II FSK 1135/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA del. Alina Rzepecka, Protokolant Ewelina Wołosiak, po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Naczelnika Urzędu Skarbowego P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Po 661/15 w sprawie ze skargi R. W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia 23 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów postanawia: uchylić zaskarżony wyrok w całości i odrzucić skargę.

Wyrokiem z 20 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt I SA/Po 661/15) w sprawie ze skargi R. W. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia 23 stycznia 2015 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku podał, że zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 stycznia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 17, art. 18, art. 27 § 1 i art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz w zw. z wnioskiem skarżącego, z dnia 23 grudnia 2014 r. o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów z dnia 11 grudnia 2014 r. w przedmiocie braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 8 i 12 tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu 4 listopada 2014 r., odmówił przywrócenia terminu do złożenia zarzutów. W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.) poprzez jego niezastosowanie, na skutek stwierdzenia, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za uzasadnioną. Wskazał, że istotą sporu w niniejszej sprawie była kwestia przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym do tytułu wykonawczego. Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zobowiązany uzyskał informację o uchybieniu terminowi w dniu 19 grudnia 2015 r. i wnioskiem z dnia 23 grudnia 2014 r. wniósł o przywrócenie terminu do dokonania czynności oraz osobnym pismem z dnia 23 grudnia 2014 r. złożył zarzuty do tytułu wykonawczego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że adres, na który doręczano korespondencję nie jest adresem zamieszkania skarżącego, bowiem od lat mieszka on pod innym adresem, który podaje przy podejmowaniu wszelkich czynności prawnych i we wszelkich postępowaniach, w których uczestniczy. Skarżący wymeldował się z adresu pobytu stałego, na który organ kierował korespondencję, już 5 marca 2013 r. Tym samym, jak ocenił Sąd, strona uchybiła terminowi nie ze swojej winy. Na powyższy wyrok Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł skargę kasacyjną. Wyrokowi temu zarzucił w trybie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przepisów postępowania, przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy: - nieważność postępowania z uwagi na niedpouszczalność drogi sądowej, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powinien skargę odrzucić, na podstawie art. 58 § 1 ust. 6 w związku z 52 § 1 p.p.s.a , z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia (art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a), - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 58 § 1 ust. 6 p.p.s.a w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 59 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie i nieodrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, gdyż złożonej bez wyczerpania środków zaskarżenia, - naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a poprzez jego nie zastosowanie, gdyż sąd nie wyszedł poza granice skargi a orzekał w sprawne, w której wniesienie skargi do sądu administracyjnego było niedopuszczalne, - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a przez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 stycznia 2015r. mimo nieuprawdopodobnienia przez skarżącego, że uchybienie terminu do w/niesienia zarzutów nastąpiło bez jego winy. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi z dnia 27 lutego 2015 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 stycznia 2015 r. i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg. norm przepisanych. Podatnik nie wystosował odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W rozpoznawanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia 23 stycznia 2015 r., odmówił podatnikowi przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Stosownie do art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 59 § 1 k.p.a. od postanowienia w sprawie odmowy przywrócenia terminu służy zażalenie. Podatnik, kierując się treścią pouczenia zawartego w przedmiotowym postanowieniu, iż jest ono ostateczne w administracyjnym toku postępowania, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaś Sąd ten, który z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. był zobowiązany do kontroli zaskarżonego aktu, będąc związany jedynie granicami sprawy, rozpoznał skargę merytorycznie, pomimo niewyczerpania środków zaskarżenia w toku instancji. Należy zatem zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie organem, że Sąd pierwszej instancji błędnie nie zastosował wskazanego przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i nie odrzucił skargi tylko rozpoznał ją merytorycznie, czym naruszył ten przepis w stopniu niewątpliwie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 189 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie, jeżeli skarga ulegała odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, mając na względzie dyspozycję art. 189 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w formie postanowienia i odrzucił skargę. Odrębną kwestią jest zachowanie możliwości złożenia przez stronę zażalenia od przedmiotowego postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu. W tej kwestii należy mieć na uwadze treść art. 112 k.p.a., regulującego jedną z najistotniejszych konsekwencji naruszenia przez organ administracyjny obowiązku udzielenia stronom rzetelnej informacji o uprawnieniach dotyczących wnoszenia środka odwoławczego. Zastosowanie w sprawie art. 189 p.p.s.a. nie przesądza o dopuszczalności kontroli sądowej postanowienia wydanego we właściwym trybie.