II FSK 1141/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1795/13 w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 26 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości. postanawia: 1. Oddalić skargę kasacyjną. 2. Przyznać od Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – na rzecz adwokata Ł. R. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Postanowieniem z 30 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1795/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 26 listopada 2012 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości. Sąd wskazał, że skarżąca pismem z 29 kwietnia 2013 r., w którym podała niepełny nr ww. decyzji, wniosła o skorzystanie z "prawa do przedstawienia sprawy we właściwym świetle". Organ podatkowy wezwał skarżącą co sprecyzowania zakresu żądania przez wskazanie czy jest ono skargą do sądu administracyjnego, czy jest to wniosek o wznowienie postępowania, czy też wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Skarżąca poinformowała, że jej pismo należy traktować jako skargę na decyzję organu. Odrzucając skargę sąd podniósł, że decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 26 listopada 2012 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o możliwości, terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu, doręczono skarżącej 3 grudnia 2012 r. Termin do wniesienia skargi upłynął 2 stycznia 2013 r. Skoro zatem skarżąca wniosła skargę 2 maja 2013 r. to należało uznać, że skargę wniesiono z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej "P.p.s.a.", i odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy. W skardze kasacyjnej od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik strony skarżącej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 6 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez zaniechanie pouczenia skarżącej przed odrzuceniem skargi o możliwości skorzystania z prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wiadome było, iż strona nie jest samodzielnie prowadzić postępowania, zaś okoliczności dotyczące stanu majątkowego skarżącej wynikające z akt sprawy świadczyły o dużym prawdopodobieństwie istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy; 2) art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w z art. 53 § 1, 134 § 1, art. 46 § 1 i 49 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarga na decyzję wniesiona została po terminie, podczas gdy za skargę od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 26 listopada 2012 r. należało uznać pismo skarżącej z 26 grudnia 2012 r. skierowane do organu, w związku z czym sąd powinien wezwać skarżącą do uzupełnienia braków formalnych pisma. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 6 P.p.s.a. Sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Przepis ten nie nakłada jednak na sąd obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań. Sąd nie może ani zastąpić strony w jej czynnościach ani sugerować jej, że nie jest ona w stanie samodzielnie uczestniczyć w postępowaniu. Nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że ewentualne ustanowienie dla skarżącej pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, doprowadziłoby do uznania pisma z 26 grudnia 2012 r. za skargę do sądu. Skarżąca nie jest ubezwłasnowolniona a złożone przez nią oświadczenia woli są ważne. Późniejsze czynności pełnomocnika nie mogłyby zmienić lub unieważnić pism skarżącej m.in. z 16 stycznia 2013 r. jednoznacznie wskazującego, że pismo z 26 grudnia 2012 r. należy uznać za wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej. Argumentacja autora skargi kasacyjnej dotycząca nieporadności strony skarżącej posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych, mogłaby mieć wpływ na rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi a nie na ważność jej czynności procesowych. Z tych samych przyczyn za nieusprawiedliwiony należy uznać drugi z zarzutów skargi kasacyjnej. Treść pisma skarżącej z 16 stycznia 2013 r. nie budzi żadnych wątpliwości. Ani organy podatkowe ani sąd administracyjny nie są władne badać czy strona dokonująca czynności procesowej ma świadomość jej konsekwencji. Skutkiem pisma z 16 stycznia 2013 r. jest wszczęcie postępowania zakończonego postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 15 lutego 2013 r. nr [...]. Ewentualne uchybienia organów podatkowych w zakresie nadania prawidłowego biegu pismu z 26 grudnia 2012 r., powinny znaleźć się w skardze na postanowienie utrzymujące w mocy ww. orzeczenie. Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że dopiero pismo z 29 kwietnia 2013 r. jest skargą do sądu administracyjnego. Z uwagi na powyższe uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył żadnego z przepisów wskazanych w zarzutach skargi kasacyjnej. Tym samym stosownie do art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O przyznaniu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a.