II FSK 1472/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Paweł Dąbek, Protokolant Bartłomiej Ryś, po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Łd 997/16 w sprawie ze skargi O. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 12 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę kasacyjną.

Sygnatura akt II FSK 1472/17 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę O. J. i uchylił zaskarżoną nią decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej. Sąd wskazał, że zobowiązanie podatkowe skarżącego powstało w następstwie zawarcia porozumienia z bankiem, który udzielił skarżącemu kredytu mieszkaniowego denominowanego we frankach szwajcarskich. Rezultatem tego porozumienia była spłata części kredytu po sprzedaży mieszkania, na zakup którego był on zaciągnięty i umorzenie przez bank pozostałej części kredytu, w następstwie czego skarżący uzyskał przychód z nieodpłatnego świadczenia. Rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości podatkowej powstałej wskutek niezapłacenia powstałego w ten sposób zobowiązania podatkowego organy podatkowe nie ustaliły, na jakich warunkach skarżący zaciągnął częściowo umorzony kredyt i czy zaciągnął jeszcze inny kredyt, co pozwala na wyprowadzenie wniosku o naruszeniu przez nie art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613, dalej: O.p.) w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: P.p.s.a.) zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. wskutek uznania, że zaskarżona decyzja zapadła mimo nie ustalenia, czy skarżący zawarł dwie umowy kredytu, to jest w roku 2004 i 2008, w jakiej wysokości i walucie zaciągnięty był drugi kredyt, a także, czy i kiedy został spłacony oraz braku w aktach sprawy umowy kredytu z 2008 r. – podczas gdy zgromadzone w sprawie dowody dostatecznie potwierdzają zawarcie obu umów kredytowych, ich walutę, wysokość bieżąco spłacanej raty pierwszego kredytu, wysokość umorzonego drugiego z kredytów, zaś brak w aktach sprawy umowy kredytu z 2008 r. nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy należy wydanie przez Ministra Finansów dnia 22.05.2015 r. rozporządzenia w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku dochodowego od osób prawnych od niektórych dochodów (przychodów) podatników podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatników podatku dochodowego od osób prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 766). Na mocy tego rozporządzenia zaniechano poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od osób, które zaciągnęły kredyty mieszkaniowe denominowane we frankach szwajcarskich, a następnie ze względu na znaczącą zmianę kursu tej waluty istotnie pogorszyły się warunki ich spłaty. Sytuacja skarżącego nie jest wprawdzie identyczna z sytuacją adresatów tych przepisów, toteż nie może on skorzystać z dobrodziejstwa zaniechania poboru podatku powstałego w następstwie umorzenia części zaciągniętego przez niego kredytu, jest jednak bardzo podobna. Z kolei okoliczność, że to sam skarżący nie czekając na ewentualną pomoc publiczną podjął działania zmierzające do wywikłania się z problemów finansowych wynikających z zaciągnięcia kredytu na – jak się okazało – niespodziewanie niekorzystnych warunkach, nie powinna stawiać go w gorszej sytuacji w porównaniu z kredytobiorcami wykazującymi bierność w tej sprawie. Może więc budzić uzasadnione wątpliwości zajęte w toku postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych skarżącego stanowisko organów podatkowych, jakoby w sprawie nie występowała warunkująca udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych przesłanka interesu publicznego (w rozumieniu art. 67a § 1 O.p.). Skoro bowiem w przypadkach analogicznych - a w każdym racie wykazujących znaczące podobieństwo do przypadku skarżącego – sięgnięto po instrument prawny zaniechania poboru podatku, niezrozumiałe wydaje się, że w odniesieniu do skarżącego nie zastosowano prowadzącego do analogicznych skutków instrumentu ulgi w spłacie zobowiązań (zaległości) podatkowych Z drugiej strony w pełni zrozumiałe i zasługujące na aprobatę jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że dla należytej, wyczerpującej oceny sytuacji skarżącego i przyczyn powstania zaległości podatkowej konieczne jest zbadanie sprawy w każdym jej aspekcie, także umówionych pierwotnie warunków zaciągnięcia kredytu i jego spłaty. W każdym razie późniejsze zawarcie porozumienia o częściowej spłacie i częściowym umorzeniu zaciągniętego kredytu nie powoduje, że pierwotnie przyjęte założenia nie rzutują na ocenę, czy zaistniały przesłanki do zastosowania żądanej przez skarżącego ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Nie można więc zgodzić się z trafnością postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Zaskarżona decyzja zapadła bowiem mimo braku ustalenia, na jakich dokładnie warunkach skarżący zawarł denominowaną we frankach szwajcarskich umowę kredytu mieszkaniowego, a nie to, czy zawarł on dwie umowy kredytu, w jakiej wysokości i walucie oraz czy i kiedy kredyty te zostały spłacone. Wbrew stanowisku kasatora zgromadzone w sprawie dowody nie wykazują w sposób dostateczny i nie budzący wątpliwości warunków i przesłanek zawarcia umowy kredytu walutowego, a okoliczność ta niewątpliwie co najmniej może mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, nie orzekając o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego ze względu na brak stosownego wniosku od strony wygrywającej sprawę w instancji kasacyjnej.