II FSK 1950/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 25 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 606/17 w sprawie ze skarg A. R. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 5 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata od 2008 do 2013 oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2017 r. o sygn. I SA/Ol 606/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargi A. R. (dalej: skarżący) na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu (dalej: SKO w Elblągu) z dnia 5 czerwca 2017 r., nr [...], wydane w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata od 2008 do 2013. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Olsztynie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu - radcę prawnego), który zaskarżył ten wyrok w całości. Sformułował również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie ustalenia zobowiązania podatkowego za lata 2008-2013, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez nieuwzględnienie art. 240 § pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.; dalej: o.p.) i przyjęcie, że nie powstała przesłanka wznowienia postępowania zdefiniowana w ww. przepisie polegająca na wydaniu decyzji wymiarowych za ww. lata w oparciu o uchyloną decyzję wydaną w roku 2005. 2.2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu nie skorzystało z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, gdyż zaskarżony wyrok WSA w Olsztynie odpowiada prawu. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego. 3.2. Zasadnicza kwestia sporna w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zaistniały prawne podstawy do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata od 2008 do 2013. Skarżący powołał się na podstawę określoną w art. 240 § 1 pkt 7 o.p., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które następnie zostały uchylone, zmienione, wygaszone lub stwierdzono ich nieważność w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Według skarżącego taką podstawą w rozpoznawanej sprawie było wydanie przez SKO w Elblągu decyzji z dnia 27 października 2005 r. w sprawie zmiany decyzji ostatecznej ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za 2005 r. i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji. Tego stanowiska nie podzieliło zarówno SKO w Elblągu, jak i WSA w Olsztynie. Stanowisko wyrażone przez WSA w Olsztynie w zaskarżonym wyroku zasługuje na uwzględnienie. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem wzruszenia decyzji, odstępstwem od wyrażonej w art. 128 o.p. zasady trwałości - jednej z fundamentalnych zasad postępowania podatkowego. W systemie prawa polskiego każda ostateczna decyzja podatkowa korzysta z domniemania prawidłowości (legalności). Powyższe powoduje, że wszelkie decyzje ostateczne organów podatkowych, zgodnie z zasadą ich trwałości, mogą być weryfikowane zupełnie wyjątkowo, wyłącznie w określonych trybach nadzwyczajnych, bowiem stabilizacja porządku prawnego jest wartością większą niż potrzeba eliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji. Wyznaczone przepisami odstępstwa od zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej stanowią zatem wyjątek od zasady. Wznowienie postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem podatkowych było dotknięte choć jedną z kwalifikowanych wad procesowych wymienionych w art. 240 § 1 o.p. Postępowanie wznowieniowe nie jest kontynuacją postępowania zwykłego i nie może być wykorzystane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, gdyż inna jest waga zakresu naruszeń prawa uwzględnianych w tymże postępowaniu. Zwrócić należy przede wszystkim uwagę, że decyzja z dnia 20 marca 2006 r., która według skarżącego stanowi podstawę wznowienia postępowania w sprawie, została wydana w trybie art. 254 o.p. Artykuł ten stanowi w § 1, że decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji. W § 2 ww. artykułu stwierdzono, że zmiana decyzji ostatecznej może dotyczyć tylko okresu, za który ustalono lub określono wysokość zobowiązania podatkowego. Załączona przez skarżącego kopia decyzji z dnia 20 marca 2006 r. wskazuje, że SKO w Elblągu decyzją tą uchyliło decyzję Wójta Gminy B. z dnia 27 października 2005 r. i umorzyło postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za 2005 r. W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie zostały łącznie spełnione wszystkie przesłanki o jakich mowa w art. 254 o.p. Należy stwierdzić, że powyższe spowodowało, iż w obrocie prawnym pozostała decyzja ostateczna z dnia 11 lutego 2005 r. Wójta Gminy określająca skarżącemu zobowiązanie podatkowe za 2005 r. w kwocie 428,50 zł. Nie jest zatem tak, jak podaje skarżący, że owa decyzja została decyzją ostateczną uchylona. Ponadto należy podzielić pogląd WSA w Olsztynie, że podatek od nieruchomości i podatek rolny mają charakter roczny, a obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. W związku z powyższym nawet uchylenie decyzji dotyczącej obowiązku podatkowego na 2005 r. nie może rozstrzygać o obowiązku podatkowym na kolejne, poszczególne lata. W aktach sprawy nie widnieje również informacja, że organy podatkowe wydawały decyzje wymiarowe za lata od 2008 do 2013 w oparciu o uchyloną decyzję Wójta Gminy z dnia 27 października 2005 r. o zmianie decyzji ostatecznej ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za 2005 r. W konsekwencji zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego przez nieuwzględnienie art. 240 § pkt 7 o.p. uznać należy za niezasadny, a orzeczenie WSA w Olsztynie za odpowiadające prawu. 3.3. Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.