II FPS 2/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku K. z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu dotyczącym zagadnienia prawnego przedstawionego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt II FSK 3218/18 w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1383/17 w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 30 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: odmówić dopuszczenia K. z siedzibą w W. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika.

Postanowieniem z 24 marca 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił do rozpoznania składowi siedmiu sędziów wyłaniające się na tle sprawy następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy w stanie prawnym, obowiązującym przed 1 stycznia 2015 r. koszt uzyskania przychodu z tytułu objęcia udziałów w spółce będącej podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych, o którym mowa w art. 22 ust.1e pkt 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.) stanowiła także wartość odpowiadająca kwocie pożyczki, która została udzielona spółce będącej podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych przez wnoszącego wkład, nieprzekraczająca wartości nominalnej wkładu z tytułu wierzytelności z tytułu tej pożyczki, jeżeli przedmiotem wkładu niepieniężnego była wierzytelność z tytułu tej pożyczki ?". Wnioskiem z 25 maja 2021 r. K. z siedzibą w W. na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") wniosła o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wszczętym w wyniku ww. postanowienia. W piśmie przedstawiono stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Przepis art. 25 § 4 p.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały one osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W charakterze uczestnika organizacja społeczna może przystąpić do danego postępowania, jeżeli: 1) wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego i brała udział w toczącym się uprzednio postępowaniu administracyjnym, ale nie wniosła skargi (art. 33 § 1 p.p.s.a.); 2) wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, ale nie brała udziału w toczącym się uprzednio postępowaniu administracyjnym (art. 33 § 2 in principio p.p.s.a.); 3) wynik tego postępowania dotyczy interesu prawnego innych osób, a sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności (art. 33 § 2 in fine p.p.s.a.). Należy w tym miejscu wskazać, że istotą udziału organizacji społecznej zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, jest zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. W literaturze podnosi się, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może powodować naruszenia sfery prywatności innej osoby - strony postępowania administracyjnego (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. CH Beck, Warszawa 2009, s. 207-208). Sąd rozpoznający daną sprawę więc, niezależnie od mniej lub bardziej szczegółowych postanowień statutu takiej organizacji, ma prawo badać, czy w istocie dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie będzie realizacją owej kontroli społecznej (por. postanowienie NSA wydane w składzie siedmiu sędziów z 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że niniejsza sprawa sądowoadministracyjna jest sprawą z zakresu prawa podatkowego. W ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa (tekst jedn. - Dz. U. z 2020 r.. poz. 1325 z późn. zm., dalej: "O.p."), regulującej postępowanie w sprawach podatkowych, w art. 133a, wskazano, że jedną z koniecznych przesłanek możliwości wstąpienia organizacji społecznej do postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby jest zgoda tej osoby. Zgoda powinna być wyrażona wyraźnie i nie można jej domniemywać. Zgoda rozwiązuje kwestię ochrony tajemnicy skarbowej. Skoro osoba, której dotyczą prawnie chronione informacje, wyraża akceptację na uczestniczenie w postępowaniu organizacji społecznej, osoba ta godzi się na udostępnienie określonych informacji osobom reprezentującym organizację społeczną. Co prawda w ustawie p.p.s.a. nie jest wymagana zgoda stron na dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowym, jednak uznać należy, że udział w tym postępowaniu organizacji społecznej w sprawie dotyczącej interesu innej osoby ma na celu zagwarantowanie lepszej ochrony praw stron i ich wsparcie w toku postępowania. Mając na uwadze powyższe rozważania, należy uznać, że termin złożenia wniosku stoi na przeszkodzie dopuszczeniu K. do udziału w niniejszej sprawie. Z uwagi na czas pozostały do rozpoznania pytania prawnego (posiedzenie wyznaczone na 31 maja 2021 r.), nie jest możliwe przesłanie wniosku stronom postępowania celem ustosunkowania się do jego treści. Zatem brak jest informacji, czy skarżący godzi się na udostępnienie prawnie chronionych informacji osobom reprezentującym K. Ponadto zauważyć należy, że z uwagi na § 1 pkt 2 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842), zagadnienie prawne przedstawione postanowieniem z 24 marca 2021 r., zostanie rozpoznane na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje jednak, ze pismo K. zostanie załączone do akt sprawy. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 i art. 16 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.