II FSK 1795/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Grażyna Nasierowska, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 18 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3731/16 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 16 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 16 września 2016r. Minister Finansów (dalej: Minister) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 25 listopada 2015r., oddalające skargę A. M. (dalej: Skarżąca) na czynność egzekucyjną Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. w postaci zajęcia nieruchomości położonej w B., dokonaną zawiadomieniem z dnia 29 września 2015r. Wyrokiem z dnia 17 listopada 2017r., sygn. akt III SA/Wa 3731/16 (dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że wbrew twierdzeniom Skarżącej, zostało jej doręczone zawiadomienie o zajęciu nieruchomości. Skarżąca w złożonej skardze kasacyjnej, zarzuciła powyższemu wyrokowi naruszenie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 110c § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014r., poz. 1619 ze zm. – dalej: u.p.e.a.), poprzez oddalenie skargi i uznanie czynności egzekucyjnej za skuteczną w sytuacji, gdy czynność egzekucyjna podjęta została w stosunku do nieruchomości stanowiącej wyłączną własność Skarżącej, która wbrew wynikającemu z ustawy obowiązkowi nie została uprzednio wezwana do wykonania obowiązku w zakreślonym terminie. W oparciu o tak przedstawiony zarzut, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazała, że z uwagi na szczególny charakter art. 110c § 2 u.p.e.a., wymogi w nim zawarte nie mogą być spełnione poprzez doręczenie pisma osobie, która nie odpowiada "z nieruchomości". Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że egzekucję prowadzono w stosunku do obojga małżonków, jako że egzekucję z nieruchomości można było prowadzić tylko co do Skarżącej. Nie można zająć nieruchomości w trybie wyżej wskazanego przepisu, kierując wezwanie zapłaty z pouczeniem o dalszych rygorach do osoby innej niż właściciel nieruchomości. Skoro zatem Skarżąca wezwania wymaganego przepisem art. 110c § 2 u.p.e.a. nie otrzymała, to zajęcie nieruchomości jest bezskuteczne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu. Przed odniesieniem się do podniesionych zarzutów, należy wskazać, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 p.p.s.a. Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i sąd pierwszej instancji. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Ponadto przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Zaznaczyć przy tym należy, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji, o czym świadczy właśnie wskazane wyżej związanie podstawami skargi kasacyjnej, sprowadzające się do tego, że zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego określa autor skargi kasacyjnej podnosząc naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania. Sąd kasacyjny nie ma nie tylko obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Określenie danej podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd pierwszej instancji nie naruszył również innych przepisów, niedostrzeżonych lub pominiętych przy formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2017r. (sygn. akt II OSK 2702/16 – CBOSA), zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Powyższe uwagi były konieczne z uwagi na sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej i jej uzasadnienie. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 110c § 2 u.p.e.a., który stanowi, że zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Argumentacja skargi kasacyjnej oparta została na twierdzeniu, że Skarżąca nie otrzymała wezwania o którym mowa w powyższym przepisie i tym samym zajęcie jest nieskuteczne. Skarżąca nie kwestionowała natomiast, że wezwanie takie zostało sporządzone, jak również nie twierdziła, że nie zawiera ono wymaganych elementów, w tym wskazania Skarżącej, jako adresata tego wezwania. Skarżąca nie wskazała zatem, w czym upatruje naruszenia art. 110c § 2 u.p.e.a. W konsekwencji zarzut naruszenia tego przepisu, uznać należy za niezasadny. Twierdzenie Skarżącej, że nie doszło do doręczenia wezwania, nie zostało natomiast poparte podniesieniem zarzutów naruszenia stosowanych przepisów. Sam art. 110c § 2 u.p.e.a., nie reguluje bowiem kwestii doręczenia wezwania o którym mowa w tym przepisie. Doręczenia w postępowaniu egzekucyjnym, dokonywane są na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ze zm. – dalej k.p.a.) w związku z art. 18 u.p.e.a. Skarżąca nie zarzuciła naruszenia przepisów k.p.a., regulujących doręczenia pism w postępowaniu egzekucyjnym, zaś Naczelny Sąd Administracyjny, co zostało wskazane we wcześniejszej części uzasadnienia, nie może formułować za Skarżącą zarzutów naruszenia przepisów przez wojewódzki sąd administracyjny. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika jednoznacznie, że doszło do doręczenia Skarżącej wezwania o którym mowa w art. 110c § 2 u.p.e.a., zaś Skarżąca twierdzenia tego nie podważyła, poprzez podniesienie stosownych zarzutów. Za niezasadny należało w konsekwencji uznać zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., która ma charakter "wynikowy", skoro określono w nim, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Do naruszenia tego przepisu mogłoby dojść jedynie wtedy, gdyby wojewódzki sąd administracyjny istotnie nie dostrzegł przesłanek nakazujących mu wzruszyć zaskarżony akt (w niniejszej sprawie postanowienie Ministra) i oddalił skargę, a te przesłanki w sprawie w rzeczywistości występowały. Naczelny Sąd Administracyjny miałby w konsekwencji podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku jedynie w sytuacji, gdyby strona skarżąca kasacyjnie wykazała, że sąd pierwszej instancji, nie dostrzegł naruszeń prawa i błędnie oddalił skargę na podstawie omawianego przepisu. W rozpatrywanej sprawie Skarżąca wymogów tych nie spełniła. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, za podstawę rozstrzygnięcia przyjmując art. 184 p.p.s.a.