Sygnatura
II FSK 1046/15
Wyrok NSA z 10 maja 2017 r., II FSK 1046/15 – egzekucja świadczeń pieniężnych
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 10 maja 2017
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia WSA (del.) Mirosław Surma (sprawozdawca), Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 944/14 w sprawie ze skargi Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 27 marca 2014 r. nr EG/7241-224/14/KN w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi. 1.1. Wyrokiem z 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 944/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w z zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 27 marca 2014 r. nr EG/7241-224/14/KN w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. 1.2. Przedstawiając stan sprawy, Sąd administracyjny pierwszej instancji podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego K. postanowieniem z 11 lutego 2014 r. nr: [...] obciążył wierzyciela – Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki, kosztami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec zobowiązanego W. S. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia. Postanowieniem z dnia 27 marca 2014 r., nr: EG/7241/14/KN, wydanym na podstawie art. 17, art. 18, art. 23 § 1 u.p.e.a w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a., Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organ pierwszej instancji. Stwierdził, że w sytuacji gdy koszty nie zostały pokryte przez zakończeniem egzekucji, umorzenie postępowania powoduje brak możliwości ściągnięcia ich od zobowiązanego. Wierzyciel natomiast w wyraźny sposób zwracał się o umorzenie postępowania egzekucyjnego, powołując podstawę prawną. Organ nadzoru dodał również, że ustawodawca nie wyłączył podmiotów publicznych z odpowiedzialności za następstwa wszczęcia egzekucji. 2. Skarga do Sądu pierwszej instancji. 2.1. Na powyższe postanowienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący zarzucił naruszenie art. 8, art. 107 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nienależyte uzasadnienie postanowienia, a w szczególności niewyjaśnienie, dlaczego zastosowano art. 64c § 4 u.p.e.a., a nie art. 64c § 3 tej ustawy. Zarzucił również naruszenie art. 9 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. 3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylając zaskarżone postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami postepowania egzekucyjnego uznał, że zostało one wydane z naruszeniem art. 64c § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm.), dalej jako u.p.e.a. Sąd wskazał, że w postępowaniu egzekucyjnym obciążenie zobowiązanego kosztami tego postępowania należy uznać za zasadę. Powyższe wynika z treści art. 64c § 1 zd. 2 u.p.e.a. Jeden z wyjątków od tej zasady przewidziany jest w art. 64c § 4 u.p.e.a, w myśl którego wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a u.p.e.a. 3.2. Sąd wskazał, że zgodnie z orzecznictwem zwrot normatywny "nie mogą być one ściągnięte" należy rozumieć jako nieściągnięte w ogóle, z przyczyn faktycznych czy prawnych. Dodał, że z uwagi iż ustawodawca nie precyzuje przyczyn niemożności ściągnięcia kosztów od zobowiązanego, przyjmuje się, że art. 64c § 4 u.p.e.a. znajduje zastosowanie nie tylko wtedy, gdy w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nastąpi takie zubożenie zobowiązanego, że nie będzie on w stanie pokryć kosztów egzekucyjnych lub gdy wyegzekwowanie kosztów egzekucyjnych wiązałoby się z poniesieniem przewyższających je wydatków egzekucyjnych, ale także i wówczas, gdy ściągnięcie tych kosztów byłoby niemożliwe z innych przyczyn faktycznych lub prawnych na poparcie czego wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 3267/13. Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że samo wykonanie egzekwowanego obowiązku – gdy pozostały nieuiszczone koszty egzekucyjne – nie upoważnia jeszcze organu egzekucyjnego do natychmiastowego umorzenia postępowania oraz obciążania kosztami wierzyciela. Podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 4 czerwca 2013 r. w którym Sąd ten uznał, że zaniechanie przez organ egzekucyjny dochodzenia wszystkich należności objętych tytułem wykonawczym, po uiszczeniu przez zobowiązaną należności bez uiszczenia kosztów postępowania egzekucyjnego, nie stanowiło wystarczającej przesłanki umorzenia z urzędu tego postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 oraz obciążenia tymi kosztami wierzyciela zgodnie z art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (sygn. akt II FSK 1873/11). 