II FSK 1105/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia WSA del. Artur Kot, , po rozpoznaniu w dniu 16 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Po 579/18 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 7 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrokiem z dnia 7 lutego 2019 r., I SA/Po 579/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę A.D. (zwanej dalej skarżącą) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 7 maja 2018 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia 17 sierpnia 2016 r. Prezydent Miasta ustalił skarżącej łączne zobowiązanie pieniężne za 2012 r. w kwocie 2 234,00 zł. W dniu 27 lutego 2017r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 7 listopada 2017 r., Prezydent Miasta ustalił skarżącej łączne zobowiązanie pieniężne za 2012 r. w takiej samej wysokości, tj. w kwocie 2 234,00 zł Wymiaru dokonano na podstawie danych wynikających z ewidencji podatkowej oraz złożonych w dniu 12 października 2017 r. informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, gruntach rolnych i lasach, stosując dla podatku rolnego stawki ustawowe, a dla podatku od nieruchomości stawki uchwalone przez Radę Miasta. Skarżąca podniosła, że z księgi wieczystej wynika, iż działka to grunty orne, grunty orne przeznaczone pod zalesienie, grunty orne przeznaczone do zalesienia, rola; teren mieszkalny niezabudowany, rola. Organ zauważył że, podstawą wymiaru podatku są zapisy wynikające z ewidencji gruntów i budynków, a nie z księgi wieczystej. Oznacza to, że grunty podlegać winny opodatkowaniu stawką przewidzianą dla "pozostałych gruntów", natomiast podatek rolny za łączną powierzchnię 0,2183 ha, z uwagi na ustawowe zwolnienie gruntów ornych Vi VI klasy, nie może zostać ustalony. W złożonym odwołaniu z dnia 28 listopada 2017 r. skarżąca nie zgodziła się na arbitralną zmianę kwalifikacji gruntów podlegających opodatkowaniu. Wskazała, że organ nie wyjaśnił z jakich powodów i na jakiej podstawie grunty nagle zmieniły swoje przeznaczenie, a podatek od nieruchomości wzrósł aż pięciokrotnie. Gdy nabywała nieruchomość w 2009 r. , działając w dobrzej wierze, w oparciu o dostępne jej informacje wiedziała, że podatek kształtuje się na poziomie ok. 500 zł. Skarżąca podniosła istniejącą niezgodność stanu faktycznego wynikającego z treści ksiąg wieczystych ze stanem istniejącym w ewidencji gruntów i budynków, wskazując na wadliwość tej ostatniej. Zauważyła ponadto po raz kolejny, że organ nie wyjaśnił, czy wymiar podatku odnosi się do części terenu pokrytego zbiornikiem wodnym. 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 7 maja 2018 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, że podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji opartej na danych wynikających ze złożonych przez te osoby deklaracji/informacji o nieruchomościach. Obowiązkiem podatnika jest informowanie organu o wszelkich zmianach mogących mieć wpływ na wysokość zobowiązania. 4. W skardze skarżąca zarzuciła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podczas gdy decyzję tę należało uchylić i umorzyć postępowanie z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie przed sądem I instancji, sąd ten przeprowadził z urzędu dowód ze złożonego przez skarżącą dokumentu z dnia 2 kwietnia 2012 r. w postaci potwierdzenia transakcji pod tytułem: "kod podatnika [...] nr obiektu [...] , decyzja z dnia 12 stycznia 2012" na okoliczność ustalenia, że w dniu 12 stycznia 2012 r. została wydana decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2012 r. 5. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę. Wskazał, że wobec licznych wątpliwości zaskarżone decyzje uchylają się spod kontroli. W aktach znajdują się dwa postanowienia wydane przez Prezydenta Miasta skierowane do skarżącej o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym dla nieruchomości za 2012 r. Jedno z dnia 29 października 2013 r. dotyczy lat 2009-2013, a drugie z dnia 21 czerwca 2016 r. dotyczy lat 2011-2016. Nie ma natomiast żadnego dokumentu czy i w jaki sposób zostało zakończone postępowanie wszczęte w dniu 29 października 2013 r. Po drugie, w aktach znajduje się zawiadomienie z dnia 29 września 2010 r. Prezydenta Miasta, że na podstawie umowy darowizny z dnia 6 lutego 2009 r. dokonano zmiany właściciela nieruchomości. W zawiadomieniu podany jest stan dotychczasowy nieruchomości i stan nowy. Wynika z niego, że zmianie uległ tylko wpis dotyczący właściciela. Natomiast powierzchnia i rodzaj gruntu nie zmieniły się. Z tego wynika, że już co najmniej od dnia 29 września 2009 r. skarżąca płaciła podatek za tę nieruchomość w kwocie znacznie niższej bo wynoszącej 517,72 zł. Nie wiadomo skąd wynika tak duża różnica w wysokości podatku ustalonym decyzją z dnia 7 listopada 2017 r. na kwotę 2 234 zł. Mając powyższe na uwadze , sąd I instancji uznał, że organ wydając decyzje dopuścił się naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz.201 ze zm. – zwanej dalej: ord. pod.) poprzez wydanie decyzji bez wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie zasadności opodatkowania gruntów należących do skarżącej, co w konsekwencji naruszyło także zasady ogólne postępowania wyrażone w art. 120 i art. 122 ord. pod. 6. Powyższy wyrok Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżyło w całości, zarzucając naruszenie: 1) art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – zwanej dalej: p.p.s.a.) - poprzez błędne przeprowadzenie przez sąd dowodu uzupełniającego z dokumentu i nieprzeprowadzenie przez sąd z urzędu dalszego dowodu uzupełniającego z dokumentów, niezbędnego do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, które pojawiły się w ocenie sądu po przeprowadzeniu pierwszego z dowodów, choć przeprowadzenie tego dowodu nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, 2) art. 151 p.p.s.a. - poprzez nieoddalenie skargi, która nie zasługiwała na uwzględnienie - zaskarżony wyrok został wydany w wyniku błędnie przeprowadzonego dowodu uzupełniającego z dokumentu i błędnej jego oceny przez sąd, nieprzeprowadzenie tego dowodu bądź przeprowadzenie go prawidłowo prowadziłoby do niestwierdzenia żadnej kwalifikowanej, wady skutkującej sankcją nieważności decyzji; nie wystąpiło takie naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, które uzasadniałoby uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe zarzuty, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, - merytoryczne rozpoznanie skargi na decyzję SKO, - zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, - nieprzeprowadzanie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 7. Art. 106 § 3 p.p.s.a., którego naruszenie organ zarzuca w skardze kasacyjnej stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie na rozprawie przed sądem pierwszej instancji przeprowadzono dowód ze złożonego przez skarżąca dokumentu z dnia 2 kwietnia 2012 r. na okoliczność ustalenia, że w dniu 12 stycznia 2012 r. została wydana decyzja ustalająca skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2012 r. Po pierwsze wskazać należy, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony, a uzupełniające postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest do dowodu z dokumentu i taki dowód z dokumentu dopuszczono. Po drugie, jego dopuszczenie nie spowodowało przedłużenia postępowania w sprawie. Z punktu widzenia przepisów postępowania sąd pierwszej instancji nie dopuścił się żadnych uchybień. Co więcej, celem wprowadzenia regulacji art. 106 § 3 p.p.s.a. nie było umożliwienie ponownego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, lecz pozwolenie na dokonanie przez sąd oceny pod względem zgodności z prawem (wyrok z dnia wyrok z dnia 9 lipca 2019 r., I GSK 1288/18, LEX nr 2706862 ). Sąd bada zgodność z prawem działania organu, a poprawnym działaniem jest wydanie prawidłowej decyzji i doręczenie jej stronie zgodnie z przepisami. Zatem jeżeli strona podnosi, że w jej sprawie wydano dwie decyzje co do tego samego roku podatkowego, to sąd – wszechstronnie badając sprawę – zobowiązany jest dowód z takiej decyzji uwzględnić, co sąd pierwszej instancji prawidłowo uczynił. Należy podkreślić, że przedstawiony przez stronę dowód nie był nieznany organom podatkowym - organy powinny wiedzieć, że w danej sprawie wydały już decyzję. Nie był to dokument zmieniający sytuację podatnika i jego sytuację prawną. Nie można zatem stwierdzić, że przeprowadzony przez sąd pierwszej instancji dowód z dokumentu tak dalece zmieniał sytuacje skarżącego, że sąd – zamiast kontrolować działalnie organu w określonych realiach – wykreował nowy stan faktyczny dla sprawy. Sąd dopuszczając dowód ustalił jedynie – o czym organy powinny były wiedzieć - że dwukrotnie wszczęto postępowanie w tej samej sprawie i w obiegu znajdują się dwie różne decyzje organu skierowane do tej samej strony i dotyczące tego samego roku podatkowego. Decyzją z dnia 17 sierpnia 2016 r. Prezydent Miasta ustalił skarżącej łączne zobowiązanie pieniężne za 2012 r. i decyzją z dnia 12 stycznia 2012 r. organ ustalił zobowiązanie podatkowe skarżącej w tym samym podatku za 2012 r. Po przeprowadzeniu tego dowodu sąd pierwszej instancji - mając wiedze, że istnieją dwie decyzje - trafnie zauważył, że decyzje te uchylają się kontroli sądu. Zasadnie sąd wskazał, że organ dwukrotnie wszczął postępowanie w tej samej sprawie- raz w 2012 r., drugi raz w 2016 r. Nie wiadomo, czym zakończyło się postępowanie wszczęte wcześniej. Z akt nie wynika, dlaczego wydana została druga decyzja – czy pierwsza została uchylona, czy zmieniona. Sąd nie mógł prześledzić toku rozumowania organu – w konsekwencji procedowanie organu było nieprawidłowe. Trafnie podniósł sąd pierwszej instancji, że SKO naruszyło art. 23 § 1 pkt 1 ord. pod. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Drugi zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez nieoddalenie skargi. Tu należy wskazać, że art. 151 p.p.s.a. ma charakter wynikowy. Nie może być samodzielną podstawą skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia tego przepisu należy powiązać z zarzutem naruszenia innych przepisów, które doprowadziły do takiego, a nie innego – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – nieprawidłowego wyniku. 9. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184. p.p.s.a.