II FSK 1258/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Bogusław Dauter, po rozpoznaniu w dniu 23 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku A. M. o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Jana Rudowskiego w sprawie ze skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 354/11 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 10 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zabezpieczeniu na majątku podatnika zobowiązania podatkowego postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 29 września 2017 r. A. M. wniósł o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego NSA Jana Rudowskiego, a następnie pismem z dnia 12 października 2017 r. przedstawił pisemne motywy ww. wniosku. Wskazał w nich, że wyłączenie sędziego NSA Jana Rudowskiego od orzekania w niniejszej sprawie jest uzasadnione okolicznością, że Sędzia Rudowski w latach 1999-2001 był sekretarzem stanu w Ministerstwie Finansów i był zaangażowany w sprawę opodatkowania akcji pracowniczych B. w W. S.A. Ponadto orzekając jako sędzia NSA Jan Rudowski w wyrokach o sygn. akt II FSK 1257/09 i II FSK 1258/09 zajmował wiążące stanowisko w sprawie wydania i wykonania decyzji o zabezpieczeniu na majątku podatników J. M. i A. M. W załączeniu skarżący przedłożył dokumentację, mającą na celu potwierdzenie złożonego wniosku. W dniu 19 października 2017 r. sędzia NSA Jan Rudowski złożył oświadczenie, że w stosunku do sprawy, ani do stron nie zachodzą po jego stronie okoliczności, o których mowa w art. 18 § 1 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 18 § 1 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Ponadto niezależnie od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 P.p.s.a. W świetle tego przepisu przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności, dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Mogą to być zatem wszelkie okoliczności, zarówno wewnętrzne jak i zewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia na w pełni zobiektywizowanych przesłankach (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005 nr 11, poz. 134). Wyłączeniu na podstawie art. 19 P.p.s.a. podlegać może sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 P.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2017 r., I OZ 2105/16, orzeczenie dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, CBOSA). Subiektywny pogląd strony co do przypuszczalnej treści przyszłego orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego, nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy, podobnie jak sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się strona, był członkiem składu orzekającego w innej sprawie z jego udziałem (por. analogicznie postanowienie NSA z 29 czerwca 2012 r., w sprawie II OZ 559/12, publ. CBOSA i akceptowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, K. Zalasińską w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 186-187, nb 6). Wyjaśnić należy, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiarygodności w bezstronność sędziego wynikająca z przypuszczeń lub przeczuleń strony. Nie ma znaczenia dla zasadności wniosku subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziego. Wobec powyższego wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji. W myśl art. 20 § 1 P.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. Charakter instytucji wyłączenia sędziego jest oczywisty i sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogłyby skutkować pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy. W tym zakresie istota wyłączenia sędziego w oparciu o przesłanki bezwzględne, wymienione enumeratywnie w art. 18 P.p.s.a., jak też w oparciu o przesłanki względne z art. 19 P.p.s.a., jest taka sama. Ma ona zapewnić jak najpełniejszą realizację zagwarantowanego, między innymi na gruncie Konstytucji RP, prawa do sądu, poprzez stworzenie warunków umożliwiających każdemu rozpatrzenia jego sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy Wskazuje się jednak, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie. Konieczne jest bowiem wskazanie konkretnych okoliczności, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności sędziego. Zważając na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie w stosunku do sędziego NSA Jana Rudowskiego brak jest podstaw do wyłączenia z mocy ustawy. Również podniesione przez skarżącego argumenty mające przemawiać za wyłączeniem sędziego od orzekania w jego sprawie, nie uzasadniają wyłączenia na podstawie art. 19 P.p.s.a. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, aby pomiędzy nim a sędzią, o wyłączenie którego wnosi, istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość bezstronność przy orzekaniu. Skarżący nie podał żadnych konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na istnienie przynajmniej jednej z przesłanek wyłączenia sędziego. Nie można bowiem przyjąć, że uczestnictwo sędziego w składzie, który wydał orzeczenie w innej sprawie dotyczącej skarżącego budzi uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Również fakt, że sędzia Rudowski jako sekretarz stanu w Ministerstwie Finansów był zaangażowany w sprawę opodatkowania akcji pracowniczych B. w W. S.A. nie stanowi zagrożenia dla obiektywizm sądu. Nie można bowiem w takim przypadku mówić o jakimkolwiek emocjonalnym nastawieniu do sprawy lub strony. Wskazać ponadto należy, że złożone przez sędziego NSA Jana Rudowskiego oświadczenie z dnia 19 października 2017 r. pozwala przyjąć, że nie istnieją okoliczności, które wywołują uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności (art. 19 P.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia