II FSK 1024/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda , po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Kr 49/25 w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 19 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: uchylić postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2025 r., sygn. akt II FSK 1024/25.

Postanowieniem z 9 października 2025 r., wydanym w wyniku wstępnego badania skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny błędnie przyjął, iż skarga kasacyjna wniesiona przez Syndyka masy upadłości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 marca 2025 r., sygn. I SA/Kr 49/25, została wniesiona po upływie ustawowego terminu. Stanowisko to pozostaje w sprzeczności z prawidłowym obliczeniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wynikającym wprost z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: "P.p.s.a."). Doręczenie odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wraz z uzasadnieniem nastąpiło w dniu 20 maja 2025 r. Zgodnie z art. 83 § 1 oraz § 2 P.p.s.a. trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 19 czerwca 2025 r. Jednocześnie, stosownie do art. 83 § 2 P.p.s.a., jeżeli ostatni dzień terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, termin ten upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy. Dzień 19 czerwca 2025 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy – świętem Bożego Ciała – na podstawie art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 296 ze zm.). W konsekwencji ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej był dzień 20 czerwca 2025 r. Skarga kasacyjna została nadana właśnie w tym dniu, a zatem – stosownie do art. 83 § 3 P.p.s.a. – została wniesiona z zachowaniem ustawowego terminu. Błędne przyjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż skarga kasacyjna została wniesiona po terminie, stanowi nie tylko naruszenie przepisów P.p.s.a., lecz również prowadzi do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu. Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia swojej sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Prawo to obejmuje także prawo do uruchomienia przewidzianych przez ustawę środków zaskarżenia, w tym skargi kasacyjnej, o ile zostały spełnione ustawowe warunki jej wniesienia. Jak wielokrotnie wskazywał Trybunał Konstytucyjny, prawo do sądu obejmuje w szczególności prawo dostępu do sądu oraz prawo do odpowiedniej procedury sądowej, umożliwiającej merytoryczne rozpoznanie sprawy (por. m.in. wyrok TK z dnia 9 czerwca 1998 r., sygn. K 28/97). Odmowa rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej w terminie prowadzi do faktycznego pozbawienia strony prawa do kontroli instancyjnej orzeczenia sądu pierwszej instancji. Ponadto, zgodnie z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, ustawa nie może zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Błędna wykładnia przepisów regulujących bieg terminów procesowych, skutkująca odrzuceniem środka zaskarżenia wniesionego z zachowaniem terminu, prowadzi do niedopuszczalnego ograniczenia drogi sądowej w rozumieniu tego przepisu. Przyjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnia art. 83 § 2 P.p.s.a. prowadziłaby również do naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, w szczególności zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Strona, działając w oparciu o jednoznaczną treść przepisów regulujących bieg terminów procesowych, miała pełne prawo oczekiwać, iż wniesienie skargi kasacyjnej w dniu następującym po dniu ustawowo wolnym od pracy zostanie uznane za dokonane w terminie. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przepisy procesowe, w tym regulujące terminy do wniesienia środków zaskarżenia, powinny być interpretowane w sposób gwarantujący rzeczywistą realizację prawa do sądu, a nie w sposób nadmiernie formalistyczny, prowadzący do jego iluzorycznego charakteru (por. m.in. wyrok TK z dnia 12 marca 2002 r., sygn. P 9/01). Mając powyższe na uwadze, odrzucenie skargi kasacyjnej jako wniesionej po terminie było niezasadne, a zaskarżone postanowienie narusza zarówno przepisy P.p.s.a., jak i konstytucyjne standardy ochrony prawa do sądu, co uzasadnia jego uchylenie. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji.