II FSK 1677/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Jacek Niedzielski, Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 1163/14 w sprawie ze skargi Z.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 4 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz Z.K. kwotę 2.700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi Z.K. uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 4 marca 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Skarżący prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: "C. [...] Z. K." za 2008 r. złożył: zeznanie PIT-37, w którym wykazał podatek należny w wysokości 7.943,00 zł, zeznanie PIT-38, w którym wykazał stratę w wysokości 660.206,63 zł, zeznanie PIT-36L, w którym wykazał stratę w wysokości 439.688,41 zł. W toku przeprowadzonej u Skarżącego kontroli podatkowej stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na rozliczenie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. m.in. zaniżenie przychodu na łączną kwotę z tytułu nienaliczonych i nieotrzymanych odsetek z tytułu pożyczek udzielonych powiązanej spółce "C." Sp. z o.o. (706.537,67 zł). W piśmie z dnia 21 marca 2013 r., wyrażając stanowisko w sprawie zebranego materiału dowodowego Podatnik nie zgodził się z ustaleniami kontroli dotyczącymi kwoty 706.537,67 zł, tj. w zakresie stwierdzenia występowania przesłanek uzasadniających oszacowanie dochodów za 2008 r. z tytułu niewymagalnych i faktycznie nieotrzymanych odsetek od pożyczek udzielonych podmiotowi powiązanemu, tj. "C." Sp. z o.o., z terminem płatności określonym na dzień spłaty kapitału pożyczki. W związku z powyższym, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej uznając za prawidłowe ustalenia kontroli dotyczące pożyczek udzielonych podmiotowi powiązanemu, decyzją z dnia 28 maja 2013 r. określił Skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. w kwocie 290.030,00 zł (tj. o 134.243,00 zł więcej niż zostało zadeklarowane przez Stronę w ww. korekcie zeznania PIT-36L za 2008 r. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie decyzją z dnia 4 marca 2014 r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie warunek do zastosowania art. 25 u.p.d.o.f. został spełniony, gdyż pożyczek udzielał Skarżący prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "C. [...] Z. K." będący jednocześnie udziałowcem i Prezesem Zarządu w C. Sp. z o.o., co jednoznacznie świadczy o istnieniu powiązań w rozumieniu art. 25 ust 4 u.p.d.o.f. Zgodnie z informacjami uwidocznionymi w Krajowym Rejestrze Sądowym, udziałowcami C. Sp. z o.o. w okresie, w którym Z.K. udzielał jej pożyczek, byli bowiem: K.Z. - posiadający 450 udziałów po 1.000,00 zł, -K.H. - posiadająca 450 udziałów po 1.000,00 zł, M.K. (syn Z. i H.) - posiadający 50 udziałów po 1.000.00 zł, P.K. (syn Z. i H.) - posiadający 50 udziałów po 1.000.00 zł. Ponadto z KRS wynika jednoznacznie, iż od chwili utworzenia C. Sp. z o.o. jest reprezentowana przez Prezesa Zarządu Z.K. oraz Wiceprezesa Zarządu H.K.(żona). W ocenie Organu kolejnym warunkiem zastosowania art. 25 u.p.d.o.f. był wpływ istniejących powiązań pomiędzy Podatnikiem a jego kontrahentem na ustalenie warunków różniących się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty. Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że Skarżący, będący udziałowcem C. Sp. z o.o., zawarł ze wspomnianą Spółką (Pożyczkobiorcą) cztery umowy pożyczki pieniężnej na łączną kwotę 11.563.628,10 zł na cele związane z bieżącą działalnością Spółki (utrzymanie płynności finansowej) na okres niezbędny dla ustabilizowania kondycji finansowej Spółki: umowa pożyczki pieniężnej z dnia 25 lipca 2006 r. na kwotę 10.000.000,00 zł, umowa pożyczki pieniężnej z dnia 4 grudnia 2007 r. na kwotę 663.628.10 zł, umowa pożyczki pieniężnej z dnia 12 grudnia 2007 r. na kwotę 350.000,00 zł, umowa pożyczki pieniężnej z dnia 2 stycznia 2008 r. na kwotę 550.000,00 zł. Organ ustalił, iż ostatecznie Podatnik z tytułu przedmiotowych umów pożyczek przekazał Spółce kwotę 13.510.364,10 zł (organ I instancji uwzględnił tylko okoliczności dotyczące 4 umów na łączną kwotę 11.563.628,10 zł).Ponadto stwierdził, iż zgodnie z wyjaśnieniem