II FSK 1732/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski Sędziowie Sędzia NSA Antoni Hanusz Sędzia WSA del. Agnieszka Olesińska (spr.) Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 października 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 874/19 w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 5 czerwca 2019 r. nr 1201-IOD-1.4102.17.2019.2 w przedmiocie odmowy ponownego doręczenia decyzji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

|II FSK 1732/20 | | UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 października 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 874/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 5 czerwca 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika US w Z. z dnia 22 stycznia 2019 r., którym odmówiono skarżącej ponownego doręczenia decyzji z dnia 31 lipca 2018 r. Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że we wniosku z dnia 4 września 2019 r. o doręczenie decyzji Naczelnika US w Z. z dnia 31 lipca 2018 r., pełnomocnik skarżącej zarzucił, że decyzję doręczono podatniczce na niewłaściwy adres. Wskazał adres podatnika ul. K. [...]. Podał, że adres ten figuruje w znajdujących się w aktach sprawy kartach informacyjnych z leczenia szpitalnego strony czy decyzji ZUS. WSA uznał, że przedmiotowa decyzja z dnia 31 lipca 2018 r. została wysłana na prawidłowy adres skarżącej. Sąd nie znalazł również podstaw, aby kwestionować prawidłowość odebrania decyzji przez A. B. Skoro pełnoletnia osoba oświadczyła, że jest domownikiem adresata i zobowiązała się oddać pismo adresatowi – co wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki – to brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzja z dnia 31 lipca 2018 r. nie została skutecznie doręczona. WSA uznał zatem, że nie zachodziły podstawy do ponownego doręczenia decyzji, ponieważ pierwsze doręczenie było prawidłowe i skuteczne. Wyrok oddalający skargę na postanowienie w przedmiocie odmowy ponownego doręczenia decyzji w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ (CBOSA). W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego Zaskarżonemu wyrokowi zrzucono naruszenie przepisów postępowania, a to art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przez oddalenie skargi w przypadku istnienia podstaw do jej uwzględnienia, a to w wyniku naruszenia przez organy obu instancji art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900, dalej: O.p.) przez dokonanie błędnych ustaleń co do statusu osoby, która dokonała odbioru decyzji z dnia 31 lipca 2018 r., a tym samym poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie oraz art. 149 O.p. przez jego zastosowanie wobec osoby nieprzebywającej pod adresem zameldowania skarżącej, a ponadto niebędącej domownikiem, sąsiadem, zarządcą domu lub dozorcą. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie występują określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania, zatem Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przytoczonymi przez stronę skarżącą podstawami kasacyjnymi i ich uzasadnieniem, zgodnie z art. 183 § 1 i art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z uwagi na treść rozstrzygnięcia uzasadnienie wyroku ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, stosownie do art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. W stanie faktycznym sprawy strona skarżąca zażądała od organu podatkowego "ponownego" doręczenia decyzji kwestionując prawidłowość, a tym samym skuteczność doręczenia dokonanego przez organ. Żądanie to organ podatkowy rozpatrzył w formie postanowienia, które organ odwoławczy utrzymał w mocy, a sąd pierwszej instancji – oddalił wniesioną skargę. Zarówno uwaga strony skarżącej, jak też argumentacja organów obu instancji oraz sądu pierwszej instancji skupiała się dotychczas na tym, czy kwestionowane przez skarżącą doręczenie decyzji ("pierwsze") było skuteczne. Wypowiadające się w tej kwestii organy podatkowe i sąd pierwszej instancji uznały, że tak. W skardze kasacyjnej strona skarżąca – nadal kwestionując prawidłowość "pierwszego" doręczenia nadal kwestionuje jego skuteczność, podnosząc zarzut naruszenia art. 149 O.p. przez jego zastosowanie wobec osoby nieprzebywającej pod adresem zameldowania skarżącej, a ponadto niebędącej domownikiem, sąsiadem, zarządcą domu lub dozorcą. Ustosunkowując się do tak postawionego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przedmiotem rozpatrzenia przez organy było rozpatrzenie żądania doręczenia decyzji ("ponownego doręczenia"). Organy uznały za właściwe ustosunkować się do tego żądania w formie postanowienia, które po wyczerpaniu toku instancji stało się przedmiotem skargi do sądu, nie można jednak tracić z oczu tego, że wniosek o doręczenie decyzji nie może stać się środkiem zastępczym służącym do procesowego kwestionowania skuteczności doręczenia dokonanego wcześniej przez organ. Analiza prawidłowości doręczenia dokonanego przez organ podatkowy, która dotychczas ogniskowała uwagę strony skarżącej, organów podatkowych i WSA, leży poza zakresem "sprawy" wyznaczonej żądaniem strony, aby doręczyć jej decyzję. Z tego fundamentalnego powodu musiał być uznany za bezpodstawny zarzut naruszenia art. 149 O.p. Rozpatrując żądanie doręczenia decyzji organ podatkowy, ani w dalszej kolejności WSA, nie mogły naruszyć przepisów regulujących doręczenie pism osobie fizycznej. W skardze kasacyjnej zarzucono zastosowanie art. 149 O.p. "wobec osoby nieprzebywającej pod adresem zameldowania skarżącej, a ponadto niebędącej domownikiem, sąsiadem, zarządcą domu lub dozorcą." Tymczasem, oddalając wniosek o doręczenie decyzji organy w istocie nie stosowały, bo stosować nie mogły art. 149 O.p. Z tego powodu zarzut naruszenia tego przepisu jest oczywiście bezzasadny. Z tego samego powodu bezzasadny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. na skutek tego, że – jak wskazano - organy obu instancji naruszyły art. 121 § 1 O.p. przez dokonanie błędnych ustaleń co do statusu osoby, która dokonała odbioru decyzji z dnia 31 lipca 2018 r., a tym samym poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie. Ponadto, zasadą jest doręczenie każdej decyzji z urzędu (a nie na wniosek strony). Stanąwszy w obliczu nieznanego procedurze podatkowej wniosku o doręczenie decyzji, organy podatkowe uznały za właściwe wydać postanowienie o odmowie doręczenia decyzji, nawet jednak w takiej sytuacji nie można stwierdzić, aby przed wydaniem tego postanowienia były zobowiązane ustalić stan faktyczny w zakresie prawidłowości "pierwszego" doręczenia. Na marginesie należy dodać, że zarzut błędnych ustaleń faktycznych powiązany wyłącznie z przepisem art. 121 § 1 O.p. nie mógłby posłużyć do skutecznego podważenia tych ustaleń, bez jednoczesnego wskazania przepisu konkretyzującego obowiązki organu, które organ ustalając stan faktyczny naruszył, jak np. art. 187 czy 191 O.p. Związanie zarzutami skargi kasacyjnej skutkuje tym, że Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo może się wypowiedzieć wyłącznie co do kwestii podniesionych w tych zarzutach. Niemniej jednak, końcowo Naczelny Sąd Administracyjny odnotowuje, że - jak wynika z akt sprawy - w sprawie wydane było również postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania i to jego kwestionowanie było właściwą drogą procesową do kwestionowania prawidłowości doręczenia decyzji. Z podanych wyżej powodów skarga kasacyjna jako niemająca usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 265).