3.3. Sąd wyjaśnił, że w kontrolowanym postępowaniu skarżący zwrócił się pismem z dnia 20 stycznia 2014 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując jako podstawę art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz wykonanie obowiązku. W jego ostatniej części Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zaznaczył, że ewentualnymi kosztami egzekucyjnymi należy obciążyć zobowiązanego. W ocenie Sądu, prawidłowym działaniem organów egzekucyjnych byłoby ściągnięcie, a przynajmniej próba ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, a dopiero później – umorzenie postępowania egzekucyjnego. W wypadku, gdyby kosztów nie udało się ściągnąć od zobowiązanego, organy byłyby uprawnione do zastosowania art. 64c § 4 u.p.e.a. W związku z powyższym zdaniem Sądu organy egzekucyjne przedwcześnie umorzyły prowadzone postępowanie, nie podejmując próby ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego. Naruszyły tym samym zasadę, wynikającą z art. 64c § 1 zd. 2 u.p.e.a. Umorzenie postępowania zamknęło im drogę do obciążenia kosztami zobowiązanego. Tym samym, w ocenie Sądu, podstaw do obciążenia tymi kosztami wierzyciela w niniejszej sprawie nie było, skoro organ egzekucyjny sam pozbawił się możliwości ściągnięcia ich od zobowiązanego i nie poczynił żadnych kroków w tym kierunku. Takiej praktyki nie sposób zaakceptować. 4. Skarga kasacyjna. 4.1. Powyższy wyrok Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie w całości zaskarżył skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1 oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie przez Sąd postanowień obu instancji, chociaż rozstrzygnięcia organów nie były dotknięte żadną z wad wskazanych przez Sąd i przy braku naruszeń przez organy przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy nieoddaleniu skargi na podstawie art.151 p.p.s.a; - art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. art. 64c § 1 zd. 2 oraz art 64c § 4 u.p.e.a., oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez błędną ocenę postępowania dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że w istniejącym stanie prawnym, nie zaistniała konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego i w konsekwencji obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez błędną ocenę ustaleń faktycznych polegającą na przyjęciu, że nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 64c § 1 zd. 2 oraz art 64c § 4 u.p.e.a., oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., i że w istniejącym stanie prawnym, nie zaistniała konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego i w konsekwencji obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, gdy należało przyjąć, że zaistniała konieczność umorzenia postępowania, egzekucyjnego i w konsekwencji obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Sąd nie wykazał również istotnego wpływu naruszenia przepisów prawa przez organy na wynik sprawy; - art.145 § 1 pkt1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez błędną kontrolę przepisów zastosowanych przez organ, tj. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a poprzez uznanie, że w sytuacji gdy obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał (nieistnienie obowiązku), a wierzyciel składa wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., możliwe jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych, a organ egzekucyjny nie ma obowiązku umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdy należało przyjąć, że w istniejącym stanie prawnym w sprawie wystąpiły przesłanki i okoliczności powodujące skutek w braku możliwości kontynuowania postępowania egzekucyjnego i konieczność jego umorzenia z uwagi na nieistnienie obowiązku i złożony wniosek wierzyciela oraz, że tylko taka wykładnia i zastosowanie przepisu jest właściwe; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 64c § 1 zd. 2 oraz art. 64c § 4 u.p.e.a., w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez błędną kontrolę przepisów zastosowanych przez organ, tj. art. 64c § 1 zd. 2 oraz art 64c § 4 u.p.e.a., w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 poprzez uznanie, że w sytuacji gdy wierzyciel składa wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podst. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a następnie wnosi o obciążenie zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi możliwe jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego i brak możliwości obciążenia nimi wierzyciela z uwagi na nieistnienie obowiązku i brak konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z wnioskiem wierzyciela, gdy należało przyjąć, że w sytuacji złożenia przez wierzyciela wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne należało umorzyć, a kosztami obciążyć wierzyciela na podstawie art. art. 64c § 1 zd. 2 oraz art 64c § 4 u.p.e.a; - art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny bowiem w uzasadnieniu wyroku nie zawarł pogłębionej oceny stanowiska organów podatkowych, jak również w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia, stanowisko Sądu jest jedynie ogólne, podobnie jak i w zakresie wskazań co do dalszego postępowania. W oparciu o powyższe zarzuty, organ wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. 4.2. Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie podkreślił, że wniosek wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest dla organu egzekucyjnego wiążący i powoduje konieczność jego umorzenia. Sądowi pierwszej instancji pomimo wskazania na konieczność kontynuowania postępowania egzekucyjnego nie wyjaśnił na podstawie jakich przepisów mogłoby się to odbywać. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie kontynowanie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie byłoby pozanormatywnym działaniem, niezgodnym z art. 59 u.p.e.a. Skarżący podniósł, że praktyka organów egzekucyjnych polegająca na umarzaniu postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela, jest w pełni zgodna z przepisami ustawy. Błędem było zakwestionowanie działań organu egzekucyjnego zgodnych z ustawą, w sytuacji gdy wierzyciel wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. 4.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów według norm prawem przepisanych. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest także wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 5.2. Strona skarżąca podniosła zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Rozpatrując zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez błędną ocenę ustaleń faktycznych polegającą na przyjęciu, że nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 64c § 1 zd. 2 oraz art 64c § 4 u.p.e.a. oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., stwierdzając jego bezzasadność, wskazać należy, że spór w sprawie ogniskuje się wokół wykładni art. 64c § 4 u.p.e.a. w kontekście wystąpienia przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Autor skargi kasacyjnej stawia tezę, że zaistnienie przesłanki dla umorzenia postępowania egzekucyjnego, określonej w art.59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., skutkuje, w świetle przepisu art.64c § 4 u.p.e.a., koniecznością obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Taka konstatacja, na gruncie niniejszej sprawy, nie zasługuje na akceptację. 5.3. Przedmiot sporu prawnego obejmuje zagadnienie dopuszczalności umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przy jednoczesnym istnieniu niewyegzekwowanych jeszcze od zobowiązanego kosztów postępowania egzekucyjnego, a następnie obciążenie tymi kosztami na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a. wierzyciela. Na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Pojęcie obowiązku, o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., obejmuje także obowiązek uiszczenia kosztów postępowania egzekucyjnego, wobec czego istnienie tych kosztów stanowi przeszkodę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie powołanego przepisu prawa. Egzekucji administracyjnej nie podlegają tylko obowiązki wskazane w art. 2 u.p.e.a. Na podstawie art. 64c § 5 u.p.e.a. egzekucja kosztów egzekucyjnych następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie natomiast z art. 64c § 6 in initio u.p.e.a. koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność. Z przytoczonych przepisów art. 64c § 5 i art. 64c § 6 u.p.e.a. wynika więc, że obowiązek uiszczenia kosztów postępowania egzekucyjnego podlega egzekucji administracyjnej. Zasadę przy tym stanowi, stosownie do treści art. 64c § 1 in fine u.p.e.a., że koszty postępowania egzekucyjnego obciążają zobowiązanego. Obciążeniu kosztami postępowania egzekucyjnego odpowiada obowiązek ich uiszczenia, który zgodnie z art. 64c § 5 in initio u.p.e.a. może podlegać przymusowemu wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym tylko zastrzeżeniem, że, na podstawie art. 64c § 5 in fine u.p.e.a., przy egzekucji kosztów egzekucyjnych nie pobiera się opłat za czynności egzekucyjne. Podkreślić należy, że w zakresie opłat za czynności egzekucyjne (art. 64 § 1 u.p.e.a.) oraz opłat manipulacyjnych (art. 64 § 6 u.p.e.a.) ustawodawca stanowi wprost o obowiązku ich uiszczenia, który to obowiązek podlega egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 64c § 5 u.p.e.a.). Takim samym obowiązkiem jest obowiązek uiszczenia – zapłaty poniesionych wydatków egzekucyjnych. Zgodnie