomicznej S.A. z siedzibą w O. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy B. w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2006-2010 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Wójta Gminy B. na rzecz [...] Specjalnej Strefy Ekonomicznej S.A. z siedzibą w O. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi. 1.1. Wyrokiem z 25 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (I SAB/Ol 10/16) uwzględnił skargę [...] Specjalnej Strefy Ekonomicznej S.A. z siedzibą w [...] – nazywanej dalej "Spółką", na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy B. w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2006-2010. 1.2. Stan sprawy Sąd pierwszej instancji przedstawił następująco. Wnioskiem z 21 kwietnia 2010 r. Spółka wystąpiła do Wójta Gminy o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2006-2010. Decyzją z 29 lipca 2010 r. Wójt Gminy odmówił stwierdzenia nadpłaty. Chociaż decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie decyzją z 30 listopada 2010 r., Wójt Gminy nie rozstrzygnął tej kwestii. Równocześnie Wójt Gminy prowadził postępowanie w przedmiocie określenia podatku od nieruchomości za lata 2006-2010. Decyzją z 11 marca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta Gminy w przedmiocie określenia podatku od nieruchomości za wspomniany okres. Wskazując na treść art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie z uwagi na upływ terminu przedawnienia. 2. Skarga do Sądu pierwszej instancji. 2.1. Po bezskutecznym ponagleniu Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. W skardze zarzucono naruszenie art. 125 O. p., art. 139 O.p. przez rażące naruszenie zasady szybkości postępowania i uchybianie ustawowym terminom do załatwienia sprawy. Spółka wniosła o: - zobowiązanie Wójta Gminy do wydania decyzji w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2006-2010, w terminie miesiąca od dnia doręczenia akt organowi; - stwierdzenie przewlekłego prowadzenia przez Wójta Gminy postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2006-2010; - stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa - wymierzenie Wójtowi Gminy grzywny; - stwierdzenie istnienia nadpłaty zgodnie ze złożoną korektą deklaracji. 2.2. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. 3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględnił skargę na podstawie art. 149 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". 3.2. Wskazując na art. 125 § 1, art. 139, art. 140 § 1 O.p. oraz art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ miał prawo zakwestionować zasadność korekty deklaracji podatkowej, niemniej jednak okoliczności sprawy nie usprawiedliwiają prowadzenia postępowania przez tak długi okres. Ponadto w uchwale z 27 stycznia 2014 r. (II FPS 5/13) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z art. 75 § 3 O.p, organy podatkowe nie mają obowiązku wszczynania postępowania w celu określenia wysokości zobowiązania podatkowego, o którym jest mowa w art. 21 § 3 O.p., w przypadku zakwestionowania prawidłowości skorygowanej deklaracji podatkowej, złożonej wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Wszczęcie postępowania w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2006-2010 nie było zatem konieczne do załatwienia sprawy nadpłaty. W konsekwencji Sąd stwierdził, że Wójt Gminy prowadził postępowanie przewlekle, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stąd też zobowiązał Wójta Gminy do wydania decyzji w sprawie nadpłaty w terminie miesiąca od dnia doręczenia temu organowi akt. Ponadto Sąd pierwszej instancji wymierzył Wójtowi Grzywnę w wysokości 500 zł. 4. Skarga kasacyjna. 4.1. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik Wójta Gminy podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynika sprawy, tj.: - art. 3 § 1 i art. 149 P.p.s.a w zw. z art. 125 i art. 139 O.p., co doprowadziło do uznania, że Wójt Gminy prowadził postępowanie w sposób przewlekły, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, chociaż prawidłowa ocena stanu faktycznego sprawy powinna skutkować uznaniem, że postępowanie nie było prowadzone w sposób przewlekły; - art. 152 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 229 O.p., poprzez przyjęcie, że Wójt Gminy nie miał obowiązku wszczynać postępowanie w celu określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2006-2010, chociaż Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 30 listopada 2010 r. zleciło organowi pierwszej instancji przeprowadzenie postępowania określającego wysokość zobowiązania podatkowego. W konsekwencji doprowadziło to do błędnego ustalenia przez Sąd pierwszej instancji, że postępowanie w sprawie nadpłaty było prowadzone przewlekle z rażącym naruszeniem prawa. 4.2. Pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd pierwszej instancji, a także zasądzenie na rzecz Wójta Gminy zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. 5.1. Skarga kasacyjna jest niezasadna, dlatego została oddalona. 5.2. W motywach skargi kasacyjnej pełnomocnik Wójta Gminy B. argumentował, że organ nie był w stanie zakończyć postępowania w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2006-2010, ponieważ Spółka wnosiła odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie. W wyniku tego Wójt Gminy wydał aż sześć decyzji w tym przedmiocie. Za każdym razem, gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylało rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, Wójt Gminy niezwłocznie wydawał decyzję. Przy czym badając kwestię przewlekłego prowadzenia postępowania należy uwzględnić to, że Wójt Gminy nie miał wpływu na terminowość rozpoznania odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Rzecz w tym, że trudno jest przypisać Spółce nadużycie w korzystaniu z przysługujących jej uprawnień procesowych, skoro każde z wniesionych przez nią odwołań zostało uwzględnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W tym kontekście należy zaznaczyć, że przewlekłość postępowania może mieć swoje źródło zarówno w złej organizacji toku postępowania, jak i w wadliwej kompletacji materiału dowodowego oraz jego oceny, która z winy organu skutkuje koniecznością wydania przez organ drugiej instancji decyzji kasatoryjnej. Stąd też wywody pełnomocnika Wójta Gminy, co do braku związania stanowiskiem organu drugiej instancji, przedstawionym w decyzji wydanej na podstawie art. 233 § 2 O.p., w zakresie merytorycznego załatwienia sprawy, są bezzasadne. 5.3. Wójt Gminy nie może również zasłaniać się treścią decyzji z 30 listopada 2010 r., którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło rozstrzygnięcie Wójta w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości. Z treści wspomnianej decyzji miało wynikać, że rozstrzygnięcie, czy wniosek Spółki zwrot nadpłaty był zasadny wymagało przeprowadzenia postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za ten okres. Nawet jeżeli postępowanie w tym przedmiocie było zbędne (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 stycznia 2014 r., sygn. akt II FPS 5/13), obowiązkiem organu było takie zorganizowanie tego postępowania, aby zakończyć je bez naruszania zasady szybkości postępowania wyrażonej między innymi w art. 125 oraz art. 139 O.p. Tym bardziej, że jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianej uchwale, "jeżeli w uzasadnionych przypadkach w czasie trwania postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty zostanie wszczęte postępowanie podatkowe, to, jak już wcześniej uzasadniono, przedmiot rozstrzygnięć tych postępowań będzie nietożsamy, natomiast rozstrzygnięcie dotyczące zobowiązania podatkowego powinno zostać uwzględnione w następnej w stosunku do niego decyzji w przedmiocie nadpłaty, ponieważ dotyczą one tego samego okresu podatkowego." Tymczasem z akt sprawy wynika, że Wójtowi Gminy nie udało się zakończyć postępowania w przedmiocie zobowiązania Spółki w podatku od nieruchomości za lata 2006-2010 przed upływem terminu przedawnienia – w konsekwencji tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 11 marca 2016 r. uchylając decyzję Wójta Gminy umorzyło postępowanie w sprawie. Już sama ta okoliczność wskazuje na tak dalece przewlekłe prowadzenie postępowania, że przewlekłość tą można było zakwalifikować jako mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 5.4. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 209 tej ustawy.