II FSK 1985/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 531/17 w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 2 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 531/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę D. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 2 grudnia 2016 r. w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. 1. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 2 grudnia 2016 r., po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku odmówił uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 5 listopada 2012 r., utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 17 września 2012 r., którym określono wysokość kosztów egzekucyjnych. W pouczeniu wskazano, że na ww. postanowienie służy zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku, w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Odpis postanowienia doręczono pełnomocnikowi Spółki w dniu 9 grudnia 2016 r. W odpowiedzi, pismem z dnia 29 grudnia 2016 r. Spółka wezwała Dyrektora Izby Skarbowej do usunięcia naruszenia prawa wskazując w treści tego pisma, że jego złożenie jest uzasadnione tym, iż przepisy prawa nie przewidują wniesienia zażalenia na akt administracyjny wydany na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 i art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej "K.p.a."). Następnie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że wystąpienie przez spółkę z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa było niedopuszczalne wobec tego, że wydane przez ten organ postanowienie z dnia 2 grudnia 2016 r. podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 2 grudnia 2016 r. spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w rozpoznawanej sprawie podstawę prawną do złożenia zażalenia na zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 grudnia 2016 r. stanowi przepis art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599, dalej "u.p.e.a."). Sąd podał, że przepis ten przewiduje możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie kosztów egzekucyjnych. Sąd zaznaczył, że wprawdzie niniejsza sprawa prowadzona była w trybie wznowieniowym, to jednak jej zasadniczy przedmiot odnosił się do kosztów egzekucyjnych, których legalność strona kwestionuje w związku z wydaniem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. Dalej Sąd argumentował, że wykorzystanie środka prawnego w postaci zażalenia dopuszczalne jest, gdy przewidują to przepisy prawa. Natomiast wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest przesłanką dopuszczalności skargi do sądu w sytuacji, gdy przepisy nie przewidują żadnego środka zaskarżenia aktu lub czynności. Wskazane środki uruchamiające przedsądową kontrolę aktów administracyjnych nie mogą być stosowane zamiennie. Strona nie może swobodnie decydować o tym, jaki środek zostanie przez nią złożony przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Skoro bowiem ustawodawca uznał, że złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa może nastąpić dopiero wówczas, gdy akt lub czynność organu administracji nie podlega zaskarżeniu za pomocą środków wskazanych w treści art. 52 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."), to a contrario, złożenie tego rodzaju pisma nie jest dopuszczalne, jeżeli rozstrzygnięcie organu administracyjnego podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia. 2. W skardze kasacyjnej pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W oparciu o art. 174 pkt 2 P.p.s.a., autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj.: art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w związku z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a., art. 141 § 1, art. 151 § 1 pkt 1, art. 126 K.p.a. oraz art. 67c § 7 u.p.e.a. 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego. 4. Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jest ona pozbawiona uzasadnionych podstaw, wobec czego należało ją oddalić. Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku jest trafne, a zarzuty podniesione przez spółkę nie zasługują na uwzględnienie. Nieskorzystanie przez skarżącą spółkę z możliwości złożenia zażalenia na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 2 grudnia 2016 r. działającego jako organ pierwszej instancji, w sytuacji gdy takie uprawnienie jej przysługiwało, stanowiło przyczynę niedopuszczalności wystąpienia przez spółkę na podstawie art. 52 § 4 P.p.s.a., z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, a następnie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na to rozstrzygnięcie. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę skarżącej spółki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie budzi wątpliwości, że wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku postanowienie odmawiające uchylenia dotychczasowego ostatecznego postanowienia ze względu na brak podstawy prawnej do uchylenia, miało charakter rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji, podjętego w sprawie kosztów egzekucyjnych. Sąd pierwszej instancji zasadnie zatem wywodził zaskarżalność postanowienia organu administracji z art. 64c § 7 u.p.e.a. Jak słusznie stwierdził Sąd, "przepis ten przewiduje bowiem możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie kosztów egzekucyjnych, a w istocie z takim rozstrzygnięciem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Należy mieć bowiem na uwadze, że wprawdzie niniejsza sprawa prowadzona była w trybie wznowieniowym, to jednak jej zasadniczy przedmiot odnosił się do kosztów egzekucyjnych, których legalność strona kwestionuje w związku z wydaniem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. Nie można zapominać, że sprawa prowadzona w trybie wznowieniowym pozostaje w ścisłym związku z przedmiotem sprawy prowadzonej uprzednio w trybie zwyczajnym. Prowadzenie sprawy na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania nie oznacza, że zmienia się sam przedmiot sprawy, której to wznowione postępowanie dotyczy. Wznowienie postępowania oznacza bowiem jedynie, że sprawa o określonym przedmiocie, z uwagi na wystąpienie szczególnych przesłanek (w niniejszej sprawie z uwagi na wydanie wyroku przez Trybunał Konstytucyjny) będzie podlegała ponownemu rozpatrzeniu. Załatwienie sprawy na podstawie przepisów regulujących tryb wznowienia postępowania nie zmienia jednak granic i przedmiotu sprawy rozpoznawanej uprzednio w trybie zwyczajnym, nadal jest to ta sama sprawa, a jedynie zmienia się tryb jej rozpatrywania. Postępowanie wznowieniowe nie jest ponownym rozstrzyganiem sprany zakończonej ostateczną decyzją, a koncentruje się jedynie wokół istnienia przesłanek wznowieniowych oraz badania wpływu spełnionych przesłanek na treść pierwotnego rozstrzygnięcia". Twierdzenie pełnomocnika skarżącej spółki, że wyłącznie postanowienie wydane w trybie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. jest zaskarżalne, a wydane w trybie art.151 § 1 pkt 1 K.p.a. jest orzeczeniem niezaskarżalnym, jest pozbawione uzasadnienia prawnego. Założenie ustawodawcy zgodne z powyższym twierdzeniem spółki oznaczałoby bowiem, że tylko orzeczenia korzystne dla stron byłyby zaskarżalne, a orzeczenia niekorzystne dla stron postępowań administracyjnych byłyby niezaskarżalne w trybie administracyjnym. Swoje stanowisko autor skargi kasacyjnej uzasadnia tym, że tylko orzeczenie korzystne dla strony jest postanowieniem rozstrzygającym co do istoty. Jednak i w tym zakresie skarżąca spółka nie ma racji. Nie w każdym bowiem przypadku, orzekając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., organ jest zobligowany do równoczesnego wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącej spółki zarówno postanowienie wydane w trybie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. jak i postanowienie wydane w trybie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. jest postanowieniem zaskarżalny,. Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę nie naruszył zatem żadnych przepisów prawa procesowego wskazanych w skardze kasacyjnej. Dlatego na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić.