II FSK 1000/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch (sprawozdawca) Sędzia NSA Jerzy Płusa Sędzia del. WSA Alicja Polańska po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku F. z siedzibą w W. o wyłączenie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego Aleksandry Wrzesińskiej – Nowackiej, Małgorzaty Wolf-Kalamali oraz Tomasza Kolanowskiego w sprawie ze skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1439/20 w sprawie ze skargi M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 3 czerwca 2020 r., nr 1401-IOD-3.4102.18.2020.2.MP w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia oddalić wniosek o wyłączenie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego Aleksandry Wrzesińskiej – Nowackiej, Małgorzaty Wolf-Kalamali oraz Tomasza Kolanowskiego.

Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1439/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 3 czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Od powyższego orzeczenia M. T. wywiódł skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił do udziału w charakterze uczestnika postępowania F. z siedzibą w W. Pismem z dnia 25 lipca 2023 r. F. poinformowała Sąd o zwróceniu się do Prokuratora Generalnego z wnioskiem o przystąpienie do udziału w niniejszej sprawie. Następnie pismem z dnia 31 lipca 2023 r. F. poinformowała Sąd o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez pracowników Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Kolejnym pismem z dnia 1 sierpnia 2023 r. F. złożyła wniosek o wyłączenie sędziów tj. sędziego NSA Aleksandry Wrzesińskiej-Nowackiej, sędziego NSA Małgorzaty Wolf-Kalamali, sędziego NSA Tomasza Kolanowskiego od orzekania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że "skład orzekający nie wykonał ciążącego na nim, jako na funkcjonariuszach publicznych, obowiązku poinformowania o tym kierującego jednostką państwową – jaką jest NSA - Prezesa Sądu, aby wykonał on swój prawny obowiązek wynikający z art. 304 § 2 k.p.k., zawiadomienia organu ścigania o przestępstwie dokonanym przez urzędników", w związku z czym powzięła wątpliwości co do bezstronności orzekających w niniejszej sprawie sędziów. W związku z powyższym sędziowie Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Małgorzata Wolf-Kalamala oraz Tomasz Kolanowski złożyli w dniu 2 sierpnia 2023 r. pisemne oświadczenia, że nie zachodzą jakiekolwiek okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w niniejszej sprawie (k. 210-212). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz.329 ze zm. powoływana dalej jako "p.p.s.a".) niezależnie od przyczyn wymienionych w art.18 § 1 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W myśl art. 20 § 1 p.p.s.a., wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny tego wyłączenia. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie sędziów z uwagi na ich brak bezstronności przejawiającej się, w ocenie F., na niepoinformowaniu Prezesa NSA o "zaniechaniu urzędników będącym ich niedopełnieniem obowiązków służbowych, co wypełnia znamiona czynu zabronionego przez kodeks karny." Ta okoliczność nie świadczy o braku obiektywizmu i bezstronności sędziów orzekających w niniejszej sprawie. Trzeba także zwrócić uwagę, że na skutek poinformowania Prokuratora Generalnego przez F. o toczącym się postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Prokurator nie przystąpił do udziału w postępowaniu. Zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędziowie objęci wnioskiem złożyli wymagane oświadczenia, wskazując, że nie zachodzą jakiekolwiek okoliczności uzasadniające wyłączenie ich od rozpoznania niniejszej sprawy, a prawdziwość tych oświadczeń nie budzi wątpliwości. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy. Wskazuje się jednak, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie. Konieczne jest bowiem wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności sędziego, zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a. W świetle tego przepisu przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności, dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Mogą to być zatem wszelkie okoliczności, zarówno wewnętrzne jak i zewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia na w pełni zobiektywizowanych przesłankach (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005 nr 11, poz. 134). Samo subiektywne przekonanie F. o konieczności zawiadomienia przez skład orzekający Prezesa NSA o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa urzędniczego nie obliguje orzekających sędziów do takiej samej oceny. Uwzględniając powyższe, wobec braku uprawdopodobnienia, że zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie sędziów orzekających w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 19 p.p.s.a. i art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.