II FSK 1556/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA (del.) Anna Maria Świderska, Protokolant Marta Wyszkowska, po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 120/12 w sprawie ze skargi H. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 16 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) odstępuje od zasądzenia od skarżącej H. H. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

1.1. Wyrokiem z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 120/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę H. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 16 grudnia 2011 r. w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych. 1.2 W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Skarżąca pismem z dnia 29 sierpnia 2011 r. wystąpiła o zaniechanie poboru podatku od sprzedaży lokalu mieszkalnego. Wskazała, że w spadku po mężu nabyła udział w mieszkaniu wynoszący 25%. Podała, że taki sam udział nabyła również córka. Po uprawomocnieniu się wyroku o nabyciu spadku, zgłosiła się do urzędu skarbowego, gdzie uzyskała informację, że spadek jest zwolniony z opodatkowania. Wskazała, że niedotrzymanie terminu złożenia oświadczenia o skorzystaniu z tzw. ulgi meldunkowej jest wynikiem niewiedzy. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją finansową oraz stanem zdrowia. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. decyzją z dnia 29 września 2011 r. odmówił umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. wraz z odsetkami. W złożonym odwołaniu strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji. Zdaniem Skarżącej, zły stan zdrowia oraz sytuacja materialna świadczą o wystąpieniu w jej sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika uzasadniającego umorzenie zaległości podatkowej zgodnie z art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm., zwana dalej "Ordynacja podatkowa"). 1.3. Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia 16 grudnia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, iż wskazują one na wystąpienie ważnego interesu podatnika. Niemniej skorzystał z uznania administracyjnego zgodnie z którym nawet w sytuacji gdy w danej sprawie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania organ podatkowy może odmówić uwzględnienia wniosku. Organ II instancji wskazał, iż w dniu 30 grudnia 2010 r. Skarżąca zbyła prawo do lokalu mieszkalnego za kwotę 113.000 zł. Właścicielką udziału wynoszącego 1/2 Skarżąca była wcześniej, w rezultacie opodatkowaniu podlegała sprzedaż tylko tej części, którą zobowiązana nabyła w wyniku spadkobrania po śmierci męża - z dniem 30 września 2008 r. Dalej organ odwoławczy powołując się na art. 21 ust. 1 pkt 126 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm., zwana dalej : "u.p.d.o.f.") wskazał, że Skarżąca nie złożyła w terminie 14 dni od dnia dokonania odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa majątkowego oświadczenia o spełnieniu warunków do zwolnienia. W pierwotnie złożonym zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2010 r. (PIT-37) nie uwzględniła dokonanej sprzedaży prawa do lokalu mieszkalnego. W dniu 30 sierpnia 2011 r. złożyła - jak wskazała po uzyskaniu stosownej informacji w urzędzie skarbowym – korektę zeznania za 2010 r. W zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-36 za 2010 r. wykazała podatek z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych w kwocie 5.368 zł i kwotę do zapłaty 5.309 zł. Na dzień złożenia wniosku wszczynającego postępowanie zaległość wynosiła 5.373 zł. Organ stwierdził, że nieznajomość przepisów regulujących podatkowe rozliczenia z budżetem Państwa nie jest okolicznością mogącą stanowić argument przemawiający za udzieleniem ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Zdaniem organu, brak należytej staranności, nie mógł przemawiać za rozpatrzeniem sprawy zgodnie ze złożonym wnioskiem. 2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 67a Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwą interpretację pojęcia "ważny interes podatnika lub interes publiczny". Skarżąca podniosła, że jest osobą o dochodach nie w pełni pokrywających jej potrzeby. Zaznaczyła, że w przypadku zobowiązania jej do zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami w trybie egzekucji administracyjnej zostanie pozbawiona całkowicie środków do życia. Konsekwencją takiego działania będzie konieczność zwrócenia się do instytucji pomocy społecznej lub innych publicznych instytucji pomocowych o wsparcie finansowe, które z pewnością przekroczy sumę uzyskaną z egzekucji należności. Mając zatem na uwadze stan zdrowia, wiek, sytuację finansową i ekonomiczną oraz interes publiczny strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. 