II FSK 1833/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędziowie: NSA Grażyna Nasierowska, WSA del. Maciej Kurasz (sprawozdawca), Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 1894/15 w sprawie ze skargi T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 7 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1894/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") oddalił skargę spółki komandytowej z siedzibą w P. T. (dalej jako "skarżąca", "strona" lub "spółka") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 7 września 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. 2. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawił następujący stan faktyczny: decyzją z dnia 28 maja 2015 r. Wójt Gminy Z. odmówił umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za okres od października 2014 r. do marca 2015 r. w kwocie 17.753 zł. 3. Od wymienionej decyzji spółka złożyła odwołanie, domagając się uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia zaległości podatkowej, względnie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. 4. Postanowieniem z dnia 7 września 2015 r, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy stwierdziło, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm. dalej – "O.p."). Kolegium wskazując na potwierdzenie odbioru przesyłki pocztowej zauważyło, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona stronie w dniu 8 czerwca 2015 r., co zostało potwierdzone podpisem osoby upoważnionej. Z kolei przesyłka zawierająca odwołanie od decyzji, sporządzone w dniu 22 czerwca 2015 r., została nadana w tym samym dniu (22 czerwca 2015 r.) w placówce I.. sp. z o.o. i wpłynęła do Urzędu Gminy w Z. w dniu 24 czerwca 2015 r. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznanie zachowania terminu z chwilą nadania przesyłki, przepis art. 12 § 6 O.p. wiąże z nadaniem pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r., poz. 1529) albo w polskim urzędzie konsularnym. Wyznaczonym operatorem pocztowym w myśl art. 178 ust. 1 w związku z art. 192 tej ustawy, jest w okresie 3 lat od dnia 1 stycznia 2013 r. Poczta Polska S.A. W konsekwencji, doręczenie przesyłki za pośrednictwem operatora niebędącego Pocztą Polską S.A., następuje w dniu faktycznego jej dostarczenia do organu podatkowego, co w sprawie miało miejsce w dniu 24 czerwca 2015 r., a więc po upływie wyznaczonego w przepisie art. 223 § 2 pkt 1 O.p. terminu 14-dniowego (termin upływał z dniem 22 czerwca 2015 r.). 5. W skardze na to postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, spółka wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazując na naruszenie art. 121 § 2 w związku z art. 12 § 6 i w związku z art. 210 § 1 pkt 7 O.p. W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że decyzja Wójta Gminy Z., wbrew twierdzeniu Kolegium, nie zawierała prawidłowego pouczenia o jej zaskarżeniu, a mianowicie nie określała wyczerpująco trybu wniesienia odwołania. Wprawdzie organ pouczył, w jakim terminie i do jakiego organu odwołanie należy wnieść, natomiast nie poinformował o obowiązku skorzystania z usług Poczty Polskiej S.A., co było jego prawnym obowiązkiem. Wobec tego zaniechania, było dopuszczalne - zdaniem strony - nadanie pisma za pośrednictwem innych operatorów pocztowych. 6. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. 7. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę podniósł m.in., że stosownie do przepisu art. 12 § 6 pkt 2 O.p., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe. Według przepisów tej ustawy, normującej zasady świadczenia usług pocztowych w obrocie krajowym i zagranicznym, za operatora pocztowego uważa się przedsiębiorcę uprawnionego do świadczenia tych usług, na podstawie wpisu do rejestru operatorów pocztowych (art. 3 pkt 12), zaś operatora wyznaczonego - operatora pocztowego zobowiązanego do świadczenia usług powszechnych (art. 3 pkt 13). Ponieważ przepis art. 12 § 6 pkt 2 O.p skutek zachowania terminu łączy z nadaniem pisma w polskiej placówce operatora wyznaczonego (gdy chodzi o nadanie w Polsce), to takiego skutku nie wywołuje nadanie pisma w placówce operatora, nie będącego operatorem wyznaczonym, jakim w okolicznościach przedmiotowego przypadku był operator I. sp. z o.o. Zatem w przypadku skorzystania z usług tego operatora, spółka nie mogła liczyć na zastosowanie wobec niej regulacji art. 12 § 6 pkt 2 O.p. W tym przypadku ocena dochowania terminu winna uwzględniać dzień faktycznego otrzymania odwołania przez organ. W niniejszej sprawie odwołanie zostało faktycznie otrzymane przez organ w dniu 24 czerwca 2015 r., a więc po upływie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania (art. 223 § 2 pkt 1 O.p.). Tego rodzaju konkluzja wyrażona w zaskarżonym postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego, była zatem prawidłowa. 8. W skardze kasacyjnej pełnomocnik strony zarzucił zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt. 1 c p.p.s.a. w związku z art. 12 § 6 O.p. w związku z art. 121 § 2 O.p. w związku z art. 210 § 1 pkt 7 O.p. poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia podczas gdy skarżący nie został pouczony w toku postępowania podatkowego przed organem pierwszej instancji, że dla zachowania terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania należy nadać pismo w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529) oraz uznanie przed Sąd pierwszej instancji, że nadanie pisma przez skarżącego za pośrednictwem operatora I. Sp. z o.o. nie skutkuje zachowaniem terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 28 maja 2015 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego winien uwzględnić skargę wobec zachowania terminu do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy na zasadzie art. 188 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 7 września 2015 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w ocenie skarżącego Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że nie istniał obowiązek pouczenia strony o wymogu korzystania wyłącznie z usług operatora pocztowego - Poczty Polskiej S.A. W tym zakresie Skarżący powołał się na zdanie odrębne do uchwały NSA z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt I OPS 1/15 s. T. Kolanowskiego wskazujące na potrzebę informowania strony o statusie Poczty Polskiej jako operatora wyznaczonego. 9. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy nie skorzystało z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie. 10. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że stan faktyczny w sprawie nie budzi wątpliwości. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił, że decyzja organu pierwszej instancji w sprawie odmowy umorzenia zaległości została doręczona stronie w dniu 8 czerwca 2015 r., co zostało potwierdzone podpisem osoby upoważnionej. Z kolei przesyłka zawierająca odwołanie od decyzji, sporządzone w dniu 22 czerwca 2015 r., została nadana w tym samym dniu (22 czerwca 2015 r.) w placówce I.. sp. z o.o. i wpłynęła do Urzędu Gminy w Z. w dniu 24 czerwca 2015 r. W skardze kasacyjnej strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt. 1 c p.p.s.a. w związku z art. 12 § 6 O.p. w związku z art. 121 § 2 O.p. w związku z art. 210 § 1 pkt 7 O.p. poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia podczas gdy skarżący nie został pouczony w toku postępowania podatkowego przed organem pierwszej instancji, że dla zachowania terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania należy nadać pismo w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529) oraz uznanie przed Sąd pierwszej instancji, że nadanie pisma przez skarżącego za pośrednictwem operatora I. Sp. z o.o. nie skutkuje zachowaniem terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 28 maja 2015 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd kasacyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie. Podnieść należy, że zgodnie z art. 12 § 6 pkt 2 O.p. w brzmieniu obowiązującym w sprawie termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529) albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Zgodnie natomiast z treścią art. 178 ust. 1 ustawy Prawo pocztowe rolę operatora wyznaczonego w ciągu 3 lat od dnia wejścia w życie tej ustawy, a więc od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. pełni Poczta Polska S.A. Oznacza to, iż w wymienionym okresie tylko nadanie przesyłki w placówce Poczty Polskiej S.A. pozwala na przyjęcie, iż nadanie to jest równoznaczne z terminowym wniesieniem pisma do organu I instancji. Skutku takiego nie wywołuje natomiast nadanie przesyłki przed upływem terminu do wniesienia odwołania za pośrednictwem operatora prywatnego takiego jak operator pocztowy I. z uwagi na to, że nie jest on operatorem wyznaczonym w rozumieniu ustawy. W takim wypadku datą złożenia odwołania nie jest data nadania pisma, ale data wpływu przesyłki do siedziby organu I instancji. Powyższe stanowisko potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych: wyrok WSA w Warszawie z 17 września 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1467/14, postanowienia NSA z 23 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 603/14, z 22 maja 2014 r., sygn. akt II OZ 487/14, z 22 maja 2014 r., sygn. akt I FZ 120/14, z 20 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 200/14, z 5 września 2014 r., sygn. akt I OZ 710/14. 11. Stanowisko powyższe można również poprzeć uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2015 r., sygn. akt I OPS/15, dotyczącą analogicznej kwestii występującej na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "oddanie przed upływem przewidzianego prawem terminu pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej innego operatora niż operator wyznaczony w rozumieniu art. 83 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w zw. z art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529) nie skutkuje zachowaniem terminu w sytuacji, gdy pismo dostarczono sądowi po jego upływie." 12. Odnośnie zarzutu, że organ nie poinformował skarżącej o zasadach jakie obowiązują w zakresie wysyłania korespondencji do organów, Sąd wskazuje, że przepisy nie zobowiązują organu administracji do pouczania strony jakie obowiązki wynikają z art. 12 § 6 pkt 2 O.p. i kto aktualnie pełni rolę operatora wyznaczonego. Powyższe potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym odnoszący się do art. 9 K.p.a., wyrok NSA z 8 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1507/12, w którym stwierdzono, że: "artykuł 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa. Nie może być utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów czy zastępowaniem jej aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Zasady ogólne k.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej." Powyższe orzeczenie zostało wydane co do wykładni przepisów K.p.a., jednakże z uwagi na analogiczne brzmienie przepisów może odnosić się także do niniejszej sprawy rozstrzyganej na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Podkreślenia wymaga, że przepisy nie wyłączają możliwości wnoszenia odwołania za pośrednictwem innych operatorów niż operator wyznaczony. Strona może skorzystać z usług dowolnego operatora pocztowego, jednakże dla dochowania terminu do wniesienia odwołania musi mieć na uwadze obowiązujące przepisy, w tym przywołany art. 12 § 6 pkt 2 O.p. określający wyjątek od ogólnej zasady dotyczącej liczenia terminów procesowych. Nadanie odwołania za pośrednictwem operatora I. nie oznacza skorzystania z usług operatora nieuprawnionego, a skutkuje jedynie innym sposobem ustalania dochowania terminu do wniesienia odwołania, a mianowicie znaczenie ma tu wyłącznie data wpływu do organu. Z tych względów Sąd kasacyjny stwierdził, że zaskarżony wyrok Sądu administracyjnego był zgodny z prawem. 13. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalając skargę kasacyjną.