II FSK 16/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia NSA (del.) Zbigniew Romała, po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 445/18 w sprawie ze skargi K.J. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 7 maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. J. J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. NSA/wyr. 1 - wyrok

1. Zaskarżonym wyrokiem z 17 października 2018 r., I SA/Bk 445/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę K. J. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 7 maja 2018 r. w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych. 2. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wywiódł skarżący, wnosząc o uchylenie go w całości i poprzedzającego go postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a w konsekwencji wszczęcie postępowania o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Zaskarżonemu wyrokowi, działając na podstawie art. 174 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zarzucono naruszenie: - prawa administracyjnego materialnego - art. 23 § 6 u.p.e.a. - poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji wyrażenie oczywiście błędnego poglądu prawnego, zgodnie z którym niedopuszczalne jest zainicjowanie postępowania w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych na wniosek strony, podczas gdy taki wniosek może stanowić impuls do podjęcia przez organ czynności z urzędu, - prawa administracyjnego procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 61a k.p.a. w zw. z art. 23 § 6 "u.p.e.s." (wskazanie skarżącego) - poprzez arbitralne odrzucenie możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego z urzędu po powzięciu wiarygodnej informacji od strony co do zaistnienia okoliczności uzasadniającej wstrzymanie czynności egzekucyjnych, a tym samym, że istnieje uzasadniona przyczyna do odmowy wszczęcia postępowania, - prawa administracyjnego procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 10 k.p.a. - poprzez pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu, poprzez brak chociażby pośredniego umożliwienia jej zainicjowania postępowania administracyjnego, - prawa administracyjnego procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 8 k.p.a. - statuującego zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku wniósł natomiast o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych. 3. Skarga kasacyjna okazała się niezasadna, dlatego została oddalona. Biorąc pod uwagę sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty oraz ich uzasadnienie należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu uwzględniając wyłącznie nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest bowiem granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Innymi słowy, wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.). Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej oznacza, że sąd ten - co do zasady - nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania pierwszoinstancyjnego poza granicami zaskarżenia. Tak zwany przymus adwokacko-radcowski, który w sprawach podatkowych został rozszerzony również na doradców podatkowych, ma na celu zapewnienie, że skierowana do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna zostanie sporządzona przez osoby kwalifikujące się odpowiednim poziomem wiedzy prawniczej, w konsekwencji czego będzie ona odpowiadała stawianym jej wymogom formalnym, a zawarte w niej zarzuty oraz przygotowana na ich poparcie argumentacja będą reprezentowały odpowiedni poziom merytoryczny. Lektura skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że pełnomocnik strony wymogom tym nie sprostał. Po pierwsze pełnomocnik skarżącego w ramach sformułowanych zarzutów nie wskazał jakie de facto przepisy zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji. Wskazuje on bowiem jedynie na naruszenie przepisów "u.p.e.a.", "u.p.e.s." i "k.p.a." Po drugie należy zauważyć, że w przypadku zarzutów naruszenia art. 8 i art. 61a k.p.a., przepisy te składają się z kilku jednostek redakcyjnych. Tymczasem jednym z elementów skargi kasacyjnej jest wskazanie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, co wynika z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Tym samym, jeżeli przepis dzieli się na kilka jednostek redakcyjnych (np. paragrafy, ustępy, punkty, litery), to przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Innymi słowy w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów (ustępów), punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, paragrafu (ustępu), punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala bowiem ustalić granice zaskarżenia. Wskazanie naruszenia całego przepisu kodeksu postępowania administracyjnego na pewno nie spełnia przedstawionych powyżej wymogów. I po trzecie, pełnomocnik skarżącego formułując stawiane w skardze kasacyjnej zarzuty nie powiązał naruszenia wymienionych w jej petitum przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, dalej: "u.p.e.a.") oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: "k.p.a.") z odpowiednimi przepisami zawartymi w p.p.s.a., które zastosował Sąd administracyjny pierwszej instancji. Z najdalej posuniętej ostrożności Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze treść uchwały pełnego składu NSA z 26 października 2009 r. (I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), zgodnie z którą przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych, ten postulat spełni. Tak więc odnosząc się do treści sformułowanych zarzutów, tj. art. 23 § 6 u.p.e.a. oraz art. 61a § 1 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie są one zasadne. Wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącego, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. czasowe wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego przez organ nadzoru możliwe jest wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek zobowiązanego, co wyjaśnione zostało w wydanych przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku postanowieniach z 28 marca 2018 r. oraz z 30 kwietnia 2018 r. W uzasadnieniach ww. postanowień organ zawarł ponadto informację, iż nie ma podstaw do wstrzymania czasowego czynności egzekucyjnych z urzędu choć potraktował złożony przez skarżącego wniosek jako sygnał do podjęcia działania w tym kierunku. Zatem organ nadzoru zobowiązany był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. W tych okolicznościach Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku odmawiając wszczęcia postępowania w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a. nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. [pic]