II FSK 1920/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA del. Artur Kot (sprawozdawca), protokolant Bartłomiej Ryś, po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1677/16 w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 17 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 22 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1677/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej także jako "WSA" lub "Sąd I instancji") oddalił skargę K. S. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor IS" lub "DIS") w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, jak i innych orzeczeń sądów administracyjnych wymienionych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej zwana: "CBOSA"). Podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektora IS stanowił art. 162 § 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej: "Op"). 2.1. Jak wynika z uzasadnienia wyroku WSA, spór dotyczy oceny stanowiska Dyrektora IS, który przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż zaistniały okoliczności, które świadczyłyby o braku jego winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Decyzja ta została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi skarżącego za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z przepisami art. 144a § 1 i art. 152a § 1 Op, 12 kwietnia 2016 r., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy dowodu w postaci urzędowego potwierdzenia doręczenia (dalej "UPD", k. 13 akt administracyjnych). Zdaniem Dyrektora IS, z akt sprawy nie wynika, że przyczyną niezłożenia odwołania w terminie było nieprawidłowe działanie systemu e-PUAP. Tego samego dnia została bowiem skutecznie doręczona na ten sam adres elektroniczny temu samemu pełnomocnikowi inna decyzja, wydana dla K. S. (żony skarżącego). Pracownik kancelarii pełnomocnika skarżącego potwierdził odbiór obu decyzji dotyczących solidarnej odpowiedzialności małżonków jako członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe. Fakt, że pominął decyzję wydaną dla skarżącego świadczy zaś o braku należytej staranności. Dyrektor IS wskazał, że w przypadku doręczenia pism za pośrednictwem platformy e-PUAP, po pobraniu przesłanego na adres skrzynki elektronicznej dokumentu istnieje nadal możliwość zapoznania się z jego treścią. Czyli pełnomocnik skarżącego nie został pozbawiony możliwości wglądu do dokumentu. Nie dał zatem wiary twierdzeniom pełnomocnika skarżącego co do tego, że dopiero 2 sierpnia 2016 r. ustała przyczyna polegająca na braku wiedzy o istnieniu przedmiotowej decyzji. 2.2. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej "Ppsa") uznał, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, że skarżący nie uprawdopodobnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, pozwalającej na zastosowanie art. 162 § 1 Op. Podzielił przy tym pogląd, że przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona, w tym osoba, którą się posłużyła, dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. WSA stwierdził, że wydana dla skarżącego decyzja została doręczona 12 kwietnia 2016 r., co wynika z treści znajdującego się w aktach sprawy urzędowego potwierdzenia doręczenia (UPD, k. 13 akt administracyjnych), w trybie przepisów art. 144a § 1 i art. 152a § 1 Op. Skarżący nie uprawdopodobnił braku możliwości odbioru pisma z platformy e-PUAP oraz możliwości odczytu pisma na tej platformie. Nie uwiarygodnił nadto wskazanych we wniosku okoliczności, że po kliknięciu na dwie dostarczone decyzje system wyświetlił na ekranie dwukrotnie decyzję dotyczącą K. S. Sąd pierwszej instancji przyjął, że doręczona decyzja nie została wydrukowana wskutek przeoczenia pracownika kancelarii pełnomocnika skarżącego. Taki błąd nie może zaś zostać oceniony jako oczywista omyłka. 3. Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji pełnomocnik skarżącego (adwokat) postawił na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa zarzuty naruszenia przez WSA w Gdańsku art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 Ppsa poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli przepisu zastosowanego przez organ podatkowy, tj. art. 162 § 1 Op, a polegającej na uznaniu, że nie zaistniała przesłanka do przywrócenia terminu do złożenia odwołania w postaci niezawinionego uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia skargi, co miało wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy, gdyż uniemożliwiło merytoryczne rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania, a gdyby Sąd uznał, że po stronie skarżącego brak było świadomości co do wydania decyzji i upływu terminu do jej zaskarżenia, a strona uprawdopodobniła to zdarzenie, skargę by uwzględnił. Podtrzymał zatem swoją dotychczasową argumentację sprowadzającą się do stwierdzenia, że jego pełnomocnik nie miał możliwości zapoznania się z wydaną w sprawie decyzją orzekającą o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki i wniesienia odwołania od tej decyzji w terminie, z powodu błędu w systemie e-PUAP, który wywołał omyłkę w zakresie odbioru korespondencji. Powyższe było wynikiem błędu o charakterze obiektywnym, niezawinionym przez stronę. Niezawiniony błąd pracownika odpowiedzialnego za odbiór poczty nie był zatem przyczyną uchybienia terminowi, lecz konsekwencją wygenerowania przez program błędnej decyzji. Pełnomocnik skarżącego wystąpił zatem o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. 3.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, występując o jej oddalenie w całości, zasądzenie na rzecz Dyrektora IAS zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie, pełnomocnik (radca prawny) Dyrektora IAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. 