II FSK 1794/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Joanna Bańbura, po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. [...] S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 834/11 w sprawie ze skargi K. [...] S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA") w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 834/11, oddalił skargę K. [...] S.A. w K. (dalej: "Spółka") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "SKO") z dnia 28 czerwca 2011 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Podstawą prawną powyższego orzeczenia był art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, że pismem z dnia 27 grudnia 2010 r. Spółka złożyła zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: "Naczelnik US") na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 21 grudnia 2010 r. wystawionych przez Prezydenta Miasta R. (dalej: "Prezydent Miasta"). Podstawą zgłoszonych zarzutów stała się okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). Zdaniem Spółki właściwym do prowadzenia egzekucji administracyjnej w przedmiotowej sprawie jest Prezydent Miasta, a nie Naczelnik US. Odnosząc się do treści zgłoszonego zarzutu wierzyciel – Prezydent Miasta, postanowieniem z dnia 20 stycznia 2011 r. uznał, że jest on nieuzasadniony. Uzasadniając swoje stanowisko wierzyciel stwierdził, iż działał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w zakresie określenia właściwości rzeczowej i miejscowej organu egzekucyjnego do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. art. 19, art. 22 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2011 r. SKO utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, że zarzut Spółki dotyczący prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny nie jest zasadny, albowiem organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego mającego na celu przymusowe wyegzekwowanie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości należnego Gminie R., jest Naczelnik US. W skardze na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. — Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 2009 r. Nr 145, poz. 206 ze zm., dalej: "przepisy wprowadzające") w zw. z art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (Dz. U. Nr 36, poz. 224 ze zm., dalej: "ustawa o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz miejskich sfer publicznych"). W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. WSA, po krótkiej wzmiance na temat zasad kontroli sądowoadministracyjnej, wskazał, iż spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii właściwości organu egzekucyjnego, a w szczególności do rozstrzygnięcia, który z organów - Prezydent Miasta, czy Naczelnik US jest organem właściwym rzeczowo i miejscowo dla zobowiązanej Spółki, uwzględniając, iż należy ona do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. 2004 r. Nr 121, poz. 1267, ze zm., dalej: "u.u.i.s."). Zdaniem WSA, trafnie organ odwoławczy wykazał, że o ile w rozpatrywanej sprawie właściwość rzeczowa (art. 19 § 2 u.p.e.a.) Prezydenta Miasta w dochodzonych egzekucyjnie należnościach pieniężnych istniała, to z uwagi na brak właściwości miejscowej (art. 22 § 2 u.p.e.a.) działanie tego podmiotu jako uprawnionego do przymusowego wyegzekwowania tego obowiązku wyłączała jego działanie. Postępowanie egzekucyjne może prowadzić właściwy organ gminy o statusie miasta (art. 19 § 2 u.p.e.a.), wyłącznie wtedy, kiedy jednocześnie posiada właściwość miejscową, zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. Zatem w rozpatrywanej sprawie organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec Spółki, jako podmiotu spełniającego kryteria art. 5 ust. 9b u.u.i.s, był Naczelnik US wskazany w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209, poz. 2027 ze zm., dalej: "rozporządzenie"), tj. Naczelnik US. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art.151 p.p.s.a., WSA skargę oddalił. W skardze kasacyjnej Spółka (zastępowana przez pełnomocnika – radcę prawnego) wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia: a) przepisów postępowania, tj.: - art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: "p.u.s.a."), wobec pominięcia przy rozpoznawaniu sprawy art. 87 ust. 1 przepisów wprowadzających a także obowiązującego od dnia 31 grudnia 1998 r. art. 2 ust. 4 ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz miejskich sfer publicznych, - art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 4 p.u.s.a., wobec pominięcia, że do ustalenia oraz określenia należności pieniężnych z tytułu podatku od nieruchomości przysługujących danej gminie właściwy w pierwszej instancji jest jedynie organ podatkowy tej gminy, b) naruszenie prawa materialnego, tj.: - 22 § 2 u.p.e.a., wobec uwzględnienia tego przepisu w sytuacji, w której właściwość rzeczowa dla określonego rodzaju spraw pozostaje w kompetencji tylko jednego organu egzekucyjnego, - art. 19 § 1 w zw. z § 2 u.p.e.a., wobec uznania, że do właściwości rzeczowej naczelnika urzędu skarbowego należy prowadzenie egzekucji administracyjnej mającej za przedmiot należność pieniężną ustaloną lub określoną przez właściwy organ gminy o statusie miasta, na rzecz którego na mocy art. 2 ust. 4 ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz miejskich sfer publicznych, przeszły jako zadania własne, zadania i odpowiadające kompetencje należące dotychczas do urzędów skarbowych, określone w art. 19 u.p.e.a., w sytuacji gdy egzekucja nie jest prowadzona z nieruchomości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostały uszczegółowione powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny za nie trafny uznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 4 p.u.s.a. Za nieusprawiedliwione należy także uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. przepisy art. 22 § 2 u.p.e.a. oraz przepisy art. 19 § 1 w zw. z § 2 u.p.e.a. Odnosząc się w szczególności do podniesionego przez K. [...] S.A. zarzutu dotyczącego pominięcia przy rozpoznawaniu sprawy art. 87 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a także obowiązującego do dnia 31 grudnia 1998 r. art. 2 ust. 4 ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o strefach usług publicznych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że brak szczegółowej analizy powyższych przepisów pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. W myśl postanowień art. 87 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zadania i odpowiadające im kompetencje przejęte przez gminy o statusie miasta na podstawie art. 2 ust. 4 ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych stały się zadaniami i kompetencjami tych miast. Z kolei, na mocy art. 2 ust. 4 powołanej wyżej ustawy do właściwości organów gmin przeszły jako zadania własne, zadania i odpowiadające im kompetencje należące dotychczas do urzędów skarbowych, określone w art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej u.p.e.a., w zakresie należności z tytułu podatków i opłat, dla których organ gminy jest właściwy do ich ustalania i pobierania. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że odzwierciedleniem cytowanych regulacji prawnych jest art. 19 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że właściwy organ gminy o statusie miasta wymienionej w odrębnych przepisach jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub pobierania jest właściwy ten organ. Zgodnie zaś z art. 19 § 1 u.p.e.a., naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Nie ulega wątpliwości, że wierzyciel podejmując czynności zmierzające do wyegzekwowania obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, zobowiązany jest zatem w pierwszej kolejności ustalić organ egzekucyjny właściwy do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Właściwość organu należy jednak ustalić nie tylko ze względu na jego zakres przedmiotowy, ale i terytorialny. Należy przypomnieć, że zasady ustalania właściwości miejscowej organu egzekucyjnego określają przepisy art. 22 u.p.e.a. Z zawartej w nim regulacji wynika, że ustalenie właściwości organu egzekucyjnego odbywa się na podstawie miejsca zamieszkania bądź siedziby zobowiązanego. Jeżeli jednak znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z miejscem zamieszkania bądź siedziby, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku. Reasumując należy wskazać, że słusznie uzasadniał w zaskarżonym wyroku WSA, że o ile w rozpatrywanej sprawie właściwość rzeczowa (art. 19 § 2 u.p.e.a.) Prezydenta Miasta R. w dochodzonych egzekucyjnie należnościach pieniężnych istniała, to z uwagi na brak właściwości miejscowej (art. 22 § 2 u.p.e.a.) działanie tego podmiotu jako uprawnionego do przymusowego wyegzekwowania tego obowiązku wyłączała jego działanie. Postępowanie egzekucyjne może prowadzić właściwy organ gminy o statusie miasta (art. 19 § 2 u.p.e.a.), wyłącznie wtedy, kiedy jednocześnie posiada właściwość miejscową, zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. Nie ulega zatem wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec K. [...] S.A. z siedzibą w K., jako podmiotu spełniającego kryteria art. 5 ust. 9b u.u.i.s, był naczelnik urzędu skarbowego wskazany w załączniku nr 2 do powołanego wyżej rozporządzenia, tj. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S.. Mając na uwadze wszystkie przedstawione okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.