bowiem z art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty i wydatki egzekucyjne składają się na koszty egzekucyjne; koszty egzekucyjne na podstawie powołanego przepisu obciążają zobowiązanego, natomiast z art. 64c § 5 u.p.e.a. wynika, że obowiązek zapłaty tych kosztów podlega egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 5.4. Przepis art. 64c § 4 u.p.e.a. stanowi jeden z wyjątków nieobciążania kosztami egzekucyjnymi zobowiązanego a wierzyciela, warunkowany jednak sytuacją, gdy koszty te nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Z kolei w przepisie art. 64c § 3 in fine u.p.e.a. ustawodawca odnosi się do sytuacji, gdy to wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji, wtedy to organ egzekucyjny obciąża kosztami egzekucyjnymi wierzyciela. Podkreślić wobec tego należy, że zasadą jest, iż koszty związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego i podlegają przymusowemu ściągnięciu w drodze egzekucji. Zobowiązany już w czasie postępowania egzekucyjnego odpowiada z mocy prawa z tytułu powstających w jego trakcie obowiązków uiszczenia określonych kosztów egzekucyjnych (art. 64 § 2, art. 64 § 9 pkt 1-11, art. 64 § 10, art. 64c § 1 i art. 64c § 6 u.p.e.a.), natomiast wierzyciel, w przypadku, gdy nie spowodował on niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 64c § 3 in fine u.p.e.a. ), na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a. na zasadzie ustawowego wyjątku ponosi odpowiedzialność za całość kosztów postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Zobowiązany odpowiada zatem za koszty egzekucyjne już w trakcie toczącego się, nie zakończonego postępowania egzekucyjnego, od daty, w której, na podstawie danego przepisu prawa, powstaje obowiązek ich uiszczenia. Wierzyciel natomiast, na podstawie ustawowego wyjątku od zasady i zasadniczego trybu prawnego odpowiedzialności za koszty egzekucyjne, może ponosić odpowiedzialność za koszty postępowania egzekucyjnego, to jest za całość nie zapłaconych i nie wyegzekwowanych kosztów postępowania egzekucyjnego (chyba że spowodował on niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, wtedy to jedynie na nim ciąży obowiązek poniesienia kosztów egzekucyjnych). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza reguły, że koszty egzekucyjne są ustalane w formie jakiegoś aktu administracyjnego Tym samym, ponoszenie kosztów egzekucyjnych podporządkowane jest zasadzie rządzącej należnościami wynikającymi z przepisu prawa. Ustawa przewiduje kompetencje do domagania się wydania postanowienia przez zobowiązanego lub też obowiązek jego wydania z urzędu, gdy koszty obciążają wierzyciela (art. 64c § 7 u.p.e.a.). Zatem obligatoryjne lub fakultatywne rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego zostało powiązane z zasadami rządzącymi ciężarem poniesienia tych kosztów. 5.5. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne toczące się wobec zobowiązanego zostało umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Akt umorzenia pozostawał więc w wyłącznej kompetencji organu egzekucyjnego, który też jako podstawę swego działania powołał art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wbrew twierdzeniom kasatora, w sprawie nie doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego w warunkach związania organu egzekucyjnego wnioskiem wierzyciela, co stanowi samodzielną przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego i znajduje oparcie w przepisie art.59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Organ ten był więc wyłącznym dysponentem postępowania, przy czym sam wierzyciel zwrócił uwagę na konieczność wyegzekwowania kosztów od zobowiązanego. Odstępując zaś od ściągnięcia powstałych kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego organ egzekucyjny pozbawił się możliwości wykazania przesłanki dla obciążenia kosztami wierzyciela w oparciu o przepis art.64c § 4 u.p.e.a. Tym samym, jak zasadnie wyłożył to w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji (pkt 3.2.