II FSK 2099/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 29 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 3174/13 odrzucające skargę H. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 21 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 3174/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") odrzucił skargę H. S. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor IS") z dnia 21 października 2013 r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. Podstawą prawną wydanego orzeczenia była art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu WSA wskazał, że w dniu 26 listopada 2013 r. została nadana w urzędzie pocztowym skarga Skarżącej na decyzję Dyrektora IS z dnia 21 października 2013 r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od spadków i darowizn. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy ww. decyzja została odebrana w dniu 25 października 2013 r.. W związku z powyższym WSA ocenił, że termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 25 listopada 2013 r. zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 2 p.p.s.a. W związku z powyższym Sąd uznał, że skoro w rozpoznawanej sprawie na mocy art. 53 § 1 p.p.s.a termin na wniesienie skargi na decyzję należy liczyć od dnia doręczenia decyzji Skarżącej, co miało miejsce 25 października 2013 r., to w konsekwencji skarga wniesiona w dniu 26 listopada 2013 r., została wniesiona po terminie. Na powyższe orzeczenia Skarżąca działając za pośrednictwem pełnomocnika – adwokata – wniosła skargę kasacyjną, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej świadczonej w związku z niniejszą skargą kasacyjną. Pełnomocnik oświadczył, że opłaty za czynności adwokackie związane z opracowaniem i wniesieniem skargi kasacyjnej nie zostały zapłacone w całości lub w części. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy , tj.: a) art. 46 § 1 p.p.s.a. i art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej interpretacji treści skargi i niezasadne uznanie, że treść skargi, którą podpisała Skarżąca – osoba w podeszłym wieku (97 lat), niepełnosprawna i niedowidząca – nie obejmowała implicite wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sytuacji, gdy: - interpretacja słów użytych w treści skargi daje podstawy do przyjęcia, że skarga obejmuje wniosek o przywrócenie terminu - nie można było rozsądnie zakładać, że Skarżąca może z łatwością osobiście sporządzić skargę odpowiadającą najwyższym standardom profesjonalizmu, skargę uwzględniającą potrzebę niezwykle precyzyjnego spisania wniosków co do kwestii wstępnych dla postępowania, takich jak przywrócenie terminu; b) art. 49 § 1 p.p.s.a. przez niezasadne zaniechanie wezwania Skarżącej do uzupełnienia ewentualnego braku skargi przez wyraźne potwierdzenie (sprecyzowanie), że skarga obejmuje także wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia w sytuacji, gdy prawidłowy proces badania skargi – z uwzględnieniem okoliczności, że Skarżąca to osoba w podeszłym wieku (97 lat), niepełnosprawna, niedowidząca – powinien był skłonić do życzliwego spojrzenia na pismo Skarżącej i zastosowania przepisów dających możliwość nadania skardze biegu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że choć literalne brzmienie pisma skierowanego do sądu nie obejmowało wniosku o przywrócenie terminu, to jednak słowa użyte w tym piśmie należało rozumieć także jako wniosek o przywrócenie terminu. Treść pisma, zdaniem autora skargi kasacyjnej, może być interpretowana jako obejmująca wniosek o przywrócenie terminu i uzasadnienie tego wniosku, bowiem taka była intencja jego autora. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Z akt sprawy wynika bezspornie, że w dniu 26 listopada 2013 r. została nadana w urzędzie pocztowym skarga Skarżącej na decyzję Dyrektora IS z dnia 21 października 2013 r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od spadków i darowizn. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy ww. decyzja została odebrana w dniu 25 października 2013 r. W związku z powyższym termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 25 listopada 2013 r. zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 2 p.p.s.a. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga jako wniesiona z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jakkolwiek należy zgodzić się z pełnomocnikiem, że z treści skargi niewątpliwie wynika, iż zamiarem Skarżącej było zainicjowanie i prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego to bezspornym jest fakt, że skarga ta została wniesiona po upływie przewidzianego do jej wniesienia terminu, a wraz ze skargą nie został zgłoszony wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Nie można uznać za zasadną argumentację pełnomocnika Skarżącej, że Sąd powinien wywieść z treści skargi, że obejmuje także wniosek o przywrócenie terminu. W tym miejscu podkreślić bowiem należy, że przepisy obowiązującego prawa, nie przewidują "dorozumianego" wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności. Sąd nie może się domyślać jakie są intencje i zamiary strony, co sugeruje autor skargi kasacyjnej podnosząc, że pismo powinno być potraktowane przez WSA jak wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, bo taka była intencja jego autora. Przywrócenie terminu jest bowiem szczególną instytucją prawa procesowego, która może nastąpić tylko na wyraźny wniosek strony, w którym wskazała ona przesłanki uzasadniające brak swej winy w uchybieniu terminu. Stosownie bowiem do brzmienia art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym, wnoszący o przywrócenie terminu, jest obowiązany uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, o czym stanowi art. 87 § 4 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że Sąd (bez względu na status, wiek, stan zdrowia, nieporadność czy inną trudną sytuację strony) nie jest również uprawniony do udzielania takich wskazówek i pouczeń, które są celowe z punktu widzenia prawidłowego przebiegu procesu i gwarancji procesowych strony. Przepisy bowiem nie wymagają od Sądu, aby pouczał stronę o działaniach, które należy podjąć w razie zaniedbań w celu zniwelowania ich skutków. Dlatego też Sąd nie pouczył Skarżącej o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a wymaganie takiego zachowania od Sądu byłoby zbyt daleko posunięte. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika Skarżącej, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, to w niniejszym postanowieniu nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii z uwagi na to, że stosownie do art. 250 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym (por. postanowienie NSA z 10 lutego 2014 r., I FPS 3/13, oraz wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., GSK 1412/04, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).