II FSK 1000/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku F. z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1439/20 w sprawie ze skargi M. T. na postanowienie Dyrektora lzby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 3 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: dopuścić F. z siedzibą w W. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.

Wyrokiem z 7 stycznia 2021 r., III SA/Wa 1439/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.T. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 3 czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Skarżący. Pismem z 16 listopada 2021 r. F. z siedzibą w W. złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Uzasadniając swój wniosek argumentowała, że rozstrzygana przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawa ma duże znaczenie nie tylko dla stron postępowania. Ma ona znacznie szerszy wymiar, dotyczy bowiem sposobu dokonywania wykładni prawa i oceny realizacji prawnego związania działań organów podatkowych, co rzutuje na bezpieczeństwo obrotu prawnego w Polsce i zaufania do państwa. Dodała, że po wejściu w życie klauzuli in dubio pro tributario sposób rozpoznania spraw prowadzonych przez organy podatkowe, ma wyjątkowe znaczenie dla realizacji celów F. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek został przekazany stronom postępowania celem ustosunkowania się do jego treści. Strony postępowania nie zaoponowały uwzględnieniu wniosku o dopuszczenie F. w charakterze uczestnika postępowania. Pismem z 2 lutego 2022 r. F. uzupełniła brak formalny wniosku z 16 listopada 2021 r. w postaci braku podpisania pisma. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożony przez F. wniosek zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wymaga podkreślenia, że stosownie do art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej "P.p.s.a."), udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Zgodnie z powołanym art. 25 § 4 P.p.s.a., zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. O tym, że sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej można mówić wówczas, gdy przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. F., stosownie do art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2018 r. poz. 1491), mogą być ustanowione dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami. Cele te określa ustalony przez fundatora statut (art. 5 ust. 1 u.o.f.). Co prawda w ustawie P.p.s.a. nie jest wymagana zgoda stron na dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowym, jednak uznać należy, że udział w tym postępowaniu organizacji społecznej w sprawie dotyczącej interesu innej osoby ma na celu zagwarantowanie lepszej ochrony praw stron i ich wsparcie w toku postępowania. Nieudzielanie przez stronę skarżącą (podatnika) zgody na dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania sądowoadministracyjnego, stoi na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku w tym zakresie (por. postanowienie NSA z 12 września 2019 r., II FSK 1712/19). W statucie F. zostało przewidziane, że jej celem jest wspieranie działań na rzecz ochrony podatników, zaś sposobem realizacji tego celu jest między innymi wspieranie podatników dotkniętych niejasnością obowiązujących przepisów i ich stosowaniem oraz występowanie w sprawach podatników w charakterze uczestnika postępowania na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 P.p.s.a. Odnosząc powyższą argumentację do stanowiska F. wyrażonego we wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie. Porównanie zakresu całokształtu działalności F. z przedmiotem rozstrzyganej sprawy wskazuje, że dotyczy ona wymienionego powyżej zakresu statutowej działalności F., a udział w tym postępowaniu realizuje interes społeczny. Również oceniając stanowiska stron postępowania należy podkreślić, że nie wyraziły one sprzeciwu wobec postulowanego przez F. wstąpienia do postępowania, co również Sąd wziął pod uwagę przy ocenie wniosku F. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.