II FSK 2/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku L. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi kasacyjnej L. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 1980/18 oddalającego skargę L. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 21 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia wniosek L. B. o przyznanie prawa pomocy przekazać według właściwości do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 1980/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. B. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 21 maja 2018 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca. W treści skargi wniosła o zwolnienie z kosztów wpisu sądowego z uwagi na trudną sytuację materialną i przyznanie w tym zakresie prawa pomocy, obejmującego niemożliwe do poniesienia koszty wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania wniosków w przedmiocie prawa pomocy. Kompetencja taka nie wynika ani z art. 15 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: P.p.s.a.) ani z innego przepisu tej ustawy. Zgodnie z art. 254 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się "do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego". Ustawodawca określił zatem, że to wojewódzki sąd administracyjny (sąd pierwszej instancji) jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ustawodawca wskazał, że najpierw zasadniczo orzeka referendarz sądowy, a dopiero w następnej kolejności wojewódzki sąd administracyjny. W art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. przewidziano, że czynności w zakresie prawa pomocy, w tym wydawanie postanowień w tym przedmiocie należą do kompetencji referendarza sądowego danego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Na zasadzie wyjątku, w art. 258 § 4 P.p.s.a. postanowiono, że w szczególnie uzasadnionym przypadku postanowienie w przedmiocie prawa pomocy może wydać wojewódzki sąd administracyjny oraz, że w tej sytuacji stronie przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tylko więc w takim zakresie sprawa dotycząca prawa pomocy może być przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postępowanie w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy jest dwuinstancyjne. Przekazanie wniosku do wojewódzkiego sądu administracyjnego zrealizuje tę zasadę i gwarantuje możliwość skorzystania ze wszystkich środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, o ile zajdzie taka potrzeba. Podstawę do przekazania wniosku stanowił art. 59 § 1 P.p.s.a., który przewiduje, że jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie w tym przedmiocie może zapaść na posiedzeniu niejawnym. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł o przekazaniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy według właściwości do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.