II FSK 1258/14

Dnia 11 maja 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku A. M. o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Tomasza Kolanowskiego w sprawie ze skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 354/11 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 10 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zabezpieczeniu na majątku podatnika postanawia: odrzucić wniosek.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 18 stycznia 2017 r. A. M. wniósł o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego NSA Tomasza Kolanowskiego. W tym samym dniu sędzia NSA Tomasz Kolanowski złożył oświadczenie, że w stosunku do sprawy, ani do stron nie zachodzą po jego stronie okoliczności, o których mowa w art. 18 § 1 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny wniosek ten oddalił wskazując, że nie zachodzą przesłanki bezwzględne i względne do wyłączenia sędziego. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 27 kwietnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 1258/14, Skarżący "z ostrożności procesowej oraz zachowania zasad ekonomiki procesowej wniósł w trybie art. 271 pkt 1, art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a.")" złożył wniosek o wyłączenie sędziego NSA Tomasza Kolanowskiego. Podniósł, że w "trakcie poprzedniej rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 18 stycznia 2017 r. miały miejsce niedopuszczalne i bezprawne zdaniem skarżącego przypadki zastosowania wobec niego "trybu doraźnego" w rozpatrywaniu jego wniosków procesowych. Niezależnie od tego przewodniczący sędzia Tomasz Kolanowski w sposób nieuprawniony odczytał sentencję postanowienia wydanego przez inny sąd". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego podlega odrzuceniu. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno na wniosek, jak i z mocy prawa jest gwarancją procesową mającą zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w składzie, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli związków z rozpoznawaną sprawą. Istota przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do wyeliminowania przyczyn, które mogą wzbudzać wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Jej przesłanki zostały wskazane w art. 18 i 19 p.p.s.a.. Zgodnie z treścią art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Przepis art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Należy podkreślić, że wniosek o wyłączenie sędziego NSA Tomasza Kolanowskiego jest kolejnym wnioskiem składanym przez Skarżącego w rozpatrywanej sprawie. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wcześniejszy wniosek o wyłączenie sędziego NSA Tomasza Kolanowskiego. Zgodnie z art. 22 § 4 p.p.s.a. ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym. Należy zauważyć, iż art. 22 § 4 p.p.s.a. należy rozpatrywać w powiązaniu z art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a., co oznacza, że przez okoliczności wskazane w art. 22 § 4 p.p.s.a. należy rozumieć zdarzenia, które mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. W rozpatrywanej sprawie, Skarżący jako podstawy wyłączenia wskazał: art. 271 pkt 1 oraz art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że art. 271 pkt 1 p.p.s.a. dotyczy wznowienia postępowania jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Natomiast art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. dotyczy nieważności postępowania (która jako brana jest przez Sąd z urzędu pod rozwagę) w przypadku, w którym skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznawaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Żaden z tych przepisów nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego, które stanowią obligatoryjny element wniosku o wyłączenie. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że z braku wskazania podstaw do wyłączenia sędziego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 4 p.p.s.a. odrzucił wniosek.