I SPP/Go 62/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Przedsiębiorstwa E. spółka jawna od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 listopada 2022 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa E. spółka jawna na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług za styczeń 2020 r. na poczet zaległości podatkowej w tym podatku za luty 2017 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 4 listopada 2022 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. umorzył postępowanie w zainicjowanej wnioskiem o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych sprawie przyznania Przedsiębiorstwu E. spółka jawna prawa pomocy. Uzasadniając umorzenie postępowania referendarz wskazał, iż na skutek prawomocnego rozpoznania sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2020 r., nr [...], zbędnym stało się rozpoznanie kolejnego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy. Referendarz zaznaczył jednocześnie, iż Spółka trzykrotnie występowała z wnioskiem o zwolnienie m.in. od obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej, a wnioski te - z uwagi na nieprzedłożenie wymaganych dokumentów - były rozpatrywane odmownie. Pismem z dnia [...] listopada 2022 r. Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, podnosząc, że spełnia przesłanki do udzielenia prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., od postanowień referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. W rezultacie jego rozpatrzenia sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka - jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu - na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.p.s.a.). Podkreślić na wstępie należy, iż przed złożeniem przez Spółkę pismem z dnia [...] września 2022 r. kolejnego wniosku o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej od sporządzonego i doręczonego Spółce uzasadnienia (zarejestrowanego pod sygn. akt I SPP/Go 62/22), doszło do prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie z jej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr [...] z dnia [...] września 2020 r., bowiem oddalający ww. skargę wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 8 lipca 2021 r. (sygn. akt I SA/Go 451/20) uzyskał przymiot prawomocności od dnia 3 marca 2022 r. Zaznaczyć trzeba, iż stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z powołanego art. 243 §1 p.p.s.a. wynika, że ustawodawca w sposób wyraźny określił ramy czasowe do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przez określenie "tok postępowania" zawarte w art. 243 §1 p.p.s.a. należy rozumieć tok postępowania sądowoadministracyjnego od chwili jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy wniesiony po zakończeniu postępowania lub nie mający związku z próbą wzruszenia prawomocnego orzeczenia jest, w świetle powołanego przepisu, niedopuszczalny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 listopada 2088 r., sygn. akt II OZ 1259/08, z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 514/09, z dnia 1 lipca 2014r., sygn. akt I OZ 527/14). Stwierdzenie prawomocności orzeczenia kończącego postępowanie oznacza, że sprawa sądowoadministracyjna nie jest już rozpoznawana przez sąd, co czyni z kolei zbędnym rozpoznanie złożonego w niej wniosku o przyznanie prawa pomocy i uzasadnia umorzenie - na podstawie art. 249a p.p.s.a. - postępowania w sprawie przyznania pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt II OZ 1003/16). W konsekwencji uznania, że skarżące Przedsiębiorstwo nie może się uchylić od obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej poprzez złożenie - po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego - kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd za zasadne uznał stanowisko referendarza sądowego wyrażone w objętym sprzeciwem postanowieniu o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.