II FSK 106/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Marek Olejnik, Protokolant Joanna Bańbura, po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 października 2014 r. sygn. akt I SA/Ke 472/14 w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 9 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 października 2014 r. sygn. akt I SA/Ke 472/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę W.D. (dalej jako "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach (dalej jako "SKO") z dnia 9 lipca 2014 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że SKO utrzymując w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia 15 stycznia 2014 r. stwierdziło, że w ewidencji gruntów i budynków Skarżący figuruje jako właściciel gruntów położonych w W. o łącznej powierzchni 0,9029 ha. W operatach geodezyjnych grunty te sklasyfikowane są jako: grunty zadrzewione i zakrzewione - Lz-RVI (0,0300 ha), grunty orne - RIVb (0,0300 ha), grunty orne - RV (0,0400 ha), grunty orne - RVI (0,3580 ha), rowy - W-RIVb (0,0100 ha), rowy - W-PsV (0,0138 ha), grunty - B-PsV (0,1870 ha), pastwiska trwałe - PsV (0,1054 ha) oraz grunty zadrzewione i zakrzewione - Lz-PsV (0,1287 ha). W ocenie SKO, dowody zgromadzone w aktach sprawy stanowią wystarczającą podstawę do ustalenia przez organ podatkowy podatnika na gruncie ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.o.l.", oraz ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1381, z późn. zm.), na którym spoczywa obowiązek podatkowy w podatku rolnym i od nieruchomości. SKO podkreśliło, że podstawowe znaczenie dla sprawy ma fakt, iż Skarżący jest właścicielem ww. gruntów. Kluczowym problemem jest natomiast kwestia treści i aktualności wpisów w ewidencji gruntów i budynków. Skarżący podnosi bowiem, że dopisano mu 7,9 ara, podczas gdy on tej powierzchni nie posiada. Wskazując na treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.g.k.", SKO stwierdziło, że organy podatkowe są ustawowo zobowiązane do przyjmowania za podstawę do ustalania podatku takich danych, jakie wykazane są w ewidencji gruntów. Następnie SKO zaznaczyło, że obowiązek wynikający z art. 22 ust. 1 i 2 u.p.g.k., zapewnia aktualność danych objętych prowadzoną przez starostów ewidencją gruntów i budynków, które powinny odzwierciedlać stan rzeczywisty. SKO wyjaśniło, że dane te mają walor dokumentu urzędowego, stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. W skierowanej do Sądu skardze Skarżący wniósł o sprostowanie i uchylenie powyższej decyzji. Sąd pierwszej instancji uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał na wstępie, że spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy powierzchni należących do Skarżącego gruntów przyjętej przez organ podatkowy w zaskarżonej decyzji. Sąd podzielił stanowisko SKO, zgodnie z którym w zakresie wymiaru podatku organ podatkowy związany jest wyłącznie danymi wynikającymi z ewidencji gruntów, a z tej wynika, że do Skarżącego należy grunt o powierzchni 0,9029 ha. Następnie Sąd stwierdził, że dokonując ustaleń w sprawie organ podatkowy związany jest zarówno zakresem przedmiotowym, jak i podmiotowym zapisów zawartych w ewidencji gruntów i nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podkreślił, że ewidencja gruntów i budynków jest niewątpliwie urzędowym źródłem informacji faktycznych, wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji. Sąd zaznaczył, że tylko wyjątkowo organy podatkowe mogą odstąpić od obowiązku uwzględnienia danych z ewidencji gruntów. Sytuacja taka może mieć miejsce wówczas, gdy moc dowodowa ewidencji (dokumentu urzędowego) zostanie podważona w trybie art. 194 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.), więc zostanie wykazane istnienie innego dokumentu, świadczącego o wadliwości zapisów w ewidencji. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że Skarżący powołując się na istnienie takich dokumentów, nie przedłożył ich. Z akt sprawy wynika natomiast, że powierzchnia gruntów ujęta w decyzji została wprowadzona do ewidencji w dniu 13 września 2011 r., zaś z informacji uzyskanej ze Starostwa Powiatowego w K. wynika, iż aktualizacji tej dokonano na wniosek Skarżącego. Sąd podał, że aktualizacja spowodowała zmianę powierzchni posiadanego gruntu z 0,85 ha na 0,9029 ha, której Skarżący nie sprostował w wydziale ksiąg wieczystych. Ponadto Sąd uznał, że w aspekcie przedmiotu zaskarżonej decyzji istotne jest, że zmiana ta nie miała wpływu na wymiar zobowiązania podatkowego. Grunt, o który powiększyła się powierzchnia owych działek, jest bowiem zwolniony od podatku rolnego na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym. Podsumowując Sąd stwierdził, że nie znalazł podstaw do zakwestionowania przeprowadzonego przez organy podatkowe postępowania. Nie dopatrzył się także żadnych uchybień w zakresie stosowania przez nie przepisów prawa materialnego. Podkreślił, że zarówno podmiot, jak i przedmiot opodatkowania zostały ustalone prawidłowo, zastosowano właściwe stawki podatkowe oraz przyjęto poprawną wielkość podstawy opodatkowania. W skardze kasacyjnej Skarżący, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a., art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.u.s.a.", oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., skutkujące rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd bez wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego oraz przyjęciem przez Sąd stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne niezgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną, a więc niedokonaniem przez Sąd prawidłowej kontroli decyzji organu administracyjnego, a przez to zaakceptowanie naruszenia przez ten organ art. 122 i art. 191 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. nieuwzględnienie skargi przez Sąd oraz nieuchylenie zaskarżonej decyzji podatkowej, pomimo naruszenia przepisów postępowania przez organ podatkowy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy i polegało na niepodjęciu przez organ podatkowy wszelkich niezbędnych oraz możliwych działań w celu dokładnego oraz należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi; 2) art. 106 § 3 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez niedopuszczenie dowodu z dokumentu urzędowego w postaci odpisu aktualnego księgi wieczystej, prowadzonej dla nieruchomości Skarżącego, z urzędu w sytuacji, gdy było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości dotyczących powierzchni gruntów będących podstawą owego podatku, na które konsekwentnie wskazywał Skarżący i nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, a doprowadziłoby do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, co skutkowało nieuwzględnieniem skargi. Na tej podstawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. Wymaga to zatem prawidłowego ich określenia w samej skardze, a więc konieczność precyzyjnego wskazania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej, sąd uchybił. Obok wskazania naruszonych przepisów, poprzez podanie ich konkretnych jednostek redakcyjnych, niezbędne jest też wyjaśnienie, na czym naruszenie to polegało oraz w przypadku podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wykazanie, iż mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów i wychodzenia poza ramy, które zostały nakreślone w skardze kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie SKO w zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji dokonało wykładni art. 21 ust. 1 u.p.g.k. w związku z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Z przepisów tych SKO wywiodło wiążący dla organów podatkowych charakter danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków i na tej podstawie uznało, że w ramach postępowania dotyczącego wymiaru Skarżącemu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. organy podatkowe nie mogły pominąć danych zawartych w tej ewidencji i nie były uprawnione, aby dokonywać samodzielnych ustaleń mających na celu podważenie tych danych. SKO wyjaśniło również, że właściwym trybem w tym zakresie pozostaje możliwość zainicjowania postępowania przed właściwym starostą, jako organem właściwym do prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, w celu dokonania ewentualnych zmian w tejże ewidencji, co mogłoby mieć następnie wpływ na wymiar podatku od nieruchomości. Stanowisko takie w pełni podzielił Sąd pierwszej instancji. Tym samym, na podstawie wykładni przepisu prawa materialnego, SKO oraz Sąd wypowiedzieli się również w kwestii dotyczącej zakresu możliwych w postępowaniu podatkowym ustaleń faktycznych co do przedmiotu opodatkowania. Skoro zatem w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano, poprzez sformułowanie stosownego zarzutu, dokonanej przez SKO oraz Sąd pierwszej instancji wykładni art. 21 ust. 1 u.p.g.k., nie może być skuteczne kwestionowanie zakresu dokonanych w sprawie przez organy podatkowe ustaleń faktycznych, na podstawie zarzutu naruszenia wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów P.p.s.a. oraz P.u.s.a. w związku z art. 122 i art. 191 Ordynacji podatkowej. SKO zwróciło ponadto uwagę, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej, i zgodnie z treścią tego przepisu, stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Natomiast Sąd pierwszej instancji powołując się na orzecznictwo sądowe wskazał ponadto, iż wyjątkowo organy podatkowe mogą odstąpić od obowiązku uwzględnienia danych z ewidencji gruntów. Sytuacja taka może mieć miejsce tylko wówczas, gdy moc dowodowa zostanie podważona w trybie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, więc zostanie wykazane istnienie innego dokumentu świadczącego o wadliwości zapisów w ewidencji. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, na istnienie takich dokumentów Skarżący się jedynie powoływał, ale ich nie przedłożył. Ani w toku postępowania podatkowego, ani sądowoadministracyjnego, gdzie Skarżący w obu instancjach reprezentowany był przez ustanowionego z urzędu profesjonalnego pełnomocnika, nie przedłożono żadnego dokumentu, który mógłby potwierdzić, iż dane zawarte w ewidencji gruntów są nieprawidłowe, nie został też złożony jakikolwiek wniosek o przeprowadzenie dowodu. Trzeba również zwrócić uwagę, co uczynił też uprzednio Sąd pierwszej instancji, że wprowadzone do ewidencji zmiany (zwiększenie powierzchni gruntów z 0,8500 ha do 0,9029 ha), które teraz Skarżący w postępowaniu podatkowym kwestionuje, zostały wprowadzone w 2011 r. na jego wniosek. Ponadto łączna wartość podatku rolnego od gruntów, która wyniosła po zaokrągleniu 8 zł, i tak nie uległaby zmianie, gdyż grunt, o który powiększyła się powierzchnia działek jest zwolniony od podatku rolnego na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym (użytki rolne klasy V, VI i VIz oraz grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych). W świetle powyższego, domaganie się w skardze kasacyjnej uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji na tej podstawie, iż Sąd pierwszej instancji naruszył art. 106 § 3 P.p.s.a., bo nie przeprowadził z urzędu dowodu z księgi wieczystej, jest bezzasadne. Z kolei treść wymienionego w skardze kasacyjnej również jako naruszony z tego samego powodu art. 141 § 4 P.p.s.a., a więc przepisu, który określa wymogi, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku, nie wykazuje uchwytnego związku ze wskazanym w skardze kasacyjnym sposobem jego naruszenia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że rozpoznawana skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu. Wynika to z faktu, iż orzeka o tym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w drodze odrębnego postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym referendarz sądowy albo sąd w składzie jednego sędziego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r. sygn. akt I FPS 3/13.