II FSK 1652/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skarg kasacyjnych V. P. od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 754/11, I SA/Gl 755/11, I SA/Gl 756/11, I SA/Gl 757/11, I SA/Gl 758/11, I SA/Gl 759/11 w sprawach ze skarg V. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku Białej z dnia 6 czerwca 2011 r. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych w sprawie podatku od nieruchomości za lata od 2001 do 2006 oddala skargi kasacyjne.

1. Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 6 czerwca 2014 r. na postawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.) postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. II FSK 1652/12, II FSK 1653/12, II FSK 1654/12, II FSK 1655/12, II FSK 1656/12 i II FSK 1657/12 i prowadzenia pod wspólną sygnaturą II FSK 1652/12. Wyrokami z dnia 15 listopada 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargi V.P.(zwanej dalej skarżącą) na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsko- Białej z dnia 6 czerwca 2011 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że skarżąca nabyła w 1998 r. budynek z początku XX w., będący dawną halą fabryczną. Budynek ten był bardzo zdewastowany i nie posiadał uzbrojenia w jakiekolwiek instalacje i sanitariaty. Okna również wymagały wymiany. Budynek nie spełniał kryteriów użytkowania określonych właściwymi przepisami prawa. Prezydent Miasta B.określił skarżącej wysokość podatku od nieruchomości. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. Jak wskazała "decyzja nie posiada podstawy materialno-prawnej (błąd co do prawa) uzasadniającej zasadność i wysokość ustalonego podatku od budynku – (obiektu budowlanego). Błąd co do prawa wynika z błędnie ustalonego stanu faktycznego (błąd co do faktu). Nadto wszystkie decyzje podatkowe (za kolejne lata podatkowe) nie posiadają obligatoryjnego faktycznego i prawnego uzasadnienia decyzji, o którym mowa w art. 210 § 1 pkt 6 w związku z § 4 tego przepisu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późń. zm.), zwanej dalej: ord. pod.- stanowi to rażące naruszenie prawa". Jednocześnie skarżąca przytoczyła zasadę in dubio pro tributario i podkreśliła, że "zgodnie z nią wszystkie wątpliwości prawne i faktyczne w postępowaniu podatkowym należy interpretować na korzyść podatnika (uchwala TK z dnia 26 kwietnia 1994 r., W. 11/93, POP 3/1995, poz. 52)". 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsko- Białej wydało decyzję utrzymującą w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B.ustalającej skarżącej wysokość podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał – za organem pierwszoinstancyjnym – że decyzja Prezydenta Miasta, której stwierdzenia nieważności skarżąca się domagała - została jej doręczona w 2003 r., zaś wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji skarżąca złożyła dopiero w 2011 r. Między tymi datami upłynęło ponad 7 lat, zaś ustawodawca przewidział, że wniosek taki może zostać złożony w ciągu 5 lat. Wniesienie wniosku po upływie terminu skutkowało obligatoryjną odmową wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, co trafnie zauważył organ pierwszej instancji. Organ drugiej instancji podsumował, że w sprawie ma zastosowanie art. 249 § 1 pkt 1 ord. pod. 4. Decyzje organu II instancji skarżąca zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając im naruszenie: a) art. 247 § 3 ord. pod., przez nieuwzględnienie w rozstrzygnięciu decyzji treści normy § 3 tego artykułu, b) błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 249 § 1 pkt 1 ord. pod., c) art. 122 ord. pod., poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, W uzasadnieniu wskazała na błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego będącego podstawą rozstrzygnięcia. Podniosła, że "zgodnie z art. 247 § 3 ord. pod. organ odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku wymienionym w § 2 tego przepisu w rozstrzygnięciu stwierdza, iż decyzja zawiera wady określone w § 1 tego przepisu oraz wskazuje okoliczności uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji. Tymczasem SKO oparło swoje rozstrzygnięcie jedynie biorąc za podstawę art. 249 § 1 pkt 1, czym pozbawiło stronę prawa do słusznego i sprawiedliwego rozstrzygnięcia oraz możliwości nabycia uprawnienia będącego podstawą do roszczenia odszkodowawczego". W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. 5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargi wskazał, że podziela stanowisko organu, iż określony w art. 249 ord. pod. termin jest terminem zawitym i jego przekroczenie ma ten skutek, iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Odmowa wszczęcia postępowania stanowi odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygania merytorycznego o zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności. 6. Wyroki sądu pierwszej instancji skarżąca zaskarżyła w całości skargami kasacyjnymi, zarzucając im naruszenie: 1. art. 247 § 3 ord. pod. - poprzez niezastosowanie, 2. art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm., zwanej dalej: p.u.s.a.), art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a., art. 120, 121, 122, 123, 124, 247 § 2 i 3, 249 § 1 w związku z art. 70 § 4 i § 8 ord. pod. - sąd na podstawie wyżej przytoczonych przepisów był obowiązany w ramach kontroli legalności działania organu zbadać, czy postępowanie odwoławcze przed organem administracyjnym toczyło się zgodnie z wyżej przytoczonymi przepisami ord. pod. oraz czy organ podatkowy właściwie ustalił stan faktyczny z uwzględnieniem art. 70 § 4 i § 8 ord. pod. oraz czy organ podatkowy w rozstrzygnięciu zamieścił treść normy art. 247 § 3 ord. pod. Mając na uwadze powyższe, wniosła o: I. Uchylenie w całości zaskarżonych wyroków i rozpoznanie merytoryczne sprawy lub II. Uchylenie w całości zaskarżonych wyroków i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenia, III. Zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dodatkowo, pismem z dnia 26 maja 2014 r. (data wpływu do Naczelnego Sądu Administracyjnego) skarżąca uzupełniła skargi kasacyjne o następujące zarzuty naruszenia: 3) art. 45 Konstytucji RP - poprzez pozbawienie strony jej prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, 4) art. 2 Konstytucji RP - poprzez całkowite pominięcie tego przepisu przez sąd przy rozpoznaniu sprawy i wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, 5) art. 475 kodeksu cywilnego - poprzez jego niezastosowanie, 6) art. 1a ust.1 pkt 1 u.p.o.l. - poprzez brak jego zastosowania odnośnie ustalenia definicji legalnej obiektu budowlanego budynku w rozumieniu przepisów ustawy w związku z art. 3 u. Pr. bud., 7) art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. - poprzez brak jego zastosowania w zakresie ustalenia kryterium obiektu budowlanego - budynku związanego z działalnością gospodarczą, 8) art. 5 ust. 1 pkt 2 lit e) - poprzez brak ustalenia rodzaju obiektów budowlanych - budynków objętych tym przepisem, 9) art. 6 ust. 2 - poprzez brak jego zastosowania w zakresie ustalenia, że sam fakt istnienia obiektu budowlanego - budynku - nie jest wystarczającą okolicznością, która rodzi powstanie obowiązku podatkowego podatku od tego budynku, 10) art. 5 u. Pr. bud. w związku z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. - poprzez brak jego zastosowania w zakresie ustalenia jakim warunkom technicznym powinien odpowiadać obiekt budowlany - budynek w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zgodnie z definicja legalną obiektu budowlanego - budynku wyrażoną w art. 1a ust. 1 pkt 1 tej ustawy, 11) art. 55 u. Pr. bud. w związku z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. - poprzez jego niezastosowanie w zakresie ustalenia, czy przedmiotowy budynek uzyskał pozytywną decyzję na jego użytkowanie, co wiąże się bezpośrednio z zakończeniem budowy, o którym mowa w art. 6 ust. 2 u.p.o.l., 12) art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. nr 240, poz. 2027 ze zm.), zwanej dalej: Pr.g.i.k. w związku z art. 7a ust. 2 u.p.o.l. - poprzez jego niezastosowanie w zakresie ustalenia, czy przedmiotowy budynek istnieje w ewidencji gruntów i budynków, która jest podstawą wymiaru podatków i świadczeń, 13) art. 145 § 1 p.p.s.a. - poprzez jego niezastosowanie, 14) art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 187 i art.191 ord. pod. - poprzez brak dokonania przez sąd kontroli, czy organ administracji publicznej ustalił poprawny stan faktyczny a następnie jego oceny, 15) art. 134 § 1 p.p.s.a. - poprzez niewykonanie obowiązku przez sąd zbadania legalności zaskarżonej decyzji w zakresie zarzutów przez skarżącą niepodniesionych w skardze, 16) art. 135 p.p.s.a. - poprzez niewykonanie obowiązku w zakresie usunięcia naruszeń prawa w stosunku do decyzji wydanej przez prezydenta miasta jako organu I instancji, 17) art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez brak merytorycznego uzasadnienia faktycznego i prawnego, że zarzuty podniesione w skardze przez skarżącą były bezpodstawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Skargi kasacyjne nie mają usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegają oddaleniu. 