Podatnika transakcje pożyczkowe zawarte z C. Sp. z o.o. nie były w żaden sposób zabezpieczane, a Spółka nie dokonywała spłat rat kapitałowo-odsetkowych od pożyczek ze względu na karencję w spłacie. Organ na podstawie analizy umów kredytów i pożyczek oraz wyjaśnień składanych przez Podatnika stwierdził, że w 2008 r. nie wykorzystywał środków z zaciągniętych kredytów do prowadzenia działalności gospodarczej w ramach C., gdyż środki z kredytów zostały faktycznie wykorzystane na udzielenie przez Podatnika pożyczek podmiotowi powiązanemu, tj. C. Sp. z o.o. Z dokumentacji sporządzonej na podstawie art. 25a ust. 1-3 u.p.d.o.f. odnośnie transakcji zawartych pomiędzy podmiotami powiązanymi za 2008 r. wynika przy tym, że oba podmioty ponoszą koszty ubezpieczenia, koszty zawarcia umów, ryzyko płynności finansowej, ryzyko kredytowe, ryzyko rynkowe. Organ uznał, że pomiędzy stronami transakcji będącymi podmiotami powiązanymi ustalono warunki odbiegające od ogólnie stosowanych norm przy udzielaniu pożyczek. W ocenie Organu nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż w odniesieniu do umowy z dnia 15 czerwca 2005 r. i umowy z dnia 25 lipca 2006 r., w zawartych do tych umów Aneksach nie uregulowano wprost (odmiennie niż w przypadku pozostałych trzech umów), iż ustala się również karencję w spłacie odsetek od udzielonej pożyczki do dnia 31 grudnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż Podatnik udzielił przedmiotowe pożyczki podmiotowi powiązanemu na warunkach odbiegających od warunków rynkowych, tj. warunków jakie ustaliłyby między sobą niezależne podmioty, z których za najistotniejszy należy uznać odroczenie na wieloletni okres terminów spłaty odsetek i kwoty głównej, tym bardziej, iż nie dokonano żadnego zabezpieczenia spłaty przedmiotowych pożyczek. W ocenie Organu odwoławczego z uwagi na powyższe przychód Podatnika z tytułu udzielonych pożyczek za 2008 r. przy uwzględnieniu wszystkich pięciu pożyczek (a nie czterech jak przyjął organ I instancji) powinien wynieść 807.919,77 zł (13.510.364,10 x 5,98%). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił naruszenie: - art. 25 ust. 1 i 2 w związku z art. 25 ust. 4 i art. 14 ust. 3 pkt 2 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w 2008 r., - § 21 Rozporządzenia, - art. 187§ 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej z uwagi na wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o nieprzeanalizowany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy sprawy, z pominięciem treści niektórych zgromadzonych w sprawie dowodów oraz przyjęcie ustaleń w zakresie istotnych elementów stanu faktycznego i prawnego sprawy które nie zostały poparte dowodami, a także sprzecznie z treścią dowodów, na skutek czego naruszona została także zasada zaufania (art. 121 §1 Ordynacji podatkowej) oraz zasada prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję wskazał, że w rozważaniach organu brak odpowiedzi na pytanie, czy zastosowane przez Skarżącego stawki oprocentowania w zawartych ze Spółką powiązaną umowach pożyczek, odpowiadały warunkom rynkowym, odnoszącym się do umów pożyczek gospodarczych oraz, że było to wynikiem powiązań kapitałowych między stronami transakcji. Zdaniem Sądu na wadliwość stanowiska organów rzutuje przede wszystkim zawężenie pola porównania stosowanych stawek procentowych, wyłącznie do rynku kredytów bankowych, a zupełne zignorowanie zjawiska gospodarczego udzielania pożyczek przez sektor pozabankowy, w tym tzw. pożyczek wspólniczych. W konsekwencji Organy w zaskarżonych decyzjach niezasadnie zrównały dla potrzeb niniejszej sprawy instytucje pożyczki wspólniczej i kredytu bankowego. Stanowisko takie jest niesłuszne, jeżeli zważyć, że kredyt to instrument banku, natomiast pożyczkodawcą jest na ogół inny podmiot niż bank i takie właśnie pożyczki (udzielane przez inne niż bank podmioty) najczęściej występują w obrocie gospodarczym. Pożyczka to instytucja prawa cywilnego, kredyt – bankowego. Ich udzielanie wiąże się najczęściej z występowaniem różnych rygorów formalnych. Wypada też przypomnieć, że w prawie bankowym wyróżnia się też pożyczkę, jednak Organy ewentualne rozważania dotyczące