-3.3.), nieprawidłowe było w takiej sytuacji obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Nie została spełniona bowiem przesłanka warunkująca zastosowanie rozwiązania prawnego przewidzianego w art. 64c § 4 u.p.e.a., tj. że w konkretnym przypadku koszty postępowania egzekucyjnego nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Fakt umorzenia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie zmienia tego, że do egzekucji doszło na skutek zaniechania zobowiązanego. Zatem, zgodnie z ogólną zasadą uregulowaną w art. 64c § 1 zdanie drugie u.p.e.a., koszty egzekucyjne obciążały zobowiązanego. W kontekście zaś ewentualnej ochrony uprawnień zobowiązanego przed niezgodnym z prawem obciążeniem go kosztami egzekucyjnymi należy wskazać, że zawsze miałby on możliwość kwestionowania kosztów egzekucyjnych. W myśl art. 64c § 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje bowiem postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Żądanie, o którym mowa w § 7, nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania. Takie unormowanie oznacza, że w przypadku doręczenia zobowiązanemu przez organ egzekucyjny postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zobowiązany może wystąpić z żądaniem wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, ale tylko w określonym terminie (14 dni), bowiem uchybienie temu terminowi rodzi skutek w postaci braku rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Jeśli natomiast organ egzekucyjny umarza postępowanie, nie dochodząc kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, to nie może skutkami takiego zaniechania obciążać następnie wierzyciela. Podsumowując, w niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie wykazał przesłanki koniecznej w tym wypadku dla obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, tj. niemożności ściągnięcia tych kosztów od zobowiązanego. Niedochodzenie zaś tych kosztów przez organ egzekucyjny od zobowiązanego i umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art.59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. nie może być postrzegane jako istnienie obiektywnej i niezależnej od organu egzekucyjnego przeszkody prawnej w ściągnięciu kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego. 5.6. Niezasadne są też zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. Powołane przepisy wskazują na konieczność zastosowania przez sąd środków przewidzianych ustawą, a dokładnie przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. wskazują na środek kontroli w przypadku naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania w decyzji lub postanowieniu. Są to tak zwane przepisy wynikowe. Stawiając zarzut ich naruszenia należy wskazać, jakie przepisy postępowania lub prawa materialnego zostały naruszone przez organ administracji publicznej, którego działanie zaskarżono. Strona przepisów tych nie powołała, stąd nie sposób odnieść się merytorycznie do powołanych zarzutów. W odniesieniu natomiast do wskazanego przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., w skardze kasacyjnej nie sprecyzowano, w czym konkretnie skarżący upatruje naruszenia powołanego przepisu przez Sąd pierwszej instancji oraz jaki wpływ owo naruszenie mogło mieć na wynik sprawy. Uniemożliwia to ocenę jego zasadności przez sąd kasacyjny. Do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a mogłoby dojść, gdyby sąd wyszedł poza granice tej sprawy, rozpoznając inną niż objęta skargą sprawę, czy też gdyby nie zbadał zaskarżonego aktu całościowo pod względem legalności, a ograniczył się do zgłoszonych zarzutów. Na takie okoliczności skarżący nie wskazał. 5.7. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew też zarzutowi skargi kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania jakie stawia art. 141 § 4 p.p.s.a. Do naruszenia tego przepisu może dojść w dwóch przypadkach: (a) gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i (b) gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Uzasadnienie Sądu pierwszej instancji nie narusza tego przepisu. Mało tego, analiza uzasadnienia doprowadza do wniosku, że stanowi ono pełne odzwierciedlenie wyrażonej przez tenże Sąd oceny faktycznej i prawnej, która znajduje odzwierciedlenie w przyjętym i omówionym stanie faktycznym, przy czym sposób jej przedstawienia nie budzi zastrzeżeń. 5.8. Wobec braku usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 1 kwietnia 2015
- Symbol z opisem
- 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
- Hasła tematyczne
- Egzekucyjne postępowanie
- Skarżony organ
- Dyrektor Izby Skarbowej
- Sędziowie
- Aleksandra Wrzesińska- Nowacka /przewodniczący/ Jerzy Rypina Mirosław Surma /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
art. 64c § 1 zd. 2 oraz art. 64c § 4 oraz art. 59 § 1 pkt 2 · Dz.U. 2012 poz. 1015
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I SA/Gd 715/16 · 10 maja 2017
Wyrok WSA w Gdańsku z 10 maja 2017 r., I SA/Gd 715/16 – egzekucja świadczeń pieniężnych
Sygnatura: I SA/Gl 258/17 · 10 maja 2017
Wyrok WSA w Gliwicach z 10 maja 2017 r., I SA/Gl 258/17 – egzekucja świadczeń pieniężnych
Sygnatura: II FSK 1045/15 · 10 maja 2017
Wyrok NSA z 10 maja 2017 r., II FSK 1045/15 – egzekucja świadczeń pieniężnych
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny