II FSK 1813/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 3 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w A. od postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie z dnia z 14 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Rz 116/13 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi G. Spółka z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w A. z dnia 17 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie.

1. Postanowieniem z 14 marca 2013 r., I SA/Rz 116/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę G. Spółka z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z 17 grudnia 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że sąd dokonując kontroli w tym zakresie, niezależnie od zarzutów i wniosków skargi, doszedł do przekonania, że zachodzi sytuacja obligująca go do odrzucenia skargi, jako "przedwczesnej". Radca prawny A. K. był należycie umocowany do reprezentowania Spółki w postępowaniu odwoławczym, a Dyrektor izby skarbowej w bezpodstawny sposób pominął pełnomocnika, doręczając m.in. swoją decyzję z dnia 17 grudnia 2012 r. bezpośrednio spółce. Takie działanie musi oznaczać, że doręczenie tej decyzji jest prawnie bezskuteczne, a więc nie została ona wprowadzona do obrotu prawnego, co oznacza, że nie otworzył się termin do zaskarżenia jej poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego. 2. W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie dyrektor izby skarbowej zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie: 1) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej jako "P.u.s.a."), w zw. z art. 3 § 1, art. 58 § 1 pkt 6, art. 133 § 1, art. 141 § 4 P.p.s.a., w zw. z art. 166 P.p.s.a., w zw. z art. 137 § 3 oraz art. 180 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749; dalej jako: "O.p."), poprzez wydanie postanowienia i sporządzenie jego uzasadnienia, po dokonaniu błędnej oceny stanu faktycznego sprawy, polegającej na uznaniu - wbrew zgromadzonym w aktach sprawy dokumentom i wbrew prawidłowo ustalonym przez organ odwoławczy okolicznościom - że pełnomocnictwo dla radcy prawnego A. K. zostało udzielone do postępowania przed organem odwoławczym w sytuacji, gdy okoliczność ta nie wynikała ani z treści pełnomocnictwa, ani z dokumentów, w tym oświadczeń strony, a z art. 137 § 3 O.p. wynika jednoznaczny obowiązek złożenia pełnomocnictwa do akt sprawy, 2) art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a., w zw. z art. 3 § 1, art. 58 § 1 pkt 6, art. 133 § 1, art. 141 § 4 P.p.s.a., w zw. z art. 166 P.p.s.a., art. 137 § 4 O.p. w zw. z art. 88 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) poprzez błędnie dokonaną ocenę stanu faktycznego sprawy i niewzięcie pod uwagę charakteru zalegającego w aktach organu pierwszej instancji pełnomocnictwa, tj. przyjęcie - wbrew jego treści - że upoważnia ono radcę prawnego A. K. do reprezentowania spółki przed Dyrektorem Izby Skarbowej w R. w postępowaniu odwoławczym dotyczącym określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r., 3) art. 137 § 3 O.p. poprzez jego błędną interpretację, a w konsekwencji niezasadne przyjęcie, że "akta" o których mowa w tym przepisie stanowią akta postępowania przed organem pierwszej i drugiej instancji łącznie, a tym samym pełnomocnictwo dołączone do akt postępowania kontrolnego rozciąga się na prowadzone postępowanie odwoławcze, 4) art. 52 § 1 i § 2, art. 58 § 1 pkt 6, oraz art. 151 P.p.s.a., w zw. z art. 137 § 3 oraz art. 212 O.p. poprzez odrzucenie skargi, w sytuacji gdy brak było podstaw do uznania, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi sytuacja obligująca go do odrzucenia skargi, jako "przedwczesnej", gdyż zdaniem sądu decyzja nie została doręczona pełnomocnikowi, 5) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 153 oraz art. 166 P.p.s.a. poprzez uzasadnienie postanowienia odrzucającego skargę w sposób który pozostawia wątpliwości co do kierunku dalszego postępowania, co narusza prawo w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu choć nie wszystkie jej zarzuty są zasadne. Skargę na decyzję wnosi się do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie (art. 53 § 1 P.p.s.a.). Skuteczność doręczenia oceniać należy według przepisów, które regulują postępowanie w sprawach zakończonych zaskarżonym rozstrzygnięciem. W myśl art. 136 O.p., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Stosownie do art. 137 § 3 (zdanie pierwsze) O.p., pełnomocnik dołącza do akt sprawy oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Natomiast art. 145 § 1 ab initio i art. 145 § 2 O.p. stanowi, iż pisma doręcza się stronie, a jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Należy przyjąć, że obowiązek doręczania pism dotyczy tylko pełnomocnika ustanowionego w sprawie (art. 137 O.p.). Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone do protokołu, zaś pełnomocnik zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z przepisów tych wynika zatem, że organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt. Istotą art. 137 § 3 O.p. jest ocena, czy w konkretnej sprawie działa skutecznie ustanowiony pełnomocnik a nie techniczna czynność przedłożenia dokumentu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że jak wynika z pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą 20 lipca 2010 r. (k. 150 akt adm.) spółka udzieliła A. K. pełnomocnictwa we "wszelkich sprawach przed [...] organami administracyjnymi, Urzędami Skarbowymi oraz Urzędami Kontroli Skarbowej i wszystkimi instancjami właściwymi w sprawach podatkowych oraz zobowiązań publicznoprawnych [...]". Spółka, w piśmie z 26 października 2012 r., odpowiadając m.in. na pytanie czy jest reprezentowana przez pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym wskazała, że dokument pełnomocnictwa (do działania również przed organem drugiej instancji) znajduje się już w aktach sprawy. Słusznie zatem uznał sąd pierwszej instancji, że ww. pełnomocnik był umocowany do reprezentowania spółki w postępowaniu odwoławczym i to jemu powinna zostać doręczona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w R. z 17 grudnia 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r. zgodnie z dyspozycją art. 137 O.p. Z uwagi na powyższe za niezasadne należy uznać zarzuty sformułowane w pkt 1-3 skargi kasacyjnej. Jednakże błędnie sąd pierwszej instancji ocenił, że zaskarżona decyzja nie weszła do obrotu prawnego. Decyzja została doręczona, choć wadliwie z uwagi na naruszenie 145 § 2 O.p. gdyż została skierowana do strony, a nie do ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Decyzja wraz z potwierdzeniem jej odbioru została włączona do akt sprawy, spółka wniosła natomiast skargę na ww. rozstrzygnięcie i nie podnosiła zarzutu wadliwości doręczenia. W takiej sytuacji na potrzeby rozpoznawanej sprawy nie można twierdzić, że decyzja z 17 grudnia 2012 r. nie weszła do obrotu prawnego. To, że przy jej doręczeniu nie zostały dochowane wszystkie wymogi przewidziane w art. 145 § 2 O.p. nie miało wpływu na podważenie tego, że strona otrzymała przesyłkę i się z nią zapoznała. Zapewniona tym samym została funkcja gwarancyjna przepisów o doręczeniach, a organ podatkowy nie miał podstaw do uznania braku związania wydaną przez siebie decyzją (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2010 r., II FSK 1490/09). Skarga zatem na ww. decyzję nie mogła zostać uznana za przedwczesną i w rezultacie zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Zasadny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. albowiem uzasadnienie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej wytycznych, nie spełnia wymogów tego przepisu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów za trafny należy uznać zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 52 § 1 i § 2, art. 58 § 1 pkt 6, oraz art. 151 P.p.s.a., w zw. z art. 137 § 3 oraz art. 212 O.p. Uzasadnia to uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. Sąd ponownie rozpoznając sprawę powinien rozstrzygnąć czy stwierdzone uchybienie stanowi podstawę do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. w zw. z art. art. 240 § 1 pkt 4 w zw. z art. 241 § 1 O.p. uwzględniając, że w treści ostatniego przepisu mowa o "żądaniu strony" i że w okolicznościach danej sprawy wobec złożenia skargi przez profesjonalnego pełnomocnika niepodnoszącego zarzutu wadliwego doręczenia została spełniona gwarancyjna funkcja przepisów regulujących doręczenia. Jeżeli sąd pierwszej instancji przesądzi o braku podstaw do zastosowania art. 145 §1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a., to w dalszej kolejności rozpozna sprawę co do istoty. Wniosek wnoszącego skargę kasacyjną o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania nie mógł być uwzględniony. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 199 P.p.s.a obciążają one strony. Art. 203 P.p.s.a. nie przewiduje bowiem możliwości zwrotu na jego rzecz kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie odrzucające skargę (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2008 r., I OPS 4/07, opubl. w ONSAiWSA z 2008 r., nr 2, poz. 23). Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.