7. Kryteria kontroli wyroku sądu pierwszej instancji wskazane są w art. 174 p.p.s.a. Z przepisu tego artykułu wynika, że NSA bada, czy WSA nie naruszył prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub nie naruszył przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd drugiej instancji bada – w granicach wskazanych przez skargę kasacyjną- czy sąd pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na właściwym przepisie prawa, czy nie pomylił paragrafu, ustępu, czyli jednostki redakcyjnej przepisu. Skarżąca w skargach kasacyjnych zarzuciła sądowi pierwszej instancji naruszenie "art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 247 § 2 i 3, art. 249 § 1 w związku z art. 70 § 4 i 8 ord. pod.". W tym zakresie sąd drugiej instancji podziela stanowisko sądu pierwszej instancji i organu, że zaistnienie przesłanki z art. 249 § 1 ord. pod. powoduje, iż wniosek o stwierdzenie nieważności w ogóle nie może zostać merytorycznie rozpatrzony. Trafnie sąd pierwszej instancji zauważył, że między datą doręczenia skarżącej decyzji, a jej wnioskiem o stwierdzenie nieważności owej decyzji upłynęło ponad 5 lat. Postulat skarżącej rozpatrywania art. 247 z art. 249 w związku z art. 70 ord. pod. nie może zostać uwzględniony. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela w pełni pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 12 grudnia 2013 r.: "Przechodząc do przesłanek wymienionych expressis verbis w art. 249 § 1 ord. pod., należy zauważyć, że pierwsza z nich związana jest z upływem czasu - żądanie wszczęcia postępowania po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji musi spotkać się z odmową. Pięcioletni termin oblicza się w sposób przewidziany w art. 12 § 4 ord. pod. Do jego biegu nie mają zastosowania instytucje przerwania i zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Instytucje te, wymienione w art. 70 § 2-6 oraz w art. 68 § 5 ord. pod., dotyczą tylko terminów uregulowanych we wspomnianych artykułach (S.Babiarz, B.Dauter, B.Gruszczyński, R. Hauser, A.Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa - Komentarz, Warszawa 2004, s. 642-643). Ponadto, w wyroku z dnia 11 października 2000 r., V SA 46/00, Naczelny Sąd Administracyjny skonstatował, że termin, o którym mowa w art. 249 § 1 pkt 1 ord. pod., jest terminem prawa materialnego, gdyż jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do zgłoszenia żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to termin nieprzywracalny.". Z powyższego wynika, że zarzut nieuwzględnienia treści art. 70 ord. pod. nie zasługiwał na aprobatę. Zauważyć tu jeszcze trzeba, że przepisy art. 247 § 2 i § 3 ord. pod. regulują inną sytuację, niż art. 249 § 1 pkt 1 ord. pod. W pierwszej sytuacji wniosek o stwierdzenie nieważności musi zostać złożony przed upływem terminów z art. 68 lub art. 70 ord. pod, co po upływie tych terminów uzasadnia rozstrzygnięcie oparte o art. 247 § 3 ord. pod. i uzyskanie w rozstrzygnięciu ustalonych wad decyzji. Powyższa regulacja nie dotyczy tej drugiej sytuacji, a więc tej, w której znalazła się skarżąca, składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji po upływie terminu z art. 70 ord. pod. 8. Należy jeszcze wskazać, że zaskarżone wyroki sądu pierwszej instancji skarżąca odebrała w dniu 15 lutego 2012 r. Skargi kasacyjne zostały wysłane w ustawowym terminie 30 dni od dnia doręczenia wyroku sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem. Pismo z dnia 26 maja 2014 r. nie może być traktowane jako uzupełnienie skarg kasacyjnych, ponieważ zostało złożone po ww. 30 –dniowym terminie, który przewiduje art. 177 p.p.s.a. Z racji tego, że pismo z dnia 26 maja 2014 r. nie może skutecznie uzupełniać zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej – nie może zostać również rozpatrzone. 9. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 1 p.u.s.a. Ustawa – prawo o ustroju sądów administracyjnych to przepisy prawa ustrojowego, organizacyjnego, a nie przepisy postępowania. Powiązanie zarzutu naruszenia ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych z ogólnymi zasadami postępowania zawartymi w ustawie – Ordynacja podatkowa również jest zbyt ogólnikowe. Organy działały na podstawie obowiązującego prawa, co potwierdziła powtórna kontrola dokonana przez sąd pierwszej instancji. W tym zakresie ocena WSA jest jak najbardziej prawidłowa. W art. 1 p.u.s.a. mowa jest o kontroli administracji publicznej, jaką sprawują sądy administracyjne. W tych sprawach sąd administracyjny – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dokonał takiej kontroli poprzez wydanie wyroków. W wyniku kontroli, opierając się na treści ustaw – oddalił skargę. Okoliczność, że strona nie zgadza się z wynikiem tej kontroli – czyli z wyrokami wojewódzkiego sądu administracyjnego – nie uprawnia do zarzucania, iż takiej kontroli nie było. Wręcz przeciwnie – była, a wyroki zaskarżone skargami kasacyjnymi są tego ucieleśnieniem. 10. Sąd pierwszej instancji wyczerpująco przedstawiał dotychczasowy przebieg postępowania, dogłębnie przeanalizował cały zebrany materiał. W uzasadnieniu, starając się wyjaśnić stronie swój tok rozumowania powołał stosowne piśmiennictwo i wskazał podstawę prawną. Sąd drugiej instancji podziela pogląd sądu pierwszej instancji, że organ nie naruszył art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 i art. 124 ord. 11. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.