2.3. Uzasadniając swoje stanowisko WSA w Bydgoszczy przedstawił rozumienie przesłanek, których zaistnienie umożliwia umorzenie zaległości podatkowej i wskazał, że organ podatkowy trafnie podniósł, że nieznajomość przepisów prawnych nie jest okolicznością mogącą stanowić argument przemawiający za umorzeniem zaległości podatkowych. Sąd I instancji uznał, że organ podatkowy nie naruszył prawa w stopniu skutkującym uchyleniem zaskarżonej decyzji. W sposób prawidłowy przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie i dokonał wyczerpującej analizy wskazanych przez skarżącą okoliczności. Uznał, mając na uwadze, wyjątkowy i uznaniowy charakter instytucji umorzenia, iż wskazane przez stronę okoliczności nie są wystarczające dla przyznania ulgi oraz że nie został naruszony art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. 3.1. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej : "p.p.s.a.") zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 67a Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwą interpretację pojęcia "ważny interes podatnika lub interes publiczny". 3.2. W uzasadnieniu wskazano, że Skarżąca podziela stanowisko, iż obie przesłanki umorzenia mają charakter równorzędny (wyrok NSA z 3.04.2002 r., I SA/Lu 1770/98). W szczególności, wg orzeczenia z 8.10.2002 r.(w sprawie I SA/Wr 1458/01) organ podatkowy obowiązany jest także do wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego. 3.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kascyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. 4.2. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wyraźnego podkreślenia wymaga specyficzny charakter środka odwoławczego jakim jest skarga kasacyjna. Przewidziany w art. 175 § 1 p.p.s.a. wymóg by skarga kasacyjna była sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika wynika między innymi z woli zapewnienia przez ustawodawcę odpowiedniego poziomu skarg kasacyjnych, co zapewniać ma m.in. poprawna konstrukcja tego środka odwoławczego. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach: 1) na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać m.in., przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, czyli wskazanie, które konkretnie przepisy zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji oraz wyjaśnienie, na czym to naruszenie polegało. W rozpatrywanej sprawie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 67a Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwą interpretację pojęcia "ważny interes podatnika lub interes publiczny". W lakonicznym uzasadnieniu skargi kasacyjnej zwróciła jedynie uwagę na okoliczność, iż obie przesłanki umorzenia mają charakter równorzędny oraz, że organ podatkowy zobowiązany jest do wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony. Na poparcie tych okoliczności przywołała sygnatury dwóch orzeczeń sądów administracyjnych. 4.3. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego złożona skarga kasacyjna nie wypełnia wymogów wynikających z przywołanych powyżej przepisów p.p.s.a. W szczególności brakuje w niej wskazania podstaw kasacyjnych oraz uzasadnienia dla postawionego zarzutu naruszenia prawa materialnego. Skarżąca działająca przez fachowego pełnomocnika nie przedstawiła właściwego w jej opinii rozumienia pojęć ważnego interesu podatnika lub interes publicznego. Nie skonkretyzowała też w ogóle jednostki redakcyjnej z przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej. Podkreślić zaś należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów, czy stawiania hipotez w tym obszarze, sanując zaistniałe braki. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że nie można się domyślać argumentacji, czy intencji strony wnoszącej skarga kasacyjną. Wnoszący skargę kasacyjną dążąc do skutecznego podważenia zaskarżanego wyroku, powinien zachować więc dbałość o poprawne sformułowanie stawianych zarzutów oraz ich uzasadnienie. W konsekwencji orzeczenie Sądu I instancji nie mogło zostać poddane merytorycznej kontroli. 4.3. W rezultacie skarga kasacyjna na podstawie art. 184 p.p.s.a. podlegała oddaleniu. Jednocześnie na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia od wnoszącej skargę kasacyjną zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego mając na względzie jej stan zdrowia, sytuację materialną oraz to, że korzysta ona ze zwolnienia od kosztów sądowych.