wysokości odsetek w tej formie, ograniczyły do instytucji kredytu. Dlatego też konstatacja organów, na tle braku pogłębionej analizy faktycznej sytuacji finansowej Skarżącego i spółki powiązanej, że odroczenie na wieloletni okres terminów spłaty odsetek i kwoty głównej oraz brak należytego zabezpieczenia spłaty przedmiotowych pożyczek, jest co najmniej przedwczesna i poprzez brak stosownej analizy w tym zakresie, nieuprawniona. W ocenie Sądu pierwszej instancji na uwzględnienie nie zasługiwała również argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, co do wyboru metody zewnętrznego, a nie wewnętrznego porównania cen. Od powyższego wyroku pełnomocnik Organu wniósł skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. p.p.s.a. w związku z art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm., dalej “O.p."), w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wytknął Sądowi pierwszej instancji, że ten w sposób nieuprawniony odwoływał się do zjawiska tzw. “cienkiej kapitalizacji", regulowanego w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Wskazał, że na gruncie u.p.d.o.p. istytucja ta jest odrębnie uregulowana w art. 16 ust. 1 pkt 60. Dlatego też, zdaniem organu, do tzw. “cienkiej kapitalizacji" nie stosuje się metod szacowania dochodu z art. 11 u.p.d.o.p. W konsekwencji powyższego Sąd bezzasadnie zarzucił organom podatkowym naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w przypadku umów pożyczek uzasadnione uznaje się sięganie do praktyki bankowej i stosowanie reguł dotyczących umów kredytu, tym bardziej, że sam podatnik zaciągnął kredyty bankowe, by “przerzucić" pochodzące z nich pieniądze na spółkę w celu jej zasilenia kapitalowego. Organ zwrócił też uwagę, że przedmiotem badania są transakcje z punktu widzenia ich racjonalności ekonomicznej, w celu stwierdzenia bądź wykluczenia bezzasadnego zaniżenia dochodu lub jego niewykazania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Skarżącego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadniczy wątek sporny w sprawie dotyczy oceny prawidłowości zastosowania w stosunku do podatnika regulacji art. 25 ust. 1 w zw. z ust. 4 oraz ust. 2 u.p.d.o.f. Zgodnie z tymi unormowaniami, jeżeli podmiot krajowy bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu innym podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale innego podmiotu krajowego (art. 25 ust. 4 pkt 1 u.p.d.o.f.), i jeżeli w wyniku takich powiązań zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty, i w wyniku tego podmiot nie wykazuje dochodów albo wykazuje dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby wymienione powiązania nie istniały - dochody danego podmiotu oraz należny podatek określa się bez uwzględnienia warunków wynikających z tych powiązań (art. 25 ust. 1 in fine). W takim przypadku – zgodnie z art. 25 ust. 2 u.p.d.o.f. - dochody, o których mowa w ust. 1, określa się, w drodze oszacowania, stosując następujące metody: 1)porównywalnej ceny niekontrolowanej, 2)ceny odprzedaży, 3)rozsądnej marży ("koszt plus"). Z akt sprawy wynika, że Skarżący zaciągnął w banku kredyty w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej w ramach C.[...]Z.K. środki z uzyskania których wykorzystał na udzielenie pożyczek spółce "C." Sp. z o.o., tj. spółce powiązanej. Od pożyczek tych w 2008 r. nie naliczył i nie otrzymał odsetek, w związku z przewidzianym w umowach okresem karencyjnym. Karencja dotyczyła zarówno spłaty kapitału, jak i odsetek. Organy uznały, że pomiędzy stronami umów pożyczek, będącymi podmiotami powiązanymi, ustalono warunki odbiegające od ogólnie stosowanych norm przy udzielaniu pożyczek, co w konsekwencji skutkowało zaniżeniem dochodu podlegającego opodatkowaniu. Skarżący natomiast prezentował konsekwentnie pogląd, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie przez organ podatkowy art. 25 ust. 1 i 2 w zw. z ust. 4 u.p.d.o.f. oraz § 21 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 września 2009 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób fizycznych w drodze szacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób fizycznych w przypadku korekty zysku podmiotów powiązanych (Dz. U. nr 160, poz. 1267 ze zm.). W ocenie podatnika udzielone przez niego pożyczki przewidywały wynagrodzenie w postaci odsetek odpowiadające warunkom rynkowym stosowanym przez podmioty niepowiązane. Jego zdaniem udzielona karencja w spłacie odsetek nie odbiega też od warunków stosowanych przez podmioty niezależne. Zastrzeżenia Sądu pierwszej instancji do decyzji organu dotyczyły zarówno podstaw zastosowania art. 25 ust. 1 u.p.d.o.f., jak też – przy wyborze parametrów oszacowania dochodu - ograniczenia się przez organ wyłącznie do praktyki istniejącej w sektorze bankowym. Do takich wniosków Sąd pierwszej instancji doszedł w wyniku analizy treści art. 25 u.p.d.o.f. oraz dokonanej wykładni tego przepisu. Sąd za przedwczesne uznał zastosowanie przez organy wymienionej regulacji, akcentując że brak pogłębionej analizy sytuacji finansowej Skarżącego i spółki powiązanej nieuprawnioną czyni konstatację organów, iż odroczenie na wieloletni okres spłaty odsetek i kwoty głównej pożyczek oraz brak należy tego zabezpieczenia ich spłaty spełnia kryteria zastosowania art. 25 u.p.d.o.f. Właśnie w tym kontekście Sąd nakazał uzupełnienie materiału dowodowego. Oceniając zgodność z prawem stanowiska WSA w Warszawie, Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności uwzględnić musi granice postępowania kasacyjnego, jakie wyznaczone zostały przez art. 183 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W świetle przytoczonego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia tylko zarzuty dotyczące naruszenia tych przepisów prawa, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Sąd ten nie może również zastępować strony i precyzować czy też uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych, jak też ich uzasadnienia. W skardze kasacyjnej organu sformułowane zostały wyłącznie zarzuty naruszenia art. 122 oraz 187 § 1 p.p.s.a. (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.). Z poczynionych wyżej rozważań wynika natomiast, że Sąd pierwszej instancji, dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także wykładni art. 25 ust. 1 w zw. z ust. 4 i ust. 2 u.p.d.o.f., uznał za co najmniej przedwczesne zastosowanie tych regulacji. Uznając zarazem za celowe odniesienie się przez organ do pożyczek udzielanych przez system pozabankowy, Sąd nakazał uzupełnienie w tym zakresie materiału dowodowego. Nadmienić wypada, że w podstawach decyzji odwoławczej Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wskazał m.in. art. 25 ust. 1 i 4 u.p.d.o.f. Wyraźnie pokazuje to zatem, że swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł na tych właśnie regulacjach, przyjmując za punkt odniesienia oprocentowanie kredytów (i warunki ich spłaty) stosowane przez instytucje bankowe. Brak w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia art. 25 u.p.d.o.f. przez jego niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji nieuprawnione nieuwzględnienie możliwości zastosowania tego przepisu, w kontekście dokonanych ustaleń faktycznych, jak też brak zarzutu naruszenia art. 191 O.p. (w powiązaniu z odpowiednim przepisem p.p.s.a.) czyni niemożliwym podważenie powyższych wniosków Sądu, tzn. przyjętej konkluzji, że dokonana przez organy ocena zgromadzonego w toku postępowania podatkowego materiału dowodowego nie pozwala na zastosowanie art. 25 u.p.d.o.f. oraz sięganie wyłącznie do praktyki oprocentowania kredytów bankowych. Nie można też zgodzić się z argumentacją organu, kwestionującego zasadność odwoływania się przez Sąd pierwszej instancji do praktyki tzw. "cienkiej kapitalizacji". Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku pokazuje, że intencją Sądu pierwszej instancji było zwrócenie uwagi na istnienie - obok rynku kredytów bankowych - również "rynku" pożyczek wspólniczych, jako odrębnego zjawiska gospodarczego, rządzącego się odmiennymi regułami oraz uwarunkowaniami finansowymi. Właśnie z istnienia tych odrębności Sąd pierwszej instancji wywiódł stanowisko o wadliwości odnoszenia do pożyczek wspólniczych tych samych zasad, jakimi kierują się komercyjne banki. Z oczywistych zatem względów regulacja art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie może mieć w sprawie zastosowania. Przepis ten dotyczy dopuszczalnego dla pożyczkobiorcy (będącego podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych) limitu rozliczenia w kosztach uzyskania przychodów odsetek od pożyczki wspólniczej, a nie istoty rynku takich pożyczek. Ten właśnie ekonomiczny sens rynku pożyczek wspólniczych miał dla Sądu pierwszej instancji zasadnicze znaczenie. Trudno również a priori przesądzać o braku ekonomicznej racjonalności transakcji, tylko z uwagi na to, że oprocentowanie pożyczki udzielonej spółce było niższe niż oprocentowanie kredytu bankowego, pozyskanego uprzednio na ten cel (tzn. na udzielenie pożyczki) przez podatnika, a także zastosowano okres karencji w spłacie. Z punktu widzenia długofalowego interesu podatnika (pożyczkodawcy) istotniejsze znaczenie, niż przychód z udostępnionych spółce pieniędzy, może mieć zapewnienie temu podmiotowi środków finansowych pozwalających np. na odzyskanie albo utrzymanie płynności finansowej. Nie ulega wątpliwości, że przyjęcie prawnych regulacji zawartych w art. 25 u.p.d.o.f. (w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych jej odpowiednik stanowi art. 11), miało na celu zapobieganie unikania bądź ograniczania opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej poprzez ich przerzucanie pomiędzy podmiotami gospodarczymi. Przerzucanie dochodów stanowi skutek stosowania tzw. cen transferowych, zwanych także cenami transakcyjnymi, jakie ustalają między sobą podmioty powiązane w rozumieniu przepisów prawa podatkowego dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku od towarów i usług (art. 3 pkt 10 O.p.). Unormowania te w założeniu stanowić miały podstawę prawną, uprawniającą organ podatkowy do określenia w drodze oszacowania dochodu danego podmiotu oraz wynikającego z tego dochodu należnego podatku, w związku z dokonaniem świadczenia na rzecz podmiotu powiązanego kapitałowo, jeżeli w związku z istnieniem takiego powiązania świadczenie to zostało wykonane na warunkach korzystniejszych, odbiegających od warunków ogólnie stosowanych w czasie i miejscu wykonywania świadczenia, konsekwencją czego było niewykazanie dochodów albo wykazanie dochodów niższych od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby warunki tych świadczeń nie odbiegały od warunków ogólnie stosowanych w czasie i miejscu wykonywania świadczenia. Istotne zatem znaczenie dla ustalenia świadczeń porównywalnych, stosowanych przez podmioty niepowiązane, ma właściwa identyfikacja przedmiotu takich świadczeń. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie spór zasadniczo sprowadza się do kwestii, jakie instrumenty obrotu prawnego należało uwzględnić przy ustalaniu relacji finansowych między podatnikiem, jako pożyczkodawcą, a spółką, jako pożyczkobiorcą (rynek kredytów bankowych czy rynek pożyczek pozabankowych, np. pożyczek wspólniczych). Pozwoli to odpowiedzieć na pytanie, czy ustalone między stronami warunki handlowe odbiegały od tych, jakich należałoby oczekiwać pomiędzy niezależnymi przedsiębiorstwami, a w konsekwencji rozstrzygnąć czy art. 25 u.p.d.o.f. będzie miał zastosowanie. Pominięcie natomiast w podstawach skargi kasacyjnej zarzutów naruszenia przez WSA w Warszawie unormowań zawartych w art. 25 ust. 1 w zw. z ust. 4 i ust. 2 u.p.d.o.f. skutkuje brakiem możliwości podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji o przedwczesnym zastosowaniu przez organy dyspozycji art. 25 u.p.d.o.f., a w efekcie o konieczności poszerzenia pola analizy o występujący w obrocie gospodarczym rynek usług finansowych, obejmujący nie tylko kredyty bankowe (s. 22 uzasadnienia wyroku). Wnoszący skargę kasacyjną organ nie wyjaśnił jakich błędów dopuścił się Sąd pierwszej instancji oceniając materiał dowodowy pod kątem jego zupełności, skoro nie kwestionowano w tym środku zaskarżenia podważenia zasadności zastosowania art. 25 u.p.d.o.f. W konsekwencji aktualność zachowują wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w zaskarżonym wyroku, których zresztą organ w skardze kasacyjnej nie zwalcza. Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209, w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 204 pkt 2 p.p.s.a.