4.1. Ze względu na sposób sformułowania zarzutów zawartych we wniesionej skardze kasacyjnej, celowe jest przypomnienie podstawowych zasad dotyczących wymogów skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednakże z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Przepis art. 174 Ppsa stanowi, że skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Kwestie dotyczące ustalenia stanu faktycznego podważać można za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania podatkowego. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej i należytego uzasadnienia. Zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 Ppsa wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez Sąd pierwszej instancji, czy działające w sprawie organy podatkowe. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych poprzez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało. Zarzuty kasacyjne nie odpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają ocenę ich zasadności, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia. 4.2. We wniesionym środku zaskarżenia jego autor postawił Sądowi pierwszej instancji zarzut procesowy, na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa, dotyczący naruszenia art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 Ppsa poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli przepisu zastosowanego przez organ podatkowy, tj. art. 162 § 1 Op. Zauważyć zatem należy, że w świetle art. 3 § 1 i 2 Ppsa sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej, orzekając na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa w sprawach ze skarg między innymi na postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym. Nie dokonują zatem kontroli przepisu zastosowanego przez organ podatkowy. Kontrolują działalność organu podatkowego, w tym sposób zastosowania określonego przepisu w realiach danej sprawy. 4.3. Z treści skargi kasacyjnej wynika, że jej istota sprowadza się do zarzutu naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w związku z art. 162 § 1 Op poprzez oddalenie przez Sąd pierwszej instancji skargi zamiast uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora IS odmawiającego przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Autor skargi kasacyjnej nie postawił jednak zarzutów dotyczących ustalenia stanu faktycznego. 5.1. Skoro w skardze kasacyjnej nie został podważony zaakceptowany rzez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny przyjęty przez organ podatkowy jako miarodajny, to znaczy, że Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 Ppsa związany jest ustaleniami faktycznymi przyjętymi za podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku. Przyjąć zatem należy za Sądem pierwszej instancji, że decyzja organu podatkowego pierwszej instancji została skarżącemu skutecznie doręczona 12 kwietnia 2016 r., zgodnie z tym, co wynika z akt sprawy. Doręczona decyzja nie została wydrukowana wskutek przeoczenia pracownika kancelarii pełnomocnika skarżącego, a nie wskutek braku możliwości odbioru pisma z platformy e-PUAP, czy też braku możliwości odczytu pisma na tej platformie. 5.2. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że taki błąd nie może zostać oceniony jako oczywista omyłka, lecz jako niedołożenie należytej staranności przez pracownika kancelarii pełnomocnika skarżącego, który miał możliwość wglądu do decyzji (dokumentu) doręczonej w trybie przepisów art. 144a § 1 oraz art. 152a § 1 Op. Tego samego dnia doręczona została pełnomocnikowi skarżącego decyzja o solidarnej odpowiedzialności, wydana dla żony skarżącego jako drugiego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, za zaległości podatkowe spółki. Decyzja ta została wydrukowana. Jednocześnie została doręczona decyzja wydana dla skarżącego, która nieznacznie, ale jednak różniła się oznaczeniem od decyzji wydanej dla jego żony. Skarżący nie uwiarygodnił nadto wskazanych we wniosku okoliczności, że po kliknięciu na dwie dostarczone decyzje system wyświetlił na ekranie dwukrotnie decyzję dotyczącą K. S. (żony skarżącego). Nie sposób zatem mówić o braku jakiejkolwiek winy ze strony pracownika kancelarii adwokackiej pełnomocnika skarżącego, a przez to ze strony pełnomocnika skarżącego. W konsekwencji nie sposób mówić o braku jakiejkolwiek winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, gdyż za brak należytego działania przedstawiciela strony odpowiedzialność ponosi sama strona (zob. wyrok NSA z 7 marca 2014 r., II FSK 791/1 i powołane tam orzecznictwo, przywołany przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku). 5.3. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny za trafne uznał stanowisko Sądu pierwszej instancji, który za prawidłowe uznał stanowisko Dyrektora IS co do tego, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanki do zastosowania art. 162 § 1 Op, czyli braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Sąd pierwszej instancji nie naruszył zatem art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 Ppsa oraz w związku z art. 162 § 1 Op, oddalając skargę wniesioną przez skarżącego na postanowienie Dyrektora IS w przedmiocie odmowy przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania. 6. W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargą kasacyjną na podstawie art. 184 Ppsa, gdyż postawione w niej zarzuty okazały się niezasadne. Na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 